Page 29 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

ыйытабын: “Үлэҕэр дьиҥ-чахчы сыаналаммытым дии саныыгын дуо?”. Ки-
һим дьиҥнээх үлэһит киһи сиэринэн, кэмчиэрийэн олорбохтоон баран:
— Сылын ахсын аччыгыйа 60-нуу ньирэйи бүөбэйдээн борооскутугар
тиэрдэн субай сүөһү бостуугар туттарарым. Үлэлээбитим устатыгар биир бо-
рооску, алҕас, уотурбаны сиэн көнньүнэн өлбүтэ. Оттон атын ньирэйи, бо-
рооскуну көнньүнэн өлөрүүнү таһаарбатаҕым. Чэ, ону бэйэҥ сыаналаа, —
диэбитэ. Ити кэнниттэн Бүөтүр үөрэҕэ суох буолан аахсар, ону-маны туруор-
сар, тардыалаһар диэни билбэтин, онон ким тугу дииринэн сылдьыбытын
чиҥэтэн эппитэ. Үйэ чиэппэрэ устата кэмҥэ ортотунан 60-нуу борооскуну
көрбүт буоллаҕына, Бүөтүр бүөбэйдээбит сүөһүтэ биир кыра алааска баппат
баһаам элбэх сүөһү буолар эбээт.
П.П.Бурнашев уонна кини курдук боростуой үлэһиттэр баар буоланнар
колхуостар, сопхуостар туругура сырыттахтара, араас дуоһунастаах, элбэх са-
лайааччы албан ааты ылан уордьаҥҥа, мэтээлгэ тигистэҕэ.
Бу дьоһун ыал аанын оргууй сабан тахсан, сааскылыы чэмэлийбит күнтэн,
үлэһит үтүөтүн кытта кэпсэппит үөрүүбүттэн дуоһуйан, бөһүөлэк киин уулус-
сатынан тус илин хаама турдум.
Уйбаан Бахсылыырап, суруналыыс
1999 с. кулун тутар. Уус-Күөлэ—Бороҕон

Кинигэ оҥорорбун истэн баран, Курбуһах нэһилиэгиттэн Буөтур уонна Маайа
Бурунаһыаптар туһунан элбэх ахтыы киирдэ. Бу үлэни өрө туппут утуө ыалы
кытта алтыспыт дьоннор махталынан суруйбуттарын, Буөтүрдээх Маайа кэн-
чээри ыччаттарыгар утуө өйдөбул буоллун диэн толору киллэрэбин.

ҮЛЭТЭ СИТЭ СЫАНАЛАММАТАҔА

Бүөтүр Бөтүрүөбүс Бурунаһыап үлэһитин туһунан мин кыра эрдэхпит-
тэн истэн улааппытым. Ол курдук Бүөтүр хайа да хаҥыл сылгыны айааһыы-
рын, паара атынан, массыынанан элбэх оту оҕустарарын, бэлэсипиэт диэн
икки көлөһөлөөх сэбинэн олус түргэнник сылдьарын истэн олус сөҕөрүм уонна
Бүөтүрү олус улахан, бухатыыр киһи буолуо дии саныырым.
Ол киһибин Балаҕаннаахтан Уус-Күөлүгэр көһөн киирэн баран 60-с сьгл-
лар ортолоруттан дьэ чугастан көрбүтүм. Орто уҥуохтаах эрээри эт ласха,
модьу көрүҥнээх киһи этэ. Аны 80-с сыллар саҥаларыттан миигин сопхуос
отделениетыгар хонуу биригэдьиирэ оҥороннор Бүөтүрдүүн бииргэ үлэлээ-
биппит. Кини ол саҕана хайыы-үйэ пенсияҕа тахсан баран үлэлии сылдьар
кэмэ этэ. Ахчай Быһыттааҕа диэн дьиэтиттэн икки биэрэстэлээх сиргэ баар
хотоҥҥо баран үлэлиирэ. Бу хотоҥҥо борооскулары, субайдары 6-7 эдэр
киһи толору ноҕоруусканан көрөллөрө. Үксүлэрэ онус кылааһы саҥа бүтэр-
бит оҕолор этилэр. Бүөтүр Бурунаһыап бэйэтэ 40 бороону көрөрө уонна ыч-
чаттарга наставниктыыра. Кини сүөһүгэ хаһан да үлэлээбэтэх эдэр оҕолору,
борооскуну көрүү курдук уустук көрүүлээх-истиилээх үлэҕэ бэйэтин билии-
тин-көрүүтүн, уһун сыллаах үлэтин баай уопутун барытын кэпсээн, көрдөрөн
биэрэрэ. Кистэл буолбатах, сүөһүнү аанньа ахтыбат, үлэни үрдүнэн-анны-
нан үлэлиир биир эмэ ыччат баар буолара. Бүөтүр оннук оҕолору сүбэлээн,
тылыгар киллэрэн үлэлэтэн-хамсатан, ьгччат сүөһү сүтүгэ суох сьгл тахсарьгн
ситиһэрэ. Онон ити үлэлэргэ П.П.Бурнашевьг улахан көмөлөөх киһинэн сьга-
нальгьгбьгн уонна олус махтана саныыбьгн.
Кыһьгарьг саас эрдэттэн бастакы төрөөбүт ньирэйдэри эрэллээх илиигэ
киниэхэ туттараллара. Бу сүөһүлэри кьгһьгннарьг, сайьгннарьг бүөбэйдээһиҥҥэ

25