Page 126 - Неизвестное название

баран, олус суостаммыт-суодалламмыт, кими да тооһуҥҥа холонуулар бааллара диэн суруйбута.
аахсыбакка дьону-сэргэни аҥардастыы батта- Сэһэн Ардьакыап «Сахалар тустарынан былаа-
ан-атаҕастаан, уобалас суутугар кини аатыгар нын» ор сылларга иитиэхтээн илдьэ сылдьыбытын
үгүс элбэх үҥсүүлэр киирбиттэр. Онон сахалар туһунан императрицаҕа эппитэ, ону туоһулуур
былааска тахсар, бэйэлэрэ үрдүкү кулубаланар тылларынан «Бу санааларбын мин ор сылларга
түгэни кыһыылаахтык мүччү туппуттара. иитиэхтээн илдьэ сырыттым» («Сии размышления
Екатерина II тус ыйааҕар саха оҕолорун ха- многие годы занимали мою душу») диэн ааттаан
аһына суотугар үөрэтии, суут боппуруоһа уонна историк, профессор В.Н.Иванов (отв.ред.А.А.Бо-
исправниктарынан саха тылын, сиэрин-майгытын рисов) кинигэ суруйан таһаарбыта.
билэр дьону анааһын өйөммүтэ, онон сыыйа, бы- Айылҕаттан дэгиттэр айдарыылаах олоҥ-
тааннык да буоллар, олоххо киирэн барбыттара. хоһут, көрбүөччү, философ, бэйэтин кэмин чулуу
Саха сирин историятыгар Алексей Аржаков киһитэ, сахалар Россия састаабыгар сылдьан бы-
бигэтик киирбитэ уонна историк, этнограф Л.Ле­ рааптарын кэҥэтинэн, бэйэлэрин дьаһанар кэ-
венталь «...такими «вечными)) головами были: в скиллээх боппуруостарын туруорсубут Алексей
Борогонском улусе Аржаков и Васильев...)), - Аржаков аата, «Сахалар тустарынан былаана»
диэн дьон-сэргэ ытыктабылын, уокурук да тойот- үйэлэргэ норуотун өйүгэр-санаатыгар умнуллу-
торо убаастыылларын бэлиэтээбитэ. бакка Күлүмнүүр тэрийбит «Сахалар сойууста-
1908 с. В.В.Никифоров - Күлүмнүүр «Саха­ рын» программатын, Өксөкүлээх «Саха интел-
лар тустарынан былаапы» булбута уонна «Саха лигенциятыгар суругун», Саха автономиятын
олоҕо» диэн сахалыы хаһыакка аан бастаан бэчээк- бастакы Конституциятын кытта тэҥҥэ ааттана,
кэ таһаарбыта. Кини XVIII үйэҕэ Саха сиригэр үөрэтиллэ туруоҕа.
бэйэни салайыныы, оннооҕор автономияны олох-
СЕМЕН ДАНИЛОВИЧ ВАСИЛЬЕВ - УҺУКТААХ СЭМЭН
(1759-1832)
Семен Данилович - Уһуктаах Сэмэн Суотту буолаһын төрүт-
уус киһитэ. Нэһилиэгин 50 сыл салайан-дьаһайан кэлбититтэн 44
сыл кинээстээбит. Норуот номоҕор кини тас дьүһүнэ маннык ойуу-
ланар: «Улахан көнө уҥуохтаах, уоттаах харахтаах, хатан куолас-
таах, хара баттахтаах, уһун хара уос бытыктаах, сэҥийэтигэр бы-
тыга суох, тыйыс, дьиппиэн хааннаах, хара бараан киһи эбит».
Икки төгүл быыбарданан улууһугар кулубалаабыт, Саха Степ­
ной Думатыгар улуус кулубаларыттан Дьааҥы уокуругар ревизо-
рынан талыллан, Иван Мигалкин сахалар бэйэлэрин салайыныыла-
рын олохтуур далааһыннаах үлэтигэр көмө, тирэх буолбута.
Уһуктаах Сэмэн докумуоннарга көстөрүнэн Сэһэн Ардьакыап
«Сахалар тустарынан былаанын» ирдэһэн, сөргүтэн көрөргө со-
руммута. Ол туһунан биллиилээх суруналыыс Д.В.Кустуров Госар-
хивтан (ф.1286,оп.1,д.231,л.15.) Саха уобалаһын үс улууһун аа-
тыттан ыраахтааҕы Александр I аатыгар 1802 с. көрдөһүү суругун
булбута. Онно улуус кулубалара Семен Васильевка ыраахтааҕыга
СР народнай худуоһуннъуга сурук суруйарыгар Итэҕэл Сурук (доверенность) биэрбиттэр. Доку-
Василъев А.Д. уруһуйа муоҥҥа сурулларынан, «Сэһэн Ардьакыап былаанын толору олоххо
киллэрэргэ Бороҕон улууһун кулубата Семен Васильев, Хаҥалас ку-
лубата Николай Слепцов, Нам кулубата Павел Сивцев, Мэҥэ кулу-

Уһуктаах Сэмэн Ампаара