Page 84 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

МҮРҮ нэһилиэгэ

олохтооҕо. Кыыһа Попова Светлана Михайловна, фармацевт, Саха Өрөспүүбүлүкэтин
доруобуйатын харыстабылын туйгуна, орто уол Попов Иван Михайлович, инженер-
энергетик, Восток энергосистематын үтүөлээх үлэһитэ, кыра уол Попов Сергей Ми-
хайлович — үрдүк үөрэхтээх инженер-мелиоратор.
Ити курдук мин Хомустаах бөһүөлэгиттэн, билигин Мүрү алааһын үрдүгэр баар
Томтордиэн сиргэ, оскуолаҕа киирэн сатыы сьщдьан үөрэммитим. Кэлин Мүрү оскуо-
латыгар счетовод-кассирынан үлэлээбитим, ити үлэлии сьыдьан Ньурбаҕа убайым
судьуйалыы олордоҕуна, кинилэргэ баран, медицинскэй сиэстэрэ идэтин ылбытым.
1957 сыллаахха төрөөбүт дойдубар Уус Алдаҥҥа үлэһит буолан кэлэн, оройуон по-
ликлиникатыгар харах сиэстэрэтинэн 33 сыл үлэлээбитим. Бу үлэлиир сылларбар оро-
йуон үрдүнэн «трахома» диэн ыарыы турбута. Түөрт төгүрүк сыл устата утуйары-сын-
ньанары умнан, ол ыарыыны кытта оройуон медиктэрэ бары охсуспуппут. Онон түүн
буоллун, күнүс буоллун оройуон үрдүнэн баар нэһилиэктэри кэрийэн, дьону эмтээн
«трахома» ыарыыны суох оҥорбуппут, онон сыалбытын-сорукпутун сиппиппит. Ити
түмүгүнэн миэхэ 1964 сыллаахха «ССРС доруобуйатын харыстабылын туйгуна» диэн
знак туттарыллыбыта, үлэм сыаналаммыта. Билигин тыыл, үлэ бэтэрээнэбин, Лөгөй
нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕобун.
Кэргэммин Черноградскай Николай Алексеевиһы кытта 1962 сыллаахха ыал буол-
буппут. Хомустаахха аҕабар тахсан, эдьиийим, убайым, саҥаһым уруу тэрийэн, Хомус-
таах ыалын барытын ыҥыран, ыал буолбуппутун бэлиэтээбиппит.
Николай Алексеевич 1929 сыллаахха Уус Алдан улууһугар
Өнөр нэһилиэгэр алтынньы 11 күнүгэр холкуостаах дьиэ кэр-
гэнигэр маҥнайгы оҕонон төрөөбүтэ. Төрөппүттэрэ үүт табаа-
рынай ферматыгар үлэлииллэрэ, онтон артыал киинэ буолбут
Тайҕараҕа көһөн олохсуйбуттара.
1940—1941 үөрэх сылыгар Томторго Мүрү начаалынай оскуо-
латын атын кылааһыгар үөрэнэ киирбитэ. Нөҥүө сылыгар
Өнөргө начаалынай оскуола аһыллан, үөрэҕин төрөөбүт нэһи-
лиэгэр салҕаабыта.
1943 сыл сааһыгар ийэлээх аҕатын үлэ фронугар ыланнар,
1944 сылга начаалынай оскуоланы бүтэрээт, салгыы үөрэнэр
усулуобуйата суох буолан, холкуоска үлэлии барар. Сэрии ыар
сылларын туһунан Николай Алексеевич маннык ахтар:
«Дьон барыта холкуоска күүрээннээх үлэ үгэнигэр сырыттахтарына, самаан сайын
сатыылаан турдаҕына, ыраас күҥҥэ этиҥ эппитинии, фашистскай Германия сэрэтиитэ
суох сэриинэн биһиги дойдубутугар саба түспүтүн туһунан ынырык сурах тиийэн кэл-
битэ. От ыйьггтан армияҕа маҥнайгы ыҥырыллыы саҕаламмыта. Эйэлээх олох тосту ула-
рыйбыта. Быһыы-майгы кытааппыта. «Норуот күүһүн барытын өстөөҕү үлтүрүтүүгэ!»,
«Барыны барытын — Кыайыы туһугар!» диэн бойобуой луоһуннарынан үлэ күүстээҕэ
тэриллибитэ. Үлэни кыайар эр дьон сэриигэ ыҥырыллыбыттара. Фроҥҥа барбыттары
тыылга дьахталлар, кыргыттар, кырдьаҕастар, оҕолор солбуйан хаалбыттара.
Ол сайын маҥнайгы аҥаарыгар от, бурдук тахсыыта куһаҕана суох этэ эрээри, тимир
тиистээх аһыҥа уот курааҥҥа эбиискэлэһэн, күөх торҕо аҕыйах хонугунан кубарыйан,
хатан, үгүс ходуһа сирдэрэ оттоммот буолтара.
Оччотооҕу оҕолор, кыргыс толоонноругар өлүү силлиэтэ үөдүйэн бара турдаҕына,
сааһырбыт эбэлэрбитин, эһэлэрбитин, ийэлэрбитин кытары сэриигэ барбыттары сол-
буйсан, ситэ илик санныбытыгар хотууру сүкпүппүт, кыракый илиибитигэр сүгэ туп-
пуппут, мас кэрдиспиппит, от кэбиһиспиппит, ситэриллибэтэх үлэлэри ситэрсибип-
пит, күнү-түүнү аахсыбакка. сынньалаҥа суох ыарахан күүстээх үлэни толорбутунан
барбыппыт.
Сэрии саҕаланыытыгар мин уон иккибэр сылдьарым.
1941 сыллаахха Өнөргө начаалынай оскуола аһыллан, үгүс ыаллар оҕолорун үөрэт-

80