Page 74 - Неизвестное название

- Чепецкую, Чириптейскую, Дунчинскую и чиками-сборщиками, вызвано необходимостью
Батагайскую. того, чтобы один сборщик, при малочисленности
5. Мегинский с волостью Баксинской. чиновников местной царской администрации, об­
Территория каждого улуса и количество во­ служивал не одну, а несколько ясачных волостей.
лостей, входивших в состав каждого из них, вна­ Администрации было выгодно посылать в 28
чале были довольно неопределенными. В даль­ волостей 6 сборщиков вместо 28, для чего и по­
нейшем шел процесс постепенного уточнения требовалось объединение многочисленных воло­
как территории, так и состава населения каждого стей в несколько крупных улусов с центральны­
из улусов, хотя заметных результатов в этом деле ми сборными пунктами в каждом из них. Таково
до конца XVIII в. не было. происхождение якутских улусов в бассейне Сред­
Из приведенных фактов следует сделать вы­ ней Лены и на Амгинско-Ленском плоскогорье».
вод, что происхождение улусов Якутского окру­ [Башарин Г. П. История аграрных отношений
га было тесно связано со сбором ясака приказ- в Якутии, Т. I, С. 219-220].

БИҺИГИ БОРОҔОТТОР
2020 с. му ус устар ый бүтүүтүгэр, улуустааҕы Ити чахчыга олоҕурдахха, 2022 с. бөдөҥсүй-
«Мүрү саһарҕата» хаһыакка Уус Алдан улууһа бүт былыргы Бороҕон буолаһа төрүттэммитэ 295
төрүттэммитэ 90 уонна Мүрү нэһилиэгэ тэрилли- сыла бэлиэтэниэҕэ. Оттон архыып докумуон­
битэ 60 сылларыгар анаан «Мүрү эбэ былыргытыт- нара кэпсииллэринэн, Чука 1680 с. Москубаҕа
тан» диэн ыстатыйалар тиһиликтэрин саҕалаабы- нуучча ыраахтааҕытын көрсө бара сылдьыбыта.
тым. Ол ыстатыйалартан быһа тардан республика Көрсүһүүгэ кэпсэтиилэр түмүктэринэн ыраахта-
биир хаһыатыгар ыстатыйа ыыппытым. Редактор аҕы Чука Капчиновы Бороҕон улууһун улахан
хайҕаабыта, ол эрээри: «Ама хайаан бороҕоттор кинээһинэн уонна судьуйатынан аныыр. Оччоту-
- 90, Тойон Мүрү аатын сүгэр бөдөҥ нэһилиэк, гар Мүрүгэ олохтоох Чука Капчинов былыргы
буолаары буолан улуус киинэ баара эрэ 60 сыл- Бороҕон улууһун бастакы сурукка киирбит аҕа
лара буолуой?» - диэн соһуйбутун биллэрбитэ. баһылыгынан уонна кулубатынан анаммыта
Арааһа, сыыһаҕын, чопчулаа, чуолкайдаа эрэ 340 сыла эбит.
диэн көрдөспүтэ. Чахчыта да, оннук эбит, киһини Ол сахтарга билиҥҥи Уус Алдан улууһугар
соһутар, мунчаардар, хомотор курус түгэн. Ити баар нэһилиэктэр сирдэрин-уоттарын бас билэн
күнтэн саҕалаан, санаа-оноо кулутугар кубулуй- олорбут ийэ-аҕа уустара, бука бары бороҕоттор
ан, элбэҕи толкуйдаатым, эппиэт көрдүү сатаан дуо дэтэн, бэйэ-бэйэни өйөһөн-өйдөһөн, көҥүл-
хасыһан туран элбэҕи аахтым, үөрэттим. Ити лэрин кимиэхэ да күөмчүлэппэккэ ийэ, аҕа уу-
курдук биллибэтинэн-көстүбэтинэн былыргы Бо- старынан түмсэн эйэ дэмнээхтик олорбуттар.
роҕон улууһун историята түмүллэн, сааһыланан Бастакы кэлии нууччалар ону өйдүү көрөн,
киирэн барбыта. Архыып докумуоннара кэпсиил- кинилэри бастаан бөдөҥсүйбүт Бороҕон буо-
лэринэн, 2020 с. былыргы Бороҕон улууһа төрүт- лаһыгар, онтон Бороҕон улууһугар түмпүттэрэ
тэммитэ 290, Томторго улуус киинэ олоҕурбута костер. Ити курдук, Саха сиригэр нуучча суу-
215 сыллара бэлиэтэммитэ. та-сокуона үөскүөҕүттэн кыргыс үйэтэ тохтоон,
Биллэрин курдук, Саха сиригэр 1727 с. 5 олох-дьаһах сыыйа-баайа оннун булан киирэн
бөдөҥсүйбүт буоластар тэриллибиттэр. Ол туһу- барар. Олохтоох сокуон оҥоһуллан дьон оннун
нан Т.П.Башарин «История аграрных отношений булбутун түмүгэр киһи сүөһү ахсаана элбиир. Ол
в Якутии)) диэн кинигэтигэр ааҕабыт: «Необхо­ курдук, Бороҕон улууһугар I,II,III,IV,V,VI Бо-
димость обеспечения удобств для сбора ясака по­ роҕон нэһилиэктэрэ баар буолбуттара. Ити нэһи-
средством приказчиков, а так же для управления лиэктэр кэлин төрүт өбүгэлэрин аатын ылынан
вообще привела в первой четверти XVII в., как это Лөгөй, Ойуун ууһа, Хоро, Сабарай, Бэрт-
видно «из подленнейших сенатских архивов» фев­ Ууһа, о.д.а. нэһилиэктэр буолбуттара. Бороҕон
раля 1727 г., к новому административному деле­ улууһуттан тэнийэн 1820 с. Байаҕантай волоһа,
нию территории бассейна средней Лены и Амгин- 1827 с. Дүпсүн буолаһа арахсаннар туспа улуус
ско-Ленского плоскогорья на 5 крупных волостей с буолаллар. Кэлин 1930 с. төптөрү холбоһон
припиской к ним мелких: 1.Волость Кангаласская, Уус-Алдан оройуонун үөскэтэллэр. Көстөрүн
2. Волость Мегинская, 3. Волость Батуруская, 4. курдук, ис дьиҥэр киирдэххэ, билиҥҥи Уус Ал­
Волость Намекая, 5. «По правую сторону Лены: дан улууһун олохтоохторо бука бары былыргы
волость Барагонская», - диэн суруйар. Бороҕон улууһуттан силис-мутук тардабыт.