Page 288 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

муруннаах оҕонньор этэ. Алдан өрүс таһыгар баар дьиэтигэр ааһан иһэр нууч-
чалар сороҕор хонон-өрөөн ааһаллара. Кинилэр эһэбэр кэһиилэрин килиэп
аҕалаллара, ону оҕонньор сыттыгын анныгар укта сылдьан бэйэтэ сиирэ,
миэхэ бэрсэрэ. Мин тотумуна, хоонньоһо сытан ол килиэбин иһин оҥо ха-
һан сиирбин өйдүүбүн. Эһэм ону билэрэ буолуо да, биирдэ да мөхпөт этэ,
кини 90 сааһын лаппа ааһан баран өлбүтэ.
Өҥксүөнтэйи сүрдээх күүстээх, сытыы киһи диэн кэпсииллэрэ. Кырдьа-
ҕастар кини туһунан араас үһүйээннэри, номохтору кэпсииллэрэ. Ону бары-
тын суруйар манна кыаллыбата буолуо. Онон биһиги унтер-офицер Семен
Сивцев удьуордара, бэһис-алтыс көлүөнэ дьон, билигин элбээтибит. Бутөрдүм-
ууһум туһунан кэпсээни Найахы олохтооҕо Кондрат Иннокентьевич Исаков
көмөтүнэн суруйдум. Киниэхэ махтанан туран, ыччаттарбытыгар өбүгэлэрин
биллиннэр диэн, бу кинигэҕэ киллэртэрдим.

Тулаайахсыйыы, сэрии, сут кыһарҕана

Ийэм Бугаева Прасковья Николаевна 1935 сьшлаахха, мин икки саастаах-
пар оҕолоноору хаана баран өлөөхтөөбүт. Аҕам Сивцев Петр Федорович Аҕа
дойду көмүскэлин сэриитигэр 1942 сыллаахха ыҥырыллан барбыта уонна
ити күһүн, Ржев куораты көмүскүүр сэриигэ хорсуннук сэриилэһэ сылдьан
өллө диэн биллэриитэ кэлбитэ. Онон төгүрүк тулаайах хааламмын аймахтар-
бын кэрийэ сылдьан иитиллибитим. Ол курдук аан бастаан Саккырыыр (би-
лиҥитэ Кэбээйи) оройуонугар олорор ийэбинэн эһэбэр Бугаев Ньукулай-
Ботос оҕонньордооххо олорбутум. Онтон 2-с Өспөххө Румянцев Василий Ва-
сильевич маачаҕа ийэтигэр Аанаҕа, Чагдаайыга аҕабынан эдьиийбэр Ылдьаа-
наҕа, Кириэс диэн сиргэ абаҕабар Сивцев Иннокентий Федоровичка, кини
кэнниттэн иккиһин эһэбэр Бугаев оҕонньордооххо 1941 сыл кыһыҥҥытыт-
тан 1944 сыл сааһыгар диэри иитиллибитим.
Күһүн Найахыга аҕаланнар (1944 сыл) сэттэ кылаастаах оскуолаҕа интэ-
ринээккэ олохтоон үөрэххэ киллэрбиттэрэ. Сэрии, сут кураан сыллара ох-
соннор, сэттэ кылаастаах оскуоланы уон биир сыл үөрэнэн, 1956 сыллаахха
бүтэрбитим. Өйдүүбүн ээ, сэрии сылларыгар ас-үөл олус кырыымчык, сорох
кэмҥэ аһыыр-аһаабат сылдьарбыт. Оннооҕор көнньүнэн өлбүтэ икки хом-
мут борооскуну булан, ону астаан сиир этибит. Бэл, хатан хаалбыт тириини
кыйахалаан, олус уһуннук буһаран илдьириппитэ буолан ас оҥосторбут. Бэс
сутуката, кыра бурдук сыыстаах буоллаххына бастыҥ ас буолара. Инньэ гы-
нан оскуолаҕа киирэн, интэринээккэ олоруохпар диэри лэппиэскэни дэҥ
кэриэтэ амсайарым. Сэрии сылларыгар саҥаспар Сивцева Мария Егоровнаҕа
көмөлөһөн сүөһү бостууктаһарым, ынах этэрэрим. Холкуостаахтар оҕолорун
мунньан куул таҥаһынан бааһынаҕа, ходуһаҕа аһыҥаны “муҥхалаталлара”.
Аһыҥа үөнү “өстөөхтөр-фашистар” дэһэрбит, оччотооҕу кураан сылларга кур-
дук аһыҥа элбээбитин кэлин көрө иликпин. Кырдьыга, сэрии кэмин оҕоло-
ро “оонньооботох оҕо саастаахпыт” диэн сөпкө суруйаллар.

Оскуолатааҕы сылларым
Эппитим курдук, 1944 сыл күһүҥҥүтүгэр үөрэх аһыллыбытын кэннэ, ый
аҥаара хойутаан баран үөрэммитим. Ол маннык этэ. Төһө да сэриини сэбиэс-
кэй норуот Кыайыынан түмүктүүрэ биллибитин, айылҕа өҥө эргийбитин
иһин, ас-таҥас син биир кырыымчык этэ. Иитэн олорор абаҕам Сивцев
Иннокентий Федоровичтаах миигин үөрэххэ ыыппакка олорбуттара. Кэҥкэ-

284