Page 34 - Неизвестное название

оруодаларынан (уустарынан) саха билиҥҥи дой-
дутугар: Лиэнэҕэ, Өлүөхүмэҕэ, Бүлүүгэ, Аммаҕа,
Аллаҥҥа, Тааттаҕа, Хаҥалас, Мэҥэ, Ботуруус-
кай (Таатта), Бороҕон, Нам, Байаҕантай, Хоро,
Бүлүү, Малдьаҕар диэн тоҕус суол саха төрүттэ-
рин маҥнайгы Омоҕой, Эллэй, Хоро олохторуттан
тахсыбыт уустара олохсуйаллар». [Сэһэн Боло.
Сүдү төрүттэрбит олохторуттан, С. 104].
Оттон саха эрэ барыта билэр, билинэр, ула-
ханнык ытыктыыр киһитэ Багдарыын Сүлбэ
оҕустаах саха туһунан маннык суруйар: «Иккис
кинигэм тас ойуута - оҕуһу миинэн өрөгөйдөөн
иһэр саха киһитэ. Тоҕо? Сорох сахалар таҥара-
лара - оҕус, оҕус барахсан. Ол ону үйэтитэбин». ...Оттон ыалларбытыгар бүрээттэргэ: «Бу-
ха-нойон - легендарный первопредок и тотем
(«синий бык») у бурят племени булагат. По ми­
фологии Буха-нойон, сын неба, спустился на
землю в долине Селенги и от него забеременела
дочь Тайжа-хана, владельца той земли. У нее ро­
дился мальчик, которого Буха-нойон поместил
в железную люльку, на своих рогах перевез на
западный берег Байкала и оставил на вершине
горы. Которую нашли шаманки и воспитали, наз­
вав его Булагатом. Некоторые ученые считают
его реальным историческим лицом... [Бурятский
исторический словаръ].
Онон - ҕус, оҕус барахсан. Биһиги кинитэ
суох хайдах да сатаммат этибит. Син эмиэ сылгы
курдук, үҥэр таҥарабыт этэ». [Үһүйээннэр. Но-
мохтор, С. 6].
Ити курдук, нэһилиэкпитигэр аат биэрбит
Мүрү Эбэ тулатынан, үтүмэн үйэлэр түгэхтэ-
риттэн атаралыыр атах айгыстыбыт, тиэрэ атах
Биллиилээх топонимист ити кинигэтигэр сал- тиэстибит, дьон сэргэ тоҕуоруспут, уутуйан
гыы ааҕабыт: «Үһүс сүһүөх илин диэкинэн Улуу олохсуйбут аҕай сирэ эбит. Эбэ эрдэтээҥҥи олох-
Хоро диэн көһөн кэлбитэ үһү. Киниэхэ биир олус тоохторо хоролор, хара саҕыллар, тыал буолбут-
сүүрүк оҕус баара үһү. Ол иһин Сүүрүк Оҕустаах тар эбиттэр. Оттон Бороҕон бэйэтин сэһэнинэн:
Улуу Хоро диэн ааттаммыт. ...1975 с. Өймөкөөн «Бороҕон Хоротун төрдө Тарбыах Тиис эбит.
2-с Бороҕонугар 63 саастаах И.М.Готовцев - Кини сылгы-ынах баайдаах, элбэх оҕолордоох,
Бээ-бээ Оҕонньор: «Уус Алдантан биир туох, кэргэн уолаттардаах (кулуттардаах) улахан баай
саадьаҕай оҕуһу миинэн, биир киһи тахсыбыт билиҥҥи Мүрү Томторугар олорбута үһү. Ол
үһү. Ол тахсан, ити Торуой Бороҕон, Пиэрибэй олордоҕуна, Арҕаа Хаҥаластан Тыгын Тойон
Бороҕон диэн нэһилиэк буолан олордохторо», сэриитэ (оччотооҕу кини кыргыс үйэтин саҕана
- диэн биир өйгө хатанар үһүйээни кэпсээбитэ. диэн, сэрии дьонун буоллаҕына кыргыс дьоно
Ити этитиилээҕин көрүҥ. Улуу Хоро Бороҕон си- диэн ааттыыллара үһү) тахсан оҕолору, бэйэлэ-
ригэр тохтуур. ри, дьоннору сэриилээн, кырган кэбиһэн баран
Өймөкөөҥҥө саадьаҕай оҕуһу миинэн тиий- төннөллөр. Арай ол сэрииттэн саһан биир Тар­
бит киһи Бороҕон нэһилиэктэрин төрдө буолбут. быах Тиис кыыһа, ол кэннэ сылгыһыт уола ор­
П.Н.Попов - Ачыкы Бүөтүр дойдутун сирдэрин дой хааланнар ойох-эр буолан холбоһон, аҕалара
«хара оҕустаах киһи, Байаҕантай киһитэ, аатта- Тарбыах Баай сүөһүтүн хомуйан сүөһү оҥостон,
талаан ааспыта үһү дииллэр», - диэн миэхэ 1983 онно Мүрү Томторугар олоҕураллар. Кэнники ол
с. суруйбута. сылгыһыт уол Улуу Хоро диэн ааттанан олорор.