Page 106 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

көмүскүүр уяуу сэрии 1941-1945 сс. Үлэҕэ килбиэнин иһин” мэтээллэри ыл-
быта. Оттон колхуос, сопхуос, оройуон салалтата биэрбит хайҕал, махтал
суруктара, бочуотунай грамоталара көтөх мунунан мунньуллан, ааспыт кэм
дьулуурдаах үлэлэлэрин кэрэһиттэрэ буолаллар.
* * *

— Эдэрдэр бүгүн Саҥа дьылы көрсө оскуоланан, кулуубунан сыбыыта-
һаллара буолуо, — Бүөтүр оҕолорун, сиэннэрин санаан сүрэҕэ минньигэстик
нүөлүйэр. Кыраларын биһиэхэ аҕалан “кутуохтаахтар”, эмээхсиним барах-
сан ол иһин тугу эрэ астаан букунайа сылдьаахтыыр, — оҕонньор олоҕор
доҕор оҥостубут киһитин, Аанатын диэки сымнаҕастык көрөн ылар, түөһэ
сылаас иэйиинэн туолар.
* * *

Бу, Уус-Алдан улууһун, Лөгөй нэһилиэгин киинигэр Кэптэнигэ олорор
үлэ, тыыл ветерана П.Е.Герасимов туһунан кылгастык билиһиннэрдим. Өссө
тугу эбэн кэпсиэххэ сөбүй? Оо, элбэх буоллаҕа. Петр Егорович ааспыт күһүн
санныгар 76 хаарын түһэрдэ. Ол усталаах-туоратыгар билбитэ-көрбүтэ, үлэ-
лээбитэ-хамнаабыта, бу аҕыйах строка сыыһыгар хантан батыа буоллаҕай?
Кини курдук үлэһит үтүөтэ дьон кырдьыга элбэхтэр. Хомойуох иһин, үгүстэр
ааттара ааттаммакка, бу орто дойду олоҕуттан араҕыстахтара.
Ол эрээри Бүөтүр оҕонньор бэйэтин көлүөнэтин дьонуттан уратылаах сы-
рыылары сылдьыбыт, саха киһитэ барыта кэриэтэ көрбөтөҕүн көрбүт дьолло-
ох киһи. Ол институкка үөрэнэ сылдьан, 1952 с. 1 Маай бырааһынньыгар
демонстрацияҕа “улуу сирдьити” Сталины көрбүтэ буолар. Эһиилгитигэр кини
похоронатыгар сылдьаары Кыһыл Болуоссакка киирэ сатаабыттара кыаллы-
батаҕа. Балары түмнэххэ бэйэтэ биир обургу кэрэхсэбиллээх кэпсээн тахсар.
Түмүкпэр, дьоллоох дьиэ кэргэҥҥэ, кырдьаҕас Дьарааһынаптарга өссө да
уһуннук олоруҥ диэн алҕаан туран, суруйуубун Петр Егорович эдэр көлүөнэҕэ
эппит кэс тылынан бүтэриим:
— Ыччат бэйэтэ санаалаах, олоххо көхтөөх буолуохтаах. Суолу-ииһи то-
булан ханна баҕарар үлэлии сатыахтаах. Үлэлиир киһи ускул-тэскил сылдьар,
арыгы аһы батыһар туһа суох. Билигин бобуу-хаайыы суох, үлэлээ эрэ, төһө
да сүөһүнү, сылгыны иит, сир үлэтинэн дьарыктан, оҥорон таһаарбытыҥ
барыта бэйэҥ киэнэ. Үлэ баар — киһини киһи оҥорор айылгы суол! Үөрэх
үлэни, үлэ үөрэҕи кытта дьүөрэлэһиэхтээх. Оччоҕо өлөн-охтон биэриэххит
суоҕа!
• Уйбаан Бахсылыырап,
2004 с. олунньу

ОЛОХХО ТАРДЫҺЫЫ КҮҮҺЭ

Инбэлиит.. Бу тыл кыаммат буолууну, үксүгэр киһиттэн итэҕэс буолууну
саната сылдьарын тустаах киһи бэйэтэ эрэ билэр. Ол эрээри итэҕэстээхтэрин
дьоҥҥо-сэргэҕэ биллэрэ сатаабат, күүстээх санаалаах дьон биһиги ортобутугар
элбэхтэр. Мин бүгүн эһиэхэ иккиэн оҕо эрдэхтэриттэн инбэлиит эрээри,
олоххо тардыһыы күүһүнэн дьон тэҥинэн ыал буолан, оҕо-уруу төрөтөн олох
олорон кэлбит М.Д.Прядезникова уонна А.И.Ефимов тустарынан кэпсиэх-
пин баҕарабын.

102