Page 45 - Неизвестное название

кэлэн тохтоон иһиллээбит, иһиллээн баран ин- таҥыннараҥҥын, алааһыҥ арҕаа баһыгар көм-
нин хоту кэлэн ойбоҥҥо тохтоон иһиллээбит. пүккүн. Кини онтон хоргутан-хомойон эн оҕоҕун
Онтон кулуба дьиэтин оҕуруотун анныгар кэлэн моһуоктаан ыарытыннарар эбит. Бэйэтэ буол-
иһиллээбит. Онтон дьиэҕэ киирэн кэлбит. Баҕы- лар саһар абааһы буолбут, ол иһин ойуун кэллэ
рыынньа көрбүтэ, баһыттан атаҕар диэри убаһа да, саһан хаалар, ойуун барда да, тиийэн кэлэр
тириитэ таҥастаах киһи турар уонна оһоҕу ин- эбит, онон ойууннарга таба харбаппат эбит. Ону
нинэн хаҥас диэки ыалдьан сытар кыыс диэки билэммин, мин албаһыраммын кинини туттум
баран эрдэҕинэ, Баҕырыынньа ойон туран абаа- уонна аны кэлбэт гына үтэйдим. Онон кыыһыҥ
һы үрдүгэр сапта түһэр. Дьэ, доҕоор, айыылаах үтүөрүө, аны үс ыйынан дьиэ иһигэр тура сыл­
абааһы охсуһан тиликтэһэллэрэ, айыылаах аба- дьар буолуо, алта ыйынан сээкэйгэ, кыраҕа
аһы иккиэн ыһыылара-хаһыылара өй-мэйдээх көмөлөһөр буолуо, тоҕус ыйыгар урукку чөлүгэр
тулуйбат үлүгэрэ эмискэ дьиэни толорон кээһэр. түһүө», - диэн түмүктээбит.
Дьиэлээхтэр соһуйуу бөҕөнү соһуйан «һуу- Кулубалаах үөрбүт санааларыгар кыыстара
һаа» буолан ойон тураллар. Туран уот оттуох- тыына уһаабыкка дылы буолбут. Кулуба Баҕы-
тарын иннинэ хараҥаҕа Баҕырыынньа абааһыны рыынньаҕа ааттаах көмүс ууһун аҕалан, кыһыл
төбөтүн кирэр тииһин тыаһын истибиттэрэ үһү. көмүһүнэн оонньуур ат куттаран биэрэр. Ыан-
Оҕордук кирэн баран, Баҕырыынньа абааһыны ньык ынахтарын буоһатар атыыр угустаан,
туруору ыйыстан кэбиһэр. көлүнэр ат угустаан, байтаһырдан сиир субай
Уот оттоннор дьиэ сырдыыр, хамначчыттар сүөһүлээн ыытар. Кымыстыыр биэлэри буоһатар
бары эмиэ туран кэлэллэр. Баҕырыынньа олоҕор атыырдаан, көлүнэр аттаан уонна байтаһырдан
олорон дьэ, кыыран тиҥийэр, сарсыарда хал- сиир субай сылгылардаан уопсайа быһа холо-
лаан үөл-дьүөл сырдыар диэри кыыран бүтүүтү- он, 20-чэ сүөһүнү биэрбит буолуон сөп. Маны
гэр түмүгүн кулубаҕа этэр: «Эн бииргэ төрөөбүт таһынан ас-үөл бөҕөнү, таҥаһы-сабы боччумнук
бырааккын тыыннааҕар киһилии туппатаххын, биэрдэҕэ. Ити курдук, Баҕырыынньа ойуун тоҕус
хамначчыттаргын кытта хамначчыт оҥостубук- саастааҕар икки улуу хомуһунун көрдөрбүтэ үһү.
кун. Оннооҕор өлбүтүгэр наар убаһа тириитинэн
БАҔЫРЫЫННЬА ТОҤУС ОЙУУНУГАР ХОТТОРУ
Сыллар-күннэр ааһаллар. Баҕырыынньа тоҥус үүсээҥитэ («үүсээҥи» диэн сэнээн этиллэр
ситэн-хотон, оҕо-эдэр сааһа ааһан, баараҕым- тыл. Авт. бэлиэтээһинэ) кэлэн таптаран барда
сыйар. Чугас соҕус эргин кулгаах истэрин ту- буолла» диэн уоһун иһигэр ботугураан кэбиһэр.
хары киниэхэ тэҥнээх ойуун баара биллибэт. Сайын ааһар. Кыһын кэлэр. Баҕырыынньа
Баҕырыынньа бэйэтэ да ойууннары өрөҕөтүн үгэһинэн эмиэ Дьокуускай куорат хааһына суутун
аннынан саныыр буолар. Ама тоҕус саастааҕар кытта кэпсэтэн, Дьааҥыга таһаҕас көтөҕөр буо­
итиччэ улуу ойуун киһи улаатан, ситэн, кырдьы- лар. Биир доҕор киһини булан, аҕыс ат таһаҕаһын
га даҕаны, киһи кини иннин быһа хаампат улуу ыланнар ыраах айаҥҥа тураллар. (Ол кэмҥэ саха
ойууна буолан тахсар. ыалын уһугуттан Дьааҥы ыалын уһугар диэри ый
Баҕырыынньа биир саас өрүс эстибитин кэн- устата, сороҕор 40 хонукка балаакканан сиргэ
ниттэн «эбэбин көрөн тахсыыһыбын» диэн Лена хоноллоро). Баҕырыынньалаах ый тухары балаак­
өрүскэ Суоттуга киирэр. Өрүс Суоттунан ааһар канан сиргэ хонон, тоҥон-хатан, сындаалаах ыа-
илин мыраанын үрдүгэр туран өрүһү одуулаһар. рахан айаны айаннаан, Дьааҥы ыалын бэтэрээ
Чуумпу өрүс мэндээрэн көстөр үчүгэйкээн күнүн уһугун, саха балаҕаннаах ыалы хараҥа буолтун
киэһэлигин кэмэ. Баҕырыынньа көрбүтэ, хатыыс- кэннэ буланнар, дьиэ таһыгар үөрэн, сэргэхсийэн
таах үөскэ (кыдьымахтаах үөс) балтараа саһаан тиийэллэр. Көрдөххө, ыал баар диэххэ суох кур­
(3,2 м.) усталаах, балтараа саһаан үрдүктээх дук, дьиэ таһыгар от-мас баара көстүбэт. Дьиэ
куба устан дагдайа сылдьар эбит. Бу Баҕырыын- таһа күрдьүллүбэтэх, киһи суола да олус аҕыйах.
ньа ойуун хараҕынан көрүүтүгэр көстүбүт. Ол Оттон ыал суох диэххэ эмиэ баар курдук, кэм киһи
аата ол эмиэ ойуун сырыттаҕа. Ойуун атарата суола баар. Дьиэ аанын тиийэн таппыттара, ха-
хаҥас кулгааҕар баар буолар эбит. Баҕырыын- тааһыннаах буолар. Онон дьон баара чуолкайда-
ньа хаҥас кулгааҕын үүтүн хаһан-хаһан атара- нар. Тоҥсуйаллар да, хатааһыны аспаттар, хаста
тын таһааран бырахпыта кубаҕа тиийэн бүрүллэ эмэ төхтүрүйэн тоҥсуйа сатыыллар да, мэлигир.
түһэр. Куба нэһиилэ көтөн намыһах үлүгэринэн Баҕырыынньа ойуунун хараҕынан көрөр, туох
орүс устун хоту барар. Баҕырыынньа: «Хайа да суох, ойуун баар сибикитэ биллибэт. Баҕы-