Page 67 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

II БАЙАБАНТАЙ нэһилиэгэ

алларан баран, «Бөлөхтөһүү» холкуос үлэһиттэрин
кытта Кэбээйи оройуонугар 2-с Сииттэҕэ оттуу ба-
рар уонна 1942-1943 сыллардаах кыстыкка сүөһү
көрүүтүгэр үргүддьү хаалар. Ол сыллар тустарынан
ийэм, биһигини кытта 22 сыл бииргэ олорбута да,
кийиитигэр Дария Семеновнаҕа да, уолугар миэхэ
да кэпсээбэт этэ. Арай күн сириттэн барыан биир
нэдиэлэ иннинэ Кэбээйигэ кимнээх оттообуттарын
уонна сүөһү көрөн кыстаабыттарын туһунан сэһэр-
гээн баран, бииргэ үлэлээбит дьоннорун ааттарын
суруйтарбыта.
Ийэбит аах 1943 сыллаахха саас Кэбээйигэ кыс-
таппыт сүөһүлэрин үүрэн кэлиилэригэр, ийэтэ Ма- Васильева Анна Семеновна
кэргэнинээнВасильев Михаил
тырыас өлөн хаалбыт. Онон кыыһа Ааныс ийэбит
Михайловичтыын
аҕатын уонна балтыларын көрүүтүгэр сылдьыбыт,
Онтон аҕабыт эмиэ 1943 сыллаахха Москва иһин кырыктаах сэриигэ улаханнык бааһы-
ран, 2-с группалаах инбэлиит буолан сайын дойдутугар кэлэр.
Дю, бу этэ ыраах Саха сирин биир кытыы нэһилиэгин дьиэ кэргэнигэр арҕаа бара
турар сэрии иэдээнэ тиийэн кэлбитэ. Ол да буоллар аҕалаах ийэбит Кыайыы туһугар бэ-
йэлэритгэн тутулуктааҕы барытын оҥоро сатаабыттара. Ол курдук аҕабыт күүстээх санаа-
тынан уонна фельдшер Готовцев Никита Васильевич—Микиитэ биэлсэр кыһамньылаах
эмтээһининэн үтүөрэн, аны 1944-1945 сььттардаах кыһыҥҥы кэмҥэ Ааллаах Үүҥҥэ
сыарҕалаах атынан көмүс хостуур үлэһитгэргэ таһаҕас таһыытыгар биригэдьииринэн
сылдьар. Аҕабыт сэрии иннинэ биирдэ эмиэ Ааллаах Үүҥҥэ таһаҕаска сылдьыбыт. 1944-
45 сыллардаах кыһыҥҥы кэмҥэ көмүс промышленноһыгар сыарҕанан таһаҕас тиэрдии
түмүктэринэн Саха сирин үрдүнэн былааннарын аһара толорбут 56 биригэдьиир ортоло-
ругар биһиги аҕабыт баар. Ол туһунан Саха АССР народнай комиссардарын консультана
Илларион Илларионович Кабачкай «1944-45 сыллардаах кыһыҥҥы кэмҥэ көмүс про-
мышленноһыгар сыарҕанан таһаҕаһы тиэрдии түмүктэрин туһунан» 1945 сыл от ыйын
24 күнүнээҕи ыспыраапкатыгар суруллан турар. (Саха Өрөспүүбүлүкэтин НА. Ф.Р-52.
ОП.23. Д.56 а. Л.7-14. Подлинник. Машинопись. Подпись. Автограф.) Ону таһынан
«Трудовой подвиг колхозников-грузоперевозчиков на Атлах-Юнь в годы ВОВ 1941-
1945 гг.» диэн 2017 сьшлаахха тахсыбыт кинигэ 285 сирэйигэр сурултар.
Ийэбит кэпсииринэн, аҕабыт сэрии иннинэ биирдэ, сэрии кэнниттэн иккитэ Аал-
лаах Үүҥҥэ сыарҕалаах атынан таһаҕас таһыытыгар сылдьыбыт. Аҕабыт 1945 сыл муус
устар бүтүүтүгэр Ааллаах Үүнтэн кэлиитигэр ийэбит сэрии кэнниттэн икю1С күүтүүлээх
оҕолорун Муочаны олунньу ыйга оҕолонон көрсөр. Онон эдьиийдэрим Ааныс уонна
Муоча — сэрии сылын оҕолоро. Ол эрээри сэрии 75 сылыгар тиийбэккэ, сэрии сылын
оҕолоругар көрүллэр сокуоҥҥа хапсыбакка орто дойду олоҕуттан барбыттара биһиэхэ,
бииргэ төрөөбүттэригэр, оҕолоругар, сиэннэригэр, хос сиэннэригэр хомолтолоох.
Аҕабыт сэрииттэн кэлэн баран, кыаҕа баарынан үлэлээбит. Ол курдук сылгыһы-
тынан, хонуу араас үлэлэригэр. Булуур диэн сөбүлээн миинэр аттаах эбит. Ону кэ-
лин биригэдьииринэн үлэлээбит, Япония сэриитин кыттыылааҕа, күтүөппүт Егоров
Яков Прокопьевич миинэр этэ. Уонна: «Эһиги аҕаҕыт мииммит ата», — диирэ. Иккис
эдьиийим Муоча кэнниттэн мин — 1947 с., аҕабыт ийэтин аатын ылбыт Балааҕыс —
1948, онтон Сеня уонна Оля диэн игирэ оҕолор 1951 с. төрөөбүттэр.
Аҕабыт биир дойдулааҕа, биһигини Тандаҕа ахсааҥҥа үөрэппит учууталбыт Туран-
таев Михаил Иванович өлүөн аҕыйах сыл иннинэ миигин Бороҕоҥно көрсөн: «Ваня,
аҕаҥ Сэмэкэ охтор ыарыытын Тиит Арыыга Атаас эбэҕэ көлөнөн от охсор массыына-
нан от оҕустара сылдьан ыадцьыбыта. Ону биһиги дьиэтигэр таһаарбыппыт, онтон
өрүттүбэтэҕэ. Хата, Сэмэкэ оҕолоро бары үлэһит буолан, ыал буолбуккутун истэн
үөрэбин», — диэбитэ.

63