Page 69 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

II БАЙА5АНТАЙ нэһилиэгэ

1952 с. сайын алтабар сылдьар уол, эдьиийдэрбин батыһан, Далламыкы бааһынатыгар
кутуйах ордуулуу, үөрэ ото үргүү, кииһилэлии, чучунаахтыы киирсэрим. Дьиэбититтэн
чугас, сыыр үрдүгэр солооһуннаах суолга дьэдьэннии барсарым. Ол сылдьан утатан,
аччыктаан эдьиийдэрбин элбэхтик эрэйдээбит киһибин.
1952-1953 сыллардаах кыстыктан ыла бэйэбит холкуос сүөһүтүн көрөр буолан, аны
кыһыҥҥы кыстыкка, сайыҥын көһөн олорон, үлэлиир буолбуппут. Сүөһү үлэтигэр сыстан
барбыппыт. Эдьиийдэрим, сайынын 11 саастарын туолаат да, окко сайыны быһа сылдьал-
лара. Уһун ардах кэллэҕинэ эрэ аҕыйах хонон, өйүөлэрин бэлэмнэнэн, таҥастарын суунан,
бэрийэн, этэрбэстэрин абырахтанан бараллара. Ол быыһыгар ийэбитигэр көмөлөһөллөрө.
Ааныстаах Мотя 16 саастарытган холкуоска сүөһү көрүүтүгэр үлэлээбитгэрэ.
Мэкчиргэлээх алааска олорон балбааҕы кыайан хоҥнорбокко, хонор мастарын
илиинэн эрбиир эрбиилэрэ хоппот буолан күүстэрэ эстэрэ, эрэйдэнэллэрэ. «Оҕолор
аҕаларын курдук аҕабыт баара буоллар маннык эрэйи көрүө суох этибит», — диэн
ийэбит көрбөтүгэр ытаһаллара. Ону барытын көрбүт, билбит, истибит буолан били-
гин да хараастабын.
1952 сылтан ыла арҕаа сэрииттэн кимнээх кэлбитгэрин билэр буоламмыт, аҕалаах
оҕолорго ымсыыра саныырбыт. Эдьиийдэрим холкуоска сүөһү көрбүт сылларыттан
эдэр, сулумах буоланнар, Лоскучуок, Чөҥкөллө курдук ыраах, кытыы сирдэргэ кыс-
тыыллара. Мэкчиргэлээх, Лабыкта, Үс Көлүйэ, Баттах диэн сирдэргэ дьиэлээх, кэр-
гэннээх ыаллар кыстыыллара. Кыра кылаастарга үөрэнэ сылдьан, биир саас Тиит
Арыыга олорор Егоров Коля, Егоров Миша уонна мин буолан Далламыкы бааһынаты-
гар чучунаахтыы киирдибит. Ол баран иһэн Коля эттэ: «Уйбаан, Миша биһиги аҕабыт
бааллар. Онон саас кус сиибит, кыһын куобах сиибит. Онтон эһиги аҕаҕыт суох дии.
Онон ити бултары сиэбэккит буолуо», — диэтэ. Онуоха мин эдьиийдэрим Ааныстаах
Мотя аҕабыт өлбүтүн кэннэ икки кыһын устата Находкин Байбал эмээхсинэ Балбаа-
ра куобахтан, ынах этиттэн, иһитгэн кэһии аҕалан ууран кэбиһэрин кэпсээбиттэрин
өйдөөммүн, ытыах курдук буолбуппун, уолаттарым атыны кэпсээн аһаран кэбиспитим.
Улахан эдьиийим Ааныс, Тиит Арыыга холкуоска сүөһү көрө сылдьан, аҕата сэриигэ
баран өлбүт, 14 сааһытган Түүлээхтэн Бороҕоҥҥо киирэн аймаҕа Арсентьева Акули-
на Ивановнаҕа (Өксүүгэ) олорон промкомбинакка үлэлээн, армияҕа сылдьан, тырах-
тарыыс, суоппар үөрэхтэригэр үөрэнэн үлэһит буолан, Тиит Арыыга тахсан тырахта-
рыыһынан үлэлиир Васильев Михаил Михайловичка кэргэн тахсар, иккиэн Бороҕоҥҥо
киирэн олохсуйаллар. Эдьиийим Мүрүтээҕи атыы-эргиэн тэрилтэтигэр үлэлээн, по-
требкооперация туйгуна буолбута. Күтүөтүм Михаил өр сылларга Бороҕоннооҕу лесо-
пууҥҥа суоппарынан үлэлээн, оройуоҥҥа биир үчүгэй көрдөрүүлээх суоппар буолбу-
та. Социалистическай куоталаһыы хас да төгүллээх кыайыылааҕа. Мүрү нэһилиэгин,
Уус Алдан оройуонун депутатынан талыллан быыбардааччыларын итэҕэлин, кинилэр
туруорсууларын үрдүкү тэрилтэлэргэ туруорсан кыһалҕаларын быһаарара. Ардыгар бэй-
этэ үлэлиир массыынатынан муустарын, мастарын тиэйэн көмөлөһөрө. «Мүрү нэһи-
лиэгин социальнай-экономическай сайдыытыгар үтүөлэрин иһин» бэлиэнэн наҕараа-
даламмыта. Анна Семеновна, Михаил Михайлович 4 оҕолонон, барыларын орто анал,
үрдүк үөрэхтэри, 3 сиэннэригэр үрдүк үөрэхтэри бүтэттэрэн үлэһит оҥордулар. Элбэх
сиэннээхтэр, хос сиэннээхтэр. Күтүөтүм Васильев Михаил Михайлович 80 сааһын туо-
лан, сэрии сьшын оҕотун аатын ьшан, киһи-хара буолбут сиригэр Бороҕоҥҥо олорор.
Иккис эдьиийим Матрена Семеновна 19 сааһыттан Бороҕоннооҕу промкомбинакка,
кэлин бытовой комбинакка иистэммитэ. 1970 с. «В.И. Ленин төрөөбүтэ 100 сылынан
килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээлинэн, 1980 сьш муус устар 5 күнүгэр ССРС Үрдүкү
Сэбиэтин Президиумун ыйааҕынан Үлэ Албан аата уордьан 3-с степенинэн наҕараада-
ламмыта. Ити сыл муус устар 25 күнүгэр Комсомол Киин комитетын «Пятилетка гвар-
дееһа» үрүҥ көмүс бэлиэни туппута. Россия Коммунистическай партиятын КК «Сэрии
кэмин оҕолоро» өйдөбүнньүк мэтээлинэн наҕараадаламмыта. 2014 сыл атырдьах ыйын
14 күнүгэр «Мүрү нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо» үрдүк аат иҥэриллибитэ.

65