Page 44 - Неизвестное название

БАҔЫРЫЫННЬА САҺАР АБААҺЫНЫ КЫАИЫЫТА
Нам улууһун кулубата сиппит дьахтар кыыс- Баҕырыынньа хаһыытаан киһитин тохтоп-
тааҕа олус улаханнык ыалдьыбыта хас да сыл пут уонна: «Атыҥ куһаҕана бэрт эбит, бу мии-
буолбут. Элбэх төгүл аҕабыттарынан мэлииппэ гин кыайан таппат, бытааммыт бэрт, мин тоҥон
ыллаппыт да, туһа суох. Кулгаах истэрин тухары өлүүһүбүн, сүөр миигин, түһэн хаамабын, бэ-
баар улуу ойууннары аҕалан кыырдарбыт да, эмиэ йэҥ бар», - диэбит. Кулуба уола тэҥнэһиэ дуо?
туһа суох. Кыыһа тыынарынан эрэ киһи тыын- Сүөрэн Баҕырыынньаны түһэрэн кээһэр. Тор­
наах диир буола күүһэ эстэн, иэдэйэн сыппыт. Ха- бос тириитэ сонноох уонна ыстааннаах кыра
раҕа эрэ килэйэн хаалбыт. Кулуба эмээхсининээн уол кыһыҥҥы тымныыга суолга туран хаалар.
«оҕобутуттан мэлийэр буоллубут» диэн ыар са- Ат Баҕырыынньа түспүтүн кэнниттэн айан-
нааҕа ылларбыттар, сүрдээх аһыыга түспүттэр. ныыр буолбут.
Ол олорон Баҕырыынньа сураҕын исти- Кулуба уола аара үс хонон хомолто сү-
биттэр. Били уруу буолан ааспыт сайынын гэһэрдээх, киэһэ барык-сарык буолуута дьиэ-
кыһыныгар баараҕымсыйбыт киһи уолун икки тигэр тиийэн, сэргэҕэ аттарын баайа туран
аттаан, түптэ турар тымныы кэмигэр Баҕы- ӨЙДӨӨН көрбүтэ, кэннигэр Баҕырыынньа бу тах-
рыынньаҕа ыытар. Нам улууһун ыраах түгэҕэр тайан турар эбит. Дьэ, соһуйуу бөҕөнү соһуйар,
олохтоох киһи эбит буоллаҕа, кулуба уола үс кини үс хонук тухары Баҕырыынньаны көр-
хонон Баҕырыынньа дьонугар киэһэ кэлэр. бөтөҕө-билбэтэҕэ ээ.
Кини дьиэҕэ киириитигэр көмүлүөк оһох ин- Дьиэҕэ киирэн аһаан-сиэн баран, биир аат-
нигэр торбос тириитэ сонноох, торбос тирии- таах ойуун түҥүрүн куурдубуттар. (Баҕырыын-
тэ ыстааннаах кыра уол талах олоппоско мае ньа түҥүр-таҥас оҥосто илигэ). Ойуун кыы-
ынахтарын харсыһыннара оонньуу турарын рыытыгар, буолаары буолан туора улуус ааттаах
көрөн баран астымматах: «Аата аччыкаанын, ойуунун кыырыытыгар киһи бөҕө мустубут.
таҥаһа да торбос тириитэ, бэрики туһалыа да Баҕырыынньа кыырыытын саҕалаан ол түүнү
суох киһи дуу», - дии санаабыт. быһа кыырбыт да, тугу да булбатах, туох да туһа-
Ол да буоллар киэһэ кулуба уола кэлбит наа- ны оҥорботох. Сарсыҥҥы түүнүгэр эмиэ кыы-
датын эппит. Онуоха уол оонньообутун кубулуп- рар да, син эмиэ тугу да булбатах, туох да туһа
пакка сылдьан: «Ыч-ча мин онно барар таҥаһым суох буолбут. Үһүс түүнүгэр кыырбатах. Киэһэ
суох», - диэбитигэр, кулуба уола: «Таҥаска мустубут дьону кыырбаппын диэн тарҕаттарбыт
санаарҕаама, мин бэйэм таҥаспар суулаан илдьи- уонна кулубаҕа этэр: «Оһох кэннигэр бурдук
эм», - диэбит. Баҕырыынньа эмиэ оонньообутун тардар тааста туруор, таас анныгар хардаҥ отто
кубулуппакка сылдьан: «Эн мин көрдүүр ман- тэлгээ уонна саамай куһаҕан утуйар таҥастаах
ньабын биэриэҥ суоҕа», - диир. «Ол туох ман- хамначчытыҥ утуйар таҥаһын аҕалан таас анны­
ньаный? Эн тугу көрдүүргүн барытын биэриэм», гар от үрдүнэн киһи сытар гына оҥортор. Мин
- диир кулуба уола. Уол эппэт. Ийэтэ, аҕата онно утуйуом, эһиги бэйэҕит уонна хамначчыт-
кытары өр үлүгэр иэттэһэннэр нэһиилэ этитэл- тар бары утуйуҥ», - диир. Кулуба хамначчыт-
лэр. Баҕырыынньа «Үтүөрдүбэтэхпинэ манньа тарынан оһох кэннигэр бурдук тардар тааһы ту-
көрдөөбөппүн, үтүөртэхпинэ кыһыл көмүһүнэн руортарар, анныгар хардаҥ оту тэлгэттэрэр, ол
оонньуур атта куттаран кулу, ону эн биэриэҥ үрдүнэн хах тэллэх, тырыттыбыт нэк суорҕан,
дуо?)>, - диэбит. Кулуба уола: «Кыһыл көмүс алдьаммыт кирдээх хаалаах сыттык бэрдэрэн
баар киһитэбин, оонньуур аты кыһыл көмүһүнэн орон оҥотторор. Баҕырыынньа ол орончго сытар.
куттаран биэриэм», - диэн эппиэттиир. Онон Кулубалаах уонна хамначчыттар бары сыталлар.
сарсыныгар Баҕырыынньа Нам улууһун кулуба- Кулуба дьиэ кэргэн сытан баран, утуйуохтарын
тын кыыһыгар ойууннуу барар буолар. иннинэ иһиттэхтэринэ, Баҕырыынньа кубулунан
Сарсыарда туран кулуба уола Баҕырыынньа- оһох кэннигэр таас анныгар аҕыс уоннаах дуу,
ны бөрө тириитэ суорҕаныгар, эһэ тириитэ тэл- тоҕус уоннаах дуу сотол буолбут эмээхеин кур-
лэҕэр суулаан баран, ат сыарҕатыгар сытыаран дук күрүлүү-барылыы сөтөллө сытар үһү.
өтүүнэн хам тардан баран, ол атын бэйэтин олох Иккис түүн Баҕырыынньа таас анныгар
атын сыарҕатыгар холбонор уонна айаҥҥа ту- утуйбакка сыппыт. Бу дьиэ алаас илин үрдүгэр
раллар. Күн ортотугар диэри дуоннаах сири бар- турар. Түүн үөһүн саҕана, Баҕырыынньа ойуу­
батахтар, кэлин ат Баҕырыынньаны кыайан тар- нун хараҕынан көрдөҕүн, алаас арҕаа баһыгар
дымына ыарырҕатан соччо-бачча айаннаабатах. I биир сатыы киһи иһэр. Ол иһэн күөл ортотугар