Page 123 - Неизвестное название

1641 с. Парфен Ходырев этэрээтин киһитэ Онуоха Логой Тойон Хаҥалас, Бөтүҥ уон­
Семен Дежнев Лөгөй Тойон киһитэ Өнөкүй на да атын улуус баһылыктарын кытта кэпсэтэ,
баай кыыһын Абакан Сүчүнү ыраахтааҕыт- ӨЙДӨТӨ сатаабыта. Намҥа ыытыллыбыт мустуу-
тан көҥүллэтэн, сокуон быһыытынан бэргэһэ- га оро турууну утаран, бэйэтин кытаанах сана-
лэммитэ. Ити нууччалар уонна Лөгөй үчүгэй атын көрдөрбүтэ уонна мунньахха сэбэ-сэбирг-
сыһыаннаахтарын туоһулуур. элэ суох турар бэйэтэ тиийэн кэлбитэ. Күүстэр
1642 с. нуучча бойобуодата Головин са- олус тэҥэ суохтарын кини билэрэ. Ол эрээри
халарга биэрэпис ыытылларын утаран өрө ту- нуучча былаастара бэйэлэригэр холбообут
руулар саҕаламмыттара. Биэрэпис сахалартан сирдэригэр олохтоох омуктар бас-көс, дьаһал-
сүөһүлэрин-астарын былдьаары ыыталлар үһү лаах дьонугар тирэҕирбэккэ эрэ былааһы тутар
диэн сурах тарҕаммыт. Нам кинээһэ Мымах ыараханын билэллэрэ.
уонна Бороҕон кинээһэ Лөгөй Головины тох- Мантан көрдөххө, Логой Тойон инникини
тото сатаабыттарын истибэтэҕэ. «Логуй Амы- ото корон муударайдык дьаһаммыта уонна нору-
канов предупреждал воеводу, что якуты не по­ от тыыннаах хаалар эбэтэр өлөр-тиллэр дьалҕа-
нимают «русского обычая)) и их сопротивление аннаах кэмигэр соҕотох сөптөөх суолу тутуспу-
приведет к большим людским потерям, чтобы тун история бигэргэттэ.
этого не произошло, он предложил себя в со­ Логой Тойон историяҕа киирбит личность
провождающего переписчиков в своем улусе. быһыытынан оруолун Саха Республикатын но-
Головин не услышал это и отправил перепис­ руотун суруйааччыта Д.К.Сивцев - Суорун
чиков в улусы, в итоге перепись провалилась и Омоллоон үрдүктүк сыаналаабыта уонна саха
в марте 1642 г. началось выступление против норуотун иннигэр сүдү үтүөнү оҥорбут киһинэн
воеводской власти)). Биэрэпис ыытааччылары буолар диэн бэлиэтээбитэ.
өлөрбүттэрэ уонна олунньу ыйга улуустартан Олох кырдьыга кэрэһэлииринэн, Саха сирэ
сэптээх-сэбиргэллээх саха улуустара остуруок Россияны кытта биир дьылҕаланара итинник
тула мустан барбыттара. саҕаламмыта.

ЧУКА КАПЧИНОВ
(1640-1694)
Саха бас-көс дьоно нуучча
бойобуодатын былааһа олох-
тоноотун кытары олох сотору
XVII үйэттэн бэйэлэрин дьаһа-
нар былаастарын төнүннэриигэ
холонон барбыттара.
1679-1680 сс. Москваҕа
Хаҥаластан Маһары Бозеков
(Тыгын сиэнэ), Бороҕонтон
Чука Капчинов (Лөгөй сиэнэ),
Мэҥэттэн Чугун Бодоев ыра-
ахтааҕыга сахалар ааттарыттан
көрдөһө-ааттаһа диэн бара сыл-
дьыбыттара.
Москваҕа тиийэн көрдөһүү
суруктарыгар өлбүт дьоҥҥо
ясак (дьаһаах) түһэрэн хомуй-
ары тохтотору, кыра буруйу оҥоруу дьыалаларын сахалар бэйэлэрэ сууттуохтаахтарын туһунан
туруорсубуттара. Чука Капчинов Москва рыногар 1500 устуука киис тириитин уонна элбэх атын
КҮНДҮ түүлээҕи атыылаабыт. Кини аан бастаан Логой сиригэр тимир эрбиини, нуучча сүгэтин, алтан
солуурчаҕы, суппуун сону уонна таҥаһы-сабы тиэйэн аҕалбыта норуот сэһэннэригэр умнуллубат
сонун буолбут.
Чука Капчинов хара өлүөр диэри Бороҕон улууһун кинээһин дуоһунаһын илдьэ сылдьыбыта
диэн суруллар.