Page 401 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара
P. 401
хаһаайка, наар тугу эрэ түбүгүрэ, оннооҕор илиитин тоһутан баран маарыла-
нан аргыый аҕай дьиэтин сото сылдьарын сөҕөрүм. И.Г.Оконешникова, РФ
үөрэҕириитин туйгуна, Учууталлар учууталлара.
Дьэ, бу курдук Г.Г.Протодьяконов олоҕун доҕорун Татьяна Николаевна
туһунан 144 страницалаах кинигэ былаһын тухары элбэх үтүө, истиҥ тыллар
этиллибиттэр. Олортон барыларыттан кыра да кэрчиктэр киирдэхтэринэ,
бэйэтэ кыра кинигэ буолуох этэ. Ол эрээри ийэтин туһунан кыра кыыһа
Валентина Гаврильевна ахтыытыттан аҕыйах строкалары билсиэҕиҥ.
“...Туох барыта дьиэ кэргэнтэн саҕаланар. Оҕону иитии сүрүн олуктара
дьиэҕэ ууруллаллар. Акылааты уурааччыларынан ийэ, аҕа, эбэ, эһэ буолаллар.
Аҕабытын кытта ийэбит 1958 сыллаахха ыал буолбуттара. Эбэбитин Ба-
лаайаны кытары ураты үчүгэй сыһыаннаахтара. Кийиит уонна хотун, биһи-
ги дьоммут курдук, олус иллээхтик, истиҥник, эн-мин дэсиһэн бииргэ олор-
буттара олоххо, арааһа, дэҥҥэ көстөрө буолуо. Ийэбит күөҕү, үүнээйини,
ордук сибэккини олус таптыыра. Саас аайы үрэхпин, алааспын көрөбүн диэн
киэһэтин хааман кэлэрэ. Онтон олус дуоһуйара, үөрэрэ. Аҕабытын кытта
түннүкпүт аттыгар хатыҥнары олордубуттара саас, сайын аайы суугунаһан
ийэбитин санаталлар. Дьиэбитигэр куруутун сибэкки баара, кинилэри кытта
эмиэ киһи курдук кэпсэтэ, таптыы сылдьара. Хантан да кэллин, куруутун
сибэкки тутуурдаах буолара. Бэйэтэ эмиэ дьоҥҥо сибэккитин үөрэ-көтө үллэ-
рэрэ. Сайынын террассатыгар сибэкки арааһын үүннэрэн, күһүн кырыйан,
балаҕан ыйын маҥнайгы күнүгэр элбэх оҕону оскуолаҕа сибэккилээн ыытара’’.
Валентина Гаврильевна этэрин харахпынан илэ чахчы хаста да көрбүтүм.
Кэлин Татьяна Николаевна олохтон барбытын да кэннэ кыргыттара ийэлэ-
рин үтүө үгэһинэн террассаларын иһигэр толору сибэкки олордоллор эбит
этэ. Ону биирдэ, ааһан иһэн сылдьан, улахан кыыһа Полина баарыгар: “Си-
бэккинэн ийэҕитин суохтаппатаххыт!..” — диэбиппэр Хабырыыс да, кыыһа
да үөрсүбүттэрэ сирэйдэриттэн-харахтарыттан биллибитэ.
Учууталбын Татьяна Николаевнаны тиһэх суолугар кыайан атаарсыбата-
ҕым. Кини сырдык кэриэһигэр анаан суох буолбута биир сылыгар суруксут
буолбут үөрэнээччитэ, кини миэхэ суруйбут суруктарыттан сорохторун “За-
бота-Арчы” хаһыакка (22.05.2003) бэчээттэтэн дьон билиитигэр таһаартарбы-
тым. Ону, бүгүн түгэн көстүбүччэ, бу кинигэбэр киллэрэбин.
Учууталым алгыстаах суруктара
Учуутал, доҕор, олохпор үтүө сүбэһит буолбут ытыктыыр киһим Татьяна
Николаевна Хомутова туһунан аан бастаан Чурапчы оройуонун хаһыатыгар
1996 сыл “Дьолуҥ-соргук салҕаннын!” диэн ахтыы очерка таһаартарбытым.
Ити очерка кэлин 2000 сылга “Ыар кэмнэр тыыннаах туоһулара ” диэн кинигэ-
бэр киирбитэ.
Татьяна Николаевна биһиги суруйсуубут учуутал уонна үөрэнээччи быһыы-
тынан мин 60-с сыллар бүтүүлэригэр армияҕа сулууспалыы сырыттахпына, нууч-
чалыы тылынан саҕаламмыта. Оччолорго ол аата кини миигин нууччалартан
хаалсыбакка (бэйэтэ 27 сыл биир оскуолаҕа нуучча тылын уонна литература-
тын үөрэппитэ) кэпсэтэ-ипсэтэ сырыттын диэн нууччалыы тылынан суруйсуу-
ну көҕүлээбит буолуохтаах. Мин бүгүн хас да көлүөнэ дьон сөбүлүүр учуутал-
быт, улахан доҕорбут Татьяна Николаевна Хомутова бу күн сиригэр суох буол-
бута биир сылыгар анаан кини туһунан үтүө өйдөбүнньүк буоллун диэн миэхэ
кэлин сылларга суруйбут алгыстаах суруктарыттан аҕыйах строкалары үөрэп-
пит оҕолоругар, бар дьонугар билиһиннэриэхпин баҕарабын.
397
