Page 306 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

IIЛӨГӨЙ нэһилиэгэ

көһөрөллөрүгэр уонна урут оттоммотох үрэхтэри, үрүйэлэри кыстыкка киириэххэ диэ-
ри оттуурга диэн оройуон оччотооҕу салалтата дьаһал оҥорбута. Биһиги, «Калинин»
холкуостаахтара, бэрт элбэхтик сүбэлэһэн, мунньахтаан бараммыт, от ыйын саҥа-
тыгар бары күргүөмүнэн Өйөм үрэҕэр оттуу көһөн тахсыбыппыт. Оччотооҕуга Өйөм
үрэҕэ бүтүннүү хоп-хойуу дулҕа этэ. Ол дулҕа уута уолан, сирэ сылыйан, син ханнык
эмэ от үүммүт этэ. Ону илии хотуурунан олорчу, тугу да хаалларбакка, үрүйэтин-
харыйатын ньылбы сүлэн ылбыппыт. Манна дьон олус күүскэ үлэлээбиттэрэ, ордук
чорбойон дулҕа сиргэ оту охсууга Габышев Харитон Аммосович, Мигалкин Алексей
Саввич, Мигалкин Михаил Петрович, Слепцов Данил оҕонньор күннээҕи нуорма-
ларын 120-140 %-н толороллоро. Ол эбэтэр, сэкилээх дулҕа сиргэ күҥҥэ 1 га сири,
онтон да ордугу охсоллоро. Бу мөлтөх аһылыкка сылдьан, маннык куһаҕан сиргэ —
улахан ситиһии уонна кыайыы этэ. Ити курдук, кинилэр сайыны быһа күн ахсын
биирдии гектар сири охсубуттара.
Онтон, илиинэн дулҕа сиргэ от мунньуутугар Бурнашева Елена Романовна, Дегтяре-
ва Анастасия Степановна, Бурнашева Александра Павловна, Колесова Аксиния Кирил-
ловна күннээҕи нуормаларын 120-130%-н толороллоро. Кинилэр ити дулҕаҕа күҥҥэ
0,80-0,90 га сири мунньаллара. Бу курдук сайыны быһа дьүккүөрдээхтик үлэлээн,
күһүн бастакы хаар түһүөр диэри бэрт элбэх от оттоммута. Онон, бу ыар кыһарҕаннаах
сылларга Өйөм үрэҕэ үүнэн биэрэн, биһиги холкуоспутун Кэбээйи оройуонугар көһөн,
элбэх ороскуоту, өлүүнү-сүтүүнү көрсүөхпүтүн быыһаабыта.
Оччотооҕуга БСК(б)П обкомун салалтатын өттүттэн өрөспүүбүлүкэ тыатын ха-
һаайыстыбатын салайыыга улахан алҕастар таһаарыллыбыттара. Холобура, биһиги
оройуоммут холкуостара атын оройуоҥҥа оттооһуннарын уонна оту атыьшаһыыта-
рын олус хойутаан көҥүллээбиттэрэ. Ол түмүгэр. Нам уонна Кэбээйи оройуоннарыгар
көһөн тиийэн оттооһун күһүөрү эрэ саҕаламмыта. Онтон Саккырыыр уонна Орджони-
кидзевскай оройуоннарыттан оту атыылаһыы сэтинньи-ахсынньы ыйдарга эрэ тиийэн
көҥүллэммитэ. Ол эрээри холкуос салалтата дьону таба түмэн, миэстэҕэ баар кыаҕы
толору туһанан, оттооһуну түргэн тэтиминэн бүтэрэн, ити сыл күһүнүгэр Кэбээйигэ
көһөн баран, 4 ыанньыксыт кыстыыр отун оттоон кэлбиггэрэ. Онон холкуос улахан
охсууну ылбатаҕа.
Оччотооҕу холкуос сүөһүтүн үлэһиттэрэ, партия Киин Комитетын уонна Советскай
правительство ыҥырыытын өйөөн, «барыны барытын фронт туһугар» диэн лозунунан
салайтаран, бары биир киһи курдук күргүөмнээх үлэҕэ туруммуттара. Дойдуга байыан-
най балаһыанньа бэрээдэгэ олохтоммутунан сорох үлэһиттэри мобилизация быһыы-
тынан атын үлэҕэ ылаллара, ол курдук Колесова Пелагея Кирилловнаны МТС-ка ты-
рахтарыыһынан, Бурнашева Александра Михайловнаны уонна Мигалкина Александра
Петровнаны Сангаар таас чоҕун хостооһунугар ылбыттара.
Холкуос сүөһүтүн үлэһиттэрэ сэрии буолуон иннинэ социалистическай куота-
лаһыыга киирсэн, үлэлэспит уопуттаах этилэр. Ол курдук, 1936 с. ССРС саҥа Кон-
ституциятын бырайыага тахсыбыта. Бу бырайыагы дьүүллэһии хампаанньата киэҥник
барбыта. Бу хампаанньаны миэстэҕэ тэрийэ Уус Алдан оройуонугар П.А. Ойуунускай
тахса сылдьыбыта (аатырар Чараҥ ыһыаҕар). Ити сыл Бэрт Ууһун «Кыччама» холкуо-
һун ыанньыксыта Ирина Дмитриевна Олесова холобурун өйөөн, Уус Алдан сүөһүтүн
үлэһиттэрэ өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн тыһыынчалаахтар бачыымнарын көтөхпүттэрэ.
Бу бачыымы көтөҕүүгэ биһиги холкуоспут сүөһүтүн үлэһиттэрэ бастакынан социа-
листическай куоталаһыыга киирсибиттэрэ. Онон биһиги сүөһүбүт үлэһиттэрэ сэрии
ыарахан сылларын сүөһүттэн ылыллар бородууксуйаны үрдэтиигэ балайда уопуттаах
көрсүбүттэрэ. Ол да иһин 1941-42 сс. кураан сайыны, күчүмэҕэй кыстыгы туоруурга
санааларын түһэрбэккэ, төттөрүтүн кыайыыга эрэллээхтик, үрдүк өрө көтөҕүллүүлээх-
тик үлэлээбиттэрэ -хамс аабыттара.

302