Page 291 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

Дьэ, ити курдук кэлин наадабын туруорсар буолан бардым. Аны, саһылы
саптарыы, төрүөх саҕана саһылларга быар наада буолан, ону туруорсан хол-
куос өлөрөр сүөһүтүн быарын туһунан тоҥотторон ылар буоллубут. Сылтан
сыл ахсын иитэр саһылбытын элбэтэн истибит. Инньэ гынан саҥа клетка-
лар, кыыл төрүүр дьиэлэрэ наада буоллулар. Итини барытын холкуос маста-
рыскыайыгар оҕонньоттор оҥорон биэрдилэр. Онон сыл ахсын племенной
саһыл иитиллэрэ элбээн, сылга 150-200 саһыл тириитин туттарар этибит.

Манна И.П.Сивцев кэпсээнин кыратык тохтотон, поэт уонна
суруйаанчы И.В.Мигалкин өссө 1995 сыллаахха “Бичик” кинигэ кыһаты-
гар таһаартарбыт “Үлэҕэ таптал — дьоҥҥо таптал” кинигэтигэр “Тап-
тыыр идэттэн дьоллонуу ” диэн очеркатыттан, бу үлэни өрө туппут:
“Сөбүлүүр идэбинэн үлэлээммин, үлэттэн дьоллонуу диэни биллим ”, — диир

Иван Петрович үлэтин туһунан эрдэ суруллубуттан билсиэҕиҥ.

ДЬУЛУУРДААХ ҮЛЭ ТҮМҮГЭ
...Кырымахтаах хара саһылы иитэр ыччат-комсомольскай ферма
оройуоҥҥа биир үрдүк көрдөрүүлээх коллектив быһыытынан биллэн бар-
быта. Оттон бу ферма сэбиэдиссэйэ И.П.Сивцев аатын билбэт киһи аҕыйах
буолбута. Олохтоохтор кинини ытыктаан биһиги Уйбааммыт, эбэтэр судур-
гутук Бөтүрүөбүс диэн ыҥыраллара. Иван Петрович оччолорго толорбут об-
щественнай үлэтин сорҕотун ааттыыр буоллахха: нэһилиэк Советын испол-
комун председателин солбуйааччы, отделение месткомун председателэ, сов-
хоз парткомун чилиэнэ. Баһаам элбэх түбүк, общественнай сорудахтар. Ман-
на барытыгар быыс-арыт булан, бэриллибит сорудахтары кэмиттэн кэмигэр
үтүө суобастаахтык толорон иһиэххэ наада. И.П.Сивцев кимиэхэ да үҥсэр-
гии барбакка, лоп-бааччы толороро. Ол иһин кинини бастыҥ үлэлээх салай-
ааччынан, бигэ тыллаах үтүөкэн үлэһитинэн билиммиттэрэ.
Иван Петровичтыын үлэтин-хамнаһын туһунан кэпсэтэбит.
— Саһылы иитиигэ аһылык рационун оҥоруу улахан суолталаах. Буспут,
сиикэй уонна сибиэһэй да ас буоллун, саһылга элбэх витамин ирдэнэр. Онон
кинилэргэ тушновит, полувит, тетровит витаминнары таблетканан эбэтэр
бороһуогунан астарыгар кутан быланар. Сайыҥҥы кэмҥэ оҕуруот уонна сир
аһын сибиэһэйдии сиэтиллэр, балыгы буоллаҕына биир нэдиэлэ буһаран,
иккис нэдиэлэтигэр сиикэйдии, эти наар сиикэйдии. Эти ветеринардар араа-
раллар, хайдах ыйыы биэрбиттэринэн, кинилэр суруктарынан аһатыллар.
Саһыл аһыгар наһаа талымас, онон аһын куруутун уларыта тураҕын. Кало-
рийынан ааҕан таһааран, сонуттан сонуну.
И.П.Сивцев салайар үлэһиттэрэ саһыллары тогунан оҕустаран өлөрөллөр,
ол кэнниттэн сүлээт, үтүө хаачыстыбалаах тириини куурдууга болҕомтоло-
рун уураллар. Кинилэр саһылларын туруктарын тупсарыыга ветеринарнай,
санитарнай уонна араас өрүттээх профилактическай үлэни ыыталлар. Манна
барытыгар Иван Петрович салайыыта, наставник быһыытынан эдэр зверо-
водтарга көмөтө улахан суолталаах, оруоллаах даҕаны.
1991 сыллаахха урукку Партизан Заболоцкай аатынан совхоз Тулунатааҕы
саһылы иитэр ферма 240 хара, кыһыл, маҥан тыһы саһыллааҕа. Ити сыл
уонча үлэһиттээх коллектив хас биирдии төрүүр саһылтан 4,2 оҕону, эбэтэр
барыта 1009 оҕо саһыл ферма үрдүнэн ылыллыбыта. Ол иһин И.П.Сивцев
салайар коллектива үчүгэйдик ааҕынан-суоттанан көрөн баран, государствоны
кытта дуогабар уурсан, Иркутскайдааҕы түүлээх базатыгар 1000 устуука бас-

287