Page 287 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

тыатын хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ», 1993 сыл «Уус-Алдан улууһун
бочуоттаах гражданина» ааттары ылаттаабыта.
Билигин бу үтүө үлэһит киһи туһунан бэйэтин ахтыыларыттан билсиэҕиҥ.

Аҕабынан Сивцевтэр төрүттэрбит

Биһиги, Сивцевтэр, төрүппүт нуучча казага, ун-
тер-офицер Сэмэн Сивцев Саха сиригэр кэлэн 1820-
1890 сылларга олорбут. Кини туһунан “Якутия 1632-
1917 гг.: хроника, факты, события” кинигэ 147 стра-
ницатыгар суруллубутуттан билиһиннэрэбин:
Семен Сивцев 1853-1856 сылларга Крымскай сэ-
риигэ Севастополь куораты босхолооһуҥҥа, Саха си-
рин казактарыттан тэриллибит Якутскай пехотнай
полка састаабыгар киирэн, ыраахтааҕы армиятын 1-
кы биригээдэтин 2-с пехотнай дивизиятын састаабы-
гар киирэн, Дунайга хорсуннук сэриилэспит. Онон
Семен Сивцев 1854 сыл Севастополь куораты өстөөх-
төртөн босхолоспут. Малахов курганы өстөөх сэриитэ
төгүрүйэн олордоҕуна, «Якутскай” полк буойуннара
өстөөҕү кэтэҕинэн эргийэн кэлэннэр соһумар охсууну оҥорбуттар уонна кы-
айбыттар. Бу иһин “Якутскай” полк сорох байыастарын Георгиевскай кири-
эһинэн наҕараадалаабыттар. Ол иһигэр Семен Сивцев эмиэ баар эбит. Ки-
нилэр хорсун быһыыларын иһин, Севастополь куорат биир уулуссатын “Якут-
ский полк” диэн ааттаабыттар.
Сэрииттэн эргиллэн кэлбитин кэннэ Семен Сивцевы Нам улууһун кулу-
бата кэпсэтэн бэйэтигэр суруксутунан ылбыт. Ол кэлэн кини саха кыыһын
кэргэн ылан, өлүөр диэри Иккис Өспөх нэһилиэгин Кириэһигэр олохсуйбут.
Семен Сивцев олоҕун тиһэх күннэрин улахан уолугар Эмтээски Бүөтүргэ
олорон 1890 сыллаахха күн сириттэн барбыт. Бу туһунан Васильев Федор
Игнатьевич командировкаҕа сылдьан, таба көрөн сурунан ылбыт. Онно: “Под
сим камнем покоился унтер-офицер Семен Сивцев уроженец 2-Еспехского
наслега (волости) 1820-1890 гг.» диэн суруллубут. Аттыгар кэргэнэ көмүллүбүт,
остуолбата уонна тааһа баар эбит да, суруга кыайан ааҕыллыбат буолбут.
Уоллара Эмтээски Бүөтүр орто баай киһи буолан дьонун уҥуоҕун итинник
эргиттэрбит.
Сэмэн Сивцев саха ойоҕуттан икки кыыс, биир уол оҕону төрөппүт. Ула-
хан кыыһа Арбын киһитигэр Потаповка эргэ тахсан икки уол оҕолонор. Ма-
ҥан Мэхээчэ диэн сырдык хааннаах, сүрдээх быһый киһи төрөөбүт. Иккис
уола Потапов Ньукулай-Түү Сирэй диэн хомуһуннаах ойуун эбит. Кини эмиэ
нууччалыы хааннаах чолбоодуччу уоттааҕынан көрбүт харахтаах, сулардыы
үүммүт уһун бытыктаах киһи этэ. Мин кыра эрдэхпинэ биһиэхэ кэлэн күүлэй-
дээн барарын өйдүүбүн.
Сэмэн иккис кыыһа Ылдьаана Алдан өрүс унуор Чагдаайыга Өлөксөй
диэн киһиэхэ эргэ тахсыбыт. Бу дьон Ааныс диэн кыыс, Дьөгүөр диэн уол
оҕолоноллор. Сэрии, сут саҕана Ылдьаана эмээхсиннээххэ олоро сылдьыбы-
тым, уһун, көнө уҥуохтаах, улахан муруннаах эмээхсин этэ.
Эмтээски Бүөтүр Таныы Сүөдэр уонна Өксүөнтэй диэн уолаттары төрөтөр.
Сүөдэр Сивцев-Таныы мин аҕабынан эһэм буолар. Кини мин биэс саастаах-
пар өлбүтэ быһыылааҕа. Миигин кыра эрдэхпинэ хоонньугар илдьэ сытар
этэ, ол иһин үчүгэйдик өйдүүбүн. Эмиэ сырдык хааннаах, улахан хоҥсойбут

283