Page 38 - Неизвестное название

Оттон I Камчатскай экспедиция кыттыылааҕа, этнограф Я.И.Линденау «Описание народов Си­
бири (первая половина XVIII века)» диэн кинигэтигэр бэлиэтииринэн: «Баркутай и Чэриктэй обра­
зовали один род — Борогон (с.18 ). (Баркутай, Бороҕон диэн тыллары кэлин сиһилии ырытыахпыт.
Оттон билигин Чэриктэй диэн топонимы быһаарыах. Авт.). В первых ясачных документах русских
служилых людей на территории Борогонского улуса упоминается «Чареттейская» волость около
озера «Хаудей», князец Хвалвабы Гинин. (Улууска билигин да баар ити ахтыллар Чэриктэй
нэһилиэгин таһынан Чэриктэй, Чэриктэй Баатаҕайа, Чэриктэй Үрэҕэ, Чэриктэй Эбэтэ диэн
топонимнар тустарынан, Ньургун Сүлбэ уолун бэлиэтээһиннэрин салгыы ааҕабыт. Авт.).
Специалисты считают, что это слово монгольское. На монгольском «чериг — воин, солдат; войско,
армия», а «черигтей - имеющий войско, войсковой, с войском».
Манна даҕатан кэпсээтэххэ, Саха сирин үгүс алаастарыгар аҕыс кырыылаах бабаарына ампаар-
дары билигин да булан көрүөххэ сөп. Ити тутуулар биир тэҥ сул тиит мастары, быыһа суох үрүт
үрдүгэр ууран оҥоһуллубут уратылаахтар. Тус санаабар, ити алтайдар «чадыр» дэнэр тутууларын
санаталлар. Иккис өртүттэн ылан көрдөххө, бабаарына тутуу иһигэр саһа сытан, өстөөх өмүтүн-
нэрэн саба түстэҕинэ, ох саанан ытыалаһарга аналлаах курдук. Оруобуна итинник эрээри арыс кы­
рыылаах таас тутууну Турция Аланиятыгар муора кытыытыгар хоройон турарын көрбүтүм. Кэритэн
кэпсээччи ол тутууга куорат олохтоохторо хорҕойо сытан, өстөөрү утары орунан сэриилэһэр «Кызыл
куле» диэн тутуулара диэбитэ. Өссө биир оннук тутуу Киргизия истиэптэригэр хоройон турар.
Күүлэ диэн сахара дьиэ аанын хаартан-самыыртан хаххалыыр тутууну ааттыыллар. Оттон «II
Күүлэт нэһилиэгин историятыттан» диэн кинигэрэ автор суруйар: «Сахалар тоҥустар сабыта түһүүлэ-
риттэн сул тиити быыһа суох кэккэлэтэн, маҥан ураһаларын эргийэ күүлэ диэни туттубуттар. Тоҥус-
тар хоһууннара күүлэни тула көтө сылдьан охторун өрө тута-тута ытыалыы сатаабыттар... Бу күүлэ
хахха сахалары биирдэ эрэ уонна маннэ эрэ быыһаабатах буолуохтаах», - диэн суруйбута баар. Арыый
кэлиҥҥи кэмнэргэ тутуллубут чуолраннардаах ампаардар алаастарга билигин да тураллар.
«В Борогонском улусе упоминаются: Онерская волость, Онор, Онор Эбэтэ. На монгольском
«Онор - многосемейный, многодетный». Значит, монголоязычные на Усть-Алданской земле устрои-