Page 72 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

II БАЙАВАНТАЙ нэһилиэгэ

тэр. Онон ийэбинээн, эбэбинээн тулаайах хаалан, эрэй бөҕөнү көрөн олорбуппут. Үтүө
санаалаах дьон, тастыҥ аймахтарбыт, убайдаах эдьиийим Прокопий Петрович, Елена
Петровна Егоровтар көмөлөрүнэн, кинилэри кытта эҥээрдэһэн олорбуппут.
Ийэм, ыарыһах буолан, миигин эбэм көрөрө. Наһаа ыалдьар, таракы эбиппин,
хаста да өлө сыспыппын, төбөҕөр үстэ «муус» уурбуппут диэн ийэм кэпсиирэ. 7 саас-
пын атырдьах ыйын 30 күнүгэр туолбутум да, оскуолаҕа учууталлар ылбатахтара, онон
нөҥүө сылыгар аҕыс сааспын туолан баран маҥнайгы кылааска үөрэнэ киирбитим.
Оччолорго биһиги дэриэбинэбитигэр Тиит Арыыга оскуола суоҕа, онон оҕолор Тан-
даҕа баран оскуолаҕа киирбиппит. Күһүн хойут интэринээт аһыллыар диэри сыл аайы
ыалларга олорорбут. Мин бастакы кылааска үөрэнэрбэр тастыҥ эдьиийбэр Заболоцкая
Софья Николаевнаҕа, иккис кылааска Софроновтарга — ааттыын «Көмүстэр» диэн
үчүгэй ыалга, үһүс кылааска Андросова Маайа—Өкөөй Маайата диэн эмиэ аймахтар-
бар олорбутум. Олордор ыалларым бары көрөллөрө, аһыналлара, таҥаспын сууйаллара.
Ийэм барахсан өрөбүлгэ бардахпына өйүө сыыһа биэрэрэ. Күҥҥэ баччаны сиигин
диэн лэппиэскэбин бысталыыра уонна биирдии төгүрүк кэмпиэти үрдүгэр уурара.
Маннык өйүөлэнэн аһаан Софроновтарга олорбутум. Ийэм: «Тотоҕун дуо?» — диэ-
тэҕинэ: «Элбэх ууну истэхпинэ, тотобун», — диирим. Биһиги хаһан даҕаны «топпотум»
диэн тылы эппэт этибит. Тоҕо диэтэххэ, дьоммут: «Оччоҕо торбоскун сиэ», — диил-
лэрэ. Мин бүтэһик торбоспутун өлөттөрүмээри харыһыйан, «тоттум» диирим.
Дьэ онтон күүтүүлээх интэринээппит аһыллар, манна атын олох саҕатанар. Мин
кылааспар сааспынан да, уҥуохпунан да куруук кыралара буоларым, миигиттэн онноо-
ҕор 3-4 сыл аҕа саастаах оҕолор бааллара. Улахан уолаттар бэйэлэриттэн кыра оҕолору
атаҕастыыллара. Кинилэр тус-туспа аармыйа тэринэллэрэ: Суворов, Ганнибал, Напо-
леон диэн ааттаах этилэр. Мин Наполеон аармыйатын саллаата этим. Аармыйалар
сэриилэһэллэрэ, ардыгар охсуһан да тураллара, биһиги, кыралар, үксүн көрөөччүлэр
буоларбыт, буулдьа оҥорон биэрэн көмөлөһөрбүт, онтон да атын сорудахтары коман-
дирбыт толортороро. Холобур, ньуоска төбөтүгэр ууран биэрэр быыкайкаан арыыбы-
тын сиэбэппит, командир хомуйан ылар, мунньар, атыылыыр, харчытын бэйэтэ тутгар,
биирдэ эмэтэ саахар оҕото биэрэр. Ийэм хам-түм кэһии, кэмпиэт, эт ыытара. Ону
улахаттар былдьаан ылыахтара диэн, түүн суорҕан анныгар кистээн сиирим. Интэ-
ринээт сэбиэдиссэйэ суорат мунньара, тоҥороро, түүн оһох кэннигэр ириэрэ уурара,
ону биһиги, оҕолор, түүн туран уоран сөмүйэбитинэн чомполоон сиирбит, сарсыар-
да мөҕүллэрбит. Аҥаардас интэринээт аһа кыра буолара, түргэнник аччыктыырбыт.
Поварынан Кривошапкина Өлөөнө Степановна үлэлиирэ, аймаҕыргыыр этэ. Өлөөнө
миин кута туран өҥөс гынан сирэйбин көрөрө уонна миискэ түгэҕиттэн уҥуох баһан
биэрэрэ, син кыра эттээх буолааччы, онно үөрэрбиин.
Таҥара дьиэтэ кулууп буолан турара, киинэ аҕалан көрдөрөллөрө. Биһиги ханнаа-
ҕы харчыбыт кэлиэй. Интэринээт оҕолоро түннүгүнэн салҕанан, таһырдьаттан көрө
сатыырбыт. Арыт эрдэ киирэн сыанаҕа оһох үрдүгэр саһан сытарбыт, онтон киинэ
саҕаланнаҕына түһэн кэлэн, сиргэ сытан көрөрбүт. Мин биирдэ оннук саһан киинэ
көрөн баран сарсыарда үөрэнэ барбытым, учуутал: «Таҥаскын тэбэн», — диэн кылаас-
тан таһаарбыта. Сороҕор дьон олорор ыскамыайкаларын анныгар саһан сытарбыт уон-
на киномеханик эрээттэри кэрийэн билиэт быспытын кэннэ тахсан олорорбут. Биирдэ
эмиэ оннук тутуллан кулууптан үүрүллүбүтүм, дьэ кыһыы диэтэҕиҥ!
Таҥаспыт олох мөлтөх этэ. Пионерга киирэрбэр маҥан ырбаахы көстүбэтэҕэ. Интэ-
ринээккэ саллааттарга анаммыт килиэккэ ойуулаах, саҕата суох ис ырбаахы баарын
биэрэн кэтэппиттэрэ уонна хаалтыс баайбыттара. Ол аата кыаммат оҕолорго таҥас
биэрэллэрэ, ыстааммыт галифелаах, улахан размер, бааччытынан хаста да бүк, сототун
эмиэ хаста да бүк тутан кэтэрбит. Өссө сиэрэй хаатыҥка биэрэллэрэ, мин өрөбүлгэ
балтараа көстөөх сиргэ дьиэбэр сатыы барарым, онон улахан да размер буоллар ыла-
рым. Ол да таҥастары үчүгэй кэпсэтиилээх интэринээт сэбиэдиссэйэ булара, сорох-
торго ол да суоҕа буолуо.

68