Page 33 - Неизвестное название

Улан Удэ Хуннар куораттарыгар
ОҔУСТААХ САХАЛАР
Хуннары б.э. Ш-с үйэтигэр Таншихай состав саха. По фольклорным данным, бычью
(141-181) баһылыктаах, Сэньбилэр сэриилээн упряжь имели в древние времена только жители
ылан норуоттар улуу көһүүлэрин таһаарбыт- соседних и родственных между собой Баяган-
тара. Салгыы б.э. VII-c үйэтигэр олохтоммут тайского, Дюпсинского и Борогонского улусов
илинчги, арҕааҥҥы Түүр каганаттарыттан саҕа- (Иванов М.С., 1988). ...Но в документах XVII
лаан, Олоҥхоҕо ахтыллар Чыҥыс Хаан ыйааҕа в. нет данных о наличии к приходу русских мон­
олохтонуор диэри Улуу истиэпкэ кыргыс үйэтэ голоязычного населения на территории Средней
бүрүүкээбитэ. Онуоха кыргыс дьарыктаах аҕа Лены. Значит, монголоязычные роды могли насе­
уустара сылгыны өрө тутан, киниэхэ сүгүрүйбүт лять территорию Якутии в более ранние време­
эбит буоллахтарына, эйэлээх, уу-чуумпу олоҕу на и ассимилироваться в тюркоязычной среде».
биһириир уустар ынах-сүөһүнү ордороллоро, [Ушницкий В.В. Население Байкальского реги­
оҕуһу өрө туталлара көстөр. она в эпоху средневековья, С.133].
Саха сиригэр кэлин кэлии кыргыс дьоно Билиҥҥи биллэр чинчийээччи ити көрүүлэ-
ынах-сүөһү баайдаах бастакы кэлии сахалары, рин, урукку кэм уһулуччулаах фольклорист учуо-
Омоҕой, Хоро удьуордарын ол түмүгэр билиҥҥи найа Сэһэн Воло да суруйуулара бигэргэтэллэр:
Саха сирин түгэх улуустарыгар үтүрүйбүттэ- «Бастаан кэлбит Омоҕой Баай брааскай (бэрээт)
ригэр тахсар. Ити санаабын түгэх өбүгэлэрбит омук, оттоку Эллэй Боотур диэн татаар дуу,
олохторун-дьаһахтарын дьаныһан туран ха- кыргыс дуу хааннаах туспа омук, кэнники Улуу
сыһан үөрэтэр, этнограф учуонай В.В.Ушницкай Хоро диэн Хоро ууһа буолбут, хоролуу саҥалаах
суруйуутунан бигэргэтиим: «Необходимо ска­ эмиэ моҕуоллуу ааттаах омуктар кэлитэлээннэр
зать и о том, что именно для древнемонгольских олохсуйан, манна олохтоох тоҥустары кытта
племен были характерны передвижения с помо­ булкуһан, уустар-биистэр тылларын холбоон,
щью быка и почитание этого животного. Поэтому биир сүрүннээх олоххо киирэргэ бааттар. Ки-
хотелось бы подчеркнуть тот момент, что культ нилэр абыычайдара, тыллара, саҥалара түүр-та-
быка обнаруживается у родов саха, считающих­ таар, моҕуол омуктар тылларынан олохтонон,
ся потомками Омогоя и Улуу Хоро, в которых бу дойдуга (Лиэнэҕэ) биир саха тылын үөскэп-
принято видеть монголоязычных, вошедших в питтэригэр соп курдук буолар. Онон маҥнайгы