Page 107 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

Лөгөй нэһилиэгэр Дмитрий Петрович Прядезни-
ков уонна Наталья Петровна Охлопкова диэн колхоз-
таах дьиэ кэргэҥҥэ Маайа кыыс бастакы оҕонон күн
сирин көрбүтэ. Кырачаан Маайа сэрии иннинэ оҕо
оҕо курдук киэҥ Кэптэни кырдалынан, Күчээйи сай-
ылыгынан саастыылаахтарын кытта ынах хомуйсан,
ньирэй үүрсэн, ол быыһыгар араас дьэрэкээн өҥнөөх
үрүмэччилэри, лыахтары эккирэтиһэн дьиэрэҥкэй-
дии сүүрэрэ-көтөрө.
Ол эрээри ол дьоллоох оҕо саас уһаабатаҕа. Маа-
йа кыыс баара-суоҕа тоҕус саастааҕар уоттаах сэрии
саҕаламмыта. Тута кэриэтэ ас-таҥас татымсыйбыта.
Онно эбии уот кураан сатыылаан от, бурдук үүммэккэ
аччыктааһын, хоргуйуу саҕаламмыта.
— Сут сылларга бэс маһы куолбастаан, төкүнүтэ сылдьан сутукалаан,
ону тимир хобордооххо хатаран, кэлиигэ үлтү сынньан бурдук сыыһыгар
буккуйан хааһылаан сиирбит, — диэн ахтар Мария Дмитриевна ол өрдөөҥү
ыар кэмнэри.
— Биһиги өссө аҕалаах буоламмыт куобах, балык эбии аһылыктанарбыт.
Билигин ити балыыһа турар сирэ “Бэргэһэ ойуур” диэн ааттанара. Аҕабыт
Миитэрэй итиннэ куобахха сохсо быһыттаах этэ. Биирдэ эмэ ол быһытыттан
куобах сүгэн аҕаллаҕына ол күн дьоро киэһэ буолара. Мин 1943 с. сайын
аҕам эбэттэн (Кэптэни күөлэ) таһаарбыт быччыыкатын чохчойон олорон
хатырыктаан күөскэ укпутум. Балыкпын хатырыктаан бүтэн бараммын ту-
рарбар атаҕым өттүкпүнэн олуһун ыалдьыбыта. Атаҕым ити бастакы улахан
ыалдьыыта этэ.
Маайа ити кэмтэн атаҕын ыарыыта сотору-сотору көбөр буолан оскуо-
лаҕа үөрэммэккэ олорбута. Онно эбии дьонноро түөрт оҕону, Маайа үс быраа-
тын Лэгэни, Миитэрэйи уонна Хаабыыны, оччотооҕуга Томторго баар оскуо-
лаҕа, ыалга олордон өйүөлээн үөрэттэрэр кыахтара суоҕа. Инньэ гынан Маайа
кыыс 13 саастааҕар 1945 с. 1-кы кылааска үөрэнэ киирбитэ. Саҥа дьыл саҕана
Маайа кыыс Аччыгый эбэттэн үөһээ Томторго оскуолатыгар тахсан иһэн,
эмиэ атаҕын ыарыыта бэргээн, сыыр ортотугар тиийэн баран кыайан тахсы-
бакка турдаҕына дойдутун киһитэ, диспансерга мас кэрдэ сылдьар Миитэрэй
Боппуок түбэһэ кэлэн, кыыһы көтөҕөн илдьэн дьиэҕэ киллэрэн сытыарбыта.
Ити күнтэн Маайаҕа үөрэх, оскуола аана сабыллыбыта.
Саас муус устар ыйга аҕата Маайаны куоракка көрдөрө киллэрбитэ. Онно
Лөгөйтөн төрүттээх, кэлин Ленин орденын ылбыт быраас Сергей Иосифович
Мигалкин кыыһы көрөн баран: “Иэччэҕэ тахсар эбит, үс сыл гипсэҕэ сытыа-
рыахпыт, хааллар”, — диэбит. Үөрэҕэ суох Миитэрэй: “Ол үс сыл инчэҕэй
бадарааҥҥа сыппыт оҕо киһи буолуо дуо?” — диэн буолуммакка кыыһын
дьонунан дойдутугар төттөрү ыыппыт.
Сэрии кэнниттэн Лөгөйгө 1947 с. эмиэ оскуола аһыллар. Маайа кыыс
атаҕа төһө да ыарыйдар, манна бастакы кылааска үөрэнэ киирэр. Ити курдук
Лөгөй алын сүһүөхтээх оскуолатын тоҕус сорунан да буоллар бүтэрэр. Сал-
гыы алтыс кылааска үөрэнэ сырыттаҕына 1955 с. саастара сиппит оҕолору
үөрэхтэн тохтотор ыйаах тахсар. Ол да буоллар, аҕата кыыһын салгыы үөрэт-
тэрээри Бороҕоҥҥо киэһээҥҥи оскуолаҕа киллэрэр. Маайа манна күнүһүн
таҥас тигэр сыахха үлэлии-үлэлии киэһээтин үөрэниэхтээҕэ. Иистэнньэҥ,
үлэтигэр дьоҕурдаах кыыс тэрилтэтин дьонугар тута сөбүлэппитэ. Оччолорго
кинилэр баата сону (телогрейканы), баата ыстааны тигэллэрэ. Оччолорго
Прядезникова Мария үлэтин хайҕаан, бэл оройуон хаһыатыгар суруйа сыл-

103