Page 210 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

АҮПСҮН нэһилиэгэ

кэбистилэр, туох аймахтааххын булаҥҥын дойдугар бар диэ-
тилэр. Суоттуттан биир иитээччи массыына булан атаарбыта.
Остуойкаҕа 14 сааспыттан холкуос араас үлэтигэр үлэлээби-
тим. Хотоҥҥо сүөһү көрбүтүм, 40-н субайы. Саҥаһым Аанчык
ыалдьан хаалан бэйэм көрбүтүм. Саас мас кэрдиитэ буолар,
сайын окко оҕус сиэтэрим. Күһүн үрэххэ көһөн тахсан кыстык
хотон тутуспутум. Кыһын икки хотоҥҥо уу баһарым.
1956-1957 сылга кэлэммин ыал буолабын. Кэргэним Кла-
ра Иннокентьевналыын 45 сыл эйэлээхтик олорбуппут. Аҕыс
оҕону төрөппүппүт: биэс кыыс, үс уол. Улахан кыыс Матрена
Васильевна Санкт-Петербурга олорор, Михаил диэн уоллаах,
устудьуон. Иккис кыыс Мария Васильевна Дүпсээҕэ олорор.
Оҕолоро Лия, Василий. Сэттэ сиэннээх.
Үһүс кыыс Анисия Васильевна Дүпсээҕэ кийиит буолан олорор. Биир оҕолоох, Ан-
дрей. Икки сиэннээх. Төрдүс оҕо, улахан уол Макаров Иннокентий Иннокентьевич
куоракка олорор, 4 оҕолоох, икки сиэннээх. Орто уол Василий Васильевич Сивцев
икки оҕолоох, куоракка олорор, биир сиэннээх. Алтыс оҕо Айталина Васильевна Бо-
роҕоҥҥо олорор, үс оҕолоох, икки сиэннээх. Сэттис оҕо Альбина Васильевна Уһун
Күөлгэ олорор, биир оҕолоох. Ахсыс оҕо, саамай мурун бүөтэ Макаров Иван Василье-
вич куоракка олорор, алта оҕолоох.
Уһун Күөлгэ күтүөт буолан кэлэммин икки сыл көлөнөн от оҕустардым. Манна
кэлэн бастакы үлэм от үлэтиттэн саҕаламмыта, тойонум оҕонньордуун үлэлээбитим.
Икки охсорунан аҕыс аттаахпыт. Оннук икки сайын оҕустарбыппыт. Онтон тыраахтар
кэлэн, көлөнү солбуйбута. Тойонум оҕонньор тыраахтар охсоругар хаалбыта, мин кэ-
биһиигэ сылдьыбытым.
Кыһыҥҥы үлэбин тутууттан саҕалаабытым. Бастакы ферма хотонун тутуутугар үлэ-
лээбитим. Онтон чааһынай дьиэлэри тутуспутум. Холкуос хотонугар 10 сыл оҕуһунан,
атынан уу баспытым. Үс хотоҥҥо 300 сүөһү кыстыыра. Биир бороон хотоно, икки
ыанар ынахтар турар хотонноро этэ.
Оллонов Василий Ивановичка тыраахтарга прицепщиктээбитим. Элбэх сыл сүөһү
үлэтигэр сырыттым. Бастаан 60 төбөнү, онтон 80 төбөнү көрдүм, кэнники 110 төбө
субай сүөһүнү көрбүтүм. Ити кэмҥэ 200 төбө борооскуну бэһиэ буолан көрбүппүт.
Маны таһынан тас үлэни: саах таһаарыыта, от киллэриитэ, көөнньөрбө оҥоруу-
та, ыанньыксыттарга от нуормалааһына — 10 сылы быһа оҥордум. Кэнники 3 сыл
үрдүк үүнүүгэ сырыттым. Ол кэннэ бу үлэбин бырааппар Иванов Г.Г. туттарбытым.
Сайынын от үлэтигэр уопсайа 25 сыл звеноводунан сылдьыбытым. От кэбиһиитигэр
былааммытын аһара толорон бастаан, 400 тонна, онтон 450 тонна, кэнники 500 тон-
на, онтон бүтэһик оттооһуммутугар 625 тонна оту оттоон, Правительствоттан Грамота
ылан турардаахпын. Кэнники Сивцев И.И «Үрдүк үүнүү» звенотугар үлэлээбитим.
Манна үс сыл үлээбитим кэннэ сопхуостар, табаарыстыбалар ыһыллан, 1994 сылтан
бочуоттаах сынньалаҥҥа олоробун.
Дьоллоохтук олоробун. Уон сэттэ сиэннээхпин, уон түөрт хос сиэннээхпин.
Наҕараадаларарым: Саха АССР Верховнай Сэбиэтин Президиумун Махтал суру-
га, 1984 с., Саха АССР Верховнай Сэбиэтин Президиумун Бочуотунай Грамотата,
1984 с., «Үлэ бэтэрээнэ», 1985 с., «I Өспөх нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо», 2006 с.,
«В.И. Ленин төрөөбүтэ 100 сааһынан килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээл, «Коммунис-
тическай үлэ ударнига», «Соцсоревнование кыайыылааҕа», 1974 с., «Кыайыы 50 сыла»
мэтээл, «СӨ тыатын хаһаайыстыбатын бэтэрээнэ», 2019 с., «Уус Ачдан улууһун тыатын
хаһаайыстыбатын сайдыытыгар кылаатын иһин», 2019 с., «Сэрии оҕото», 2020 с.

206