Page 79 - Неизвестное название

Бороҕоттор биир дойдулаахпыт, биллэр быһыытынан норуокка киэҥник биллэр, бары
краевед Уйбаан Туймалыырап суруйарын бороҕоттор улаханнык ытыктыыр, өрө тутар
курдук: «Бэрт өрдөөҕүттэн бар дьонун баһы- өбүгэбит Лөгөй тойон туһунан сиһилии соҕус
лаан-көһүлээн сылдьыбыт муударай салайа- сырдатыам.
аччыларбытынан да киэҥник сураҕырабыт: Атласка кини туһунан маннык суруллар:
нууччаны кытта иллээхтик олоруу суолун тэл- «Тойон Легей (конец XVI-конец 50-х гг. XVII
бит Лөгөй Тойон, саха эрэ билэр, билинэр, ула- в.) Имя борогонского тойона Легея известно
ханнык убаастыыр, күөн тутта кэпсиир киһитэ как по ранним русским источникам, и по леген­
Сэһэн Ардьакыап, улаҕалаах улахан өйдөөх дам, записанным в разное время. Противоречи­
Уһуктаах Сэмэн, Улуу Эбэ уутун хорон ходуһа во отношение народной памяти к его личности
көрдөөбүт Кылыкынай кулуба, дьонугар-сэр- и деяниям. В фольклорном цикле о Тыгыне ему
гэтигэр Хаптааннаах кулуба аатынан биллэр отводится роль главного противника знаме­
П.Н.Окоемов, Степной Дума аҕа баһылыга Уй­ нитого якутского воителя. К приходу русских
баан Мигалкин, «Сахалар сойуустарын» төрүт- возглавлял крупное клановое объединение бо-
тээбит Баһылай Никииппэрэп - Күлүмнүүр рогонских якутов. Выступил за вхождение в
курдук саха саарыннара манна олорон ааспыт- состав Русского государства. Пример видного
тара. Кинилэртэн саамай эрдэтээҥҥи, нууч- якутского тойона оказал большое влияние на
ча кэлиэн аҕай иннинээҕи аҕа баһылыкпыт якутские клановые и улусные объединения».
ЛӨГӨЙ УОННА КИНИ кэмэ
Саҥа улахан экраҥҥа тахсыбыт «Тыгын Дар- Оттон оччотооуу кэмтэ Россияуа, Улуу
хан о киинэ саха дьонун ортотугар киэҥ сэҥээрии- Кытайга, Сибииргэ уонна Саха сиригэр туох
ни, бассаап ситимигэр, олохтоох хаһыаттарга элбэх хамсааһыннар буола турбуттарын ити кэми
кэпсэтиини-ипсэтиини таһаарбыта. Киинэ экраҥҥа сурукка-бичиккэ тиснит дъон суруйуула-
тахса да илигиттэн дьоҥҥо санаа араас этэ. Ким эрэ рынан, архыып докумуоннарынан сирдэтэн
эрэнэ хайгыыра, ким эрэ сэмэйдик сэргии кэтиирэ, сэмээр сэгэтэн корорго ътырабын.
сорох саба быраҕан саарбаҕалыыр этэ. Ити эрээри Историяҕа биллэринэн, 1613 с. олунньу
саҥа киинэ хас биирдии сахабын дэнэр киһи өй- ыйыгар нуучча судаарыстыбатын Үрүҥ Ыра-
үн-санаатын уһугуннаран, оччотооҕу кэмҥэ, өбүгэ- ахтааҕытынан Михаил Федорович Романов
лэрбит түҥ былыргы олохторун-дьаһахтарын үөрэ- талыллар. Ити түгэнтэн саҕалаан дойдуну ай-
тиигэ, чинчийиигэ интэриэһи күүскэ көбүппүтэ. гыратан эһэ сыспыт Улуу бутуур түмүктэнэр.
«Тыгын Дархан» туох да мэлдьэҕэ суох кырдьык уо- Москва государствота Сибиир ханствотын бас
нна сымыйа, үрүҥ уонна хара, өй икки сүрэх икки бэриннэрэр. Салгыы Уһук илиҥҥи норуоттар
мөккүөрүн саҥаттан көрөн сайдыылаах аныгы кэм олохторугар остуруоктары тутан, дьаһаах хо-
таһымыттан төрдү түөрэн, оччотооҕу кэми анаарар- муйан барбыта. Ол курдук, 1602 с. Кетскай,
га суолу аспыта. Кэлин да саҥаттан-саҥа истори- 1604 с. Томскай, 1619 с. Енисейскэй, 1621
ческай хабааннаах киинэлэр уһуллуохтара турдаҕа. с.Чулым өрүс үрдүгэр Мелецкэй, 1628 с. Ан­
Арай олору тула сиэрдээх кэпсэтиилэр, санаа ата- гара өрүскэ Браскай уонна Рыбенскай, 1632
стаһыылар хайаан да баар буолуохтарын наада. Тус с. Өлүөнэ өрүс кытылыгар Ленскэй, 1636 с.
санаабар, оччотооҕу уустук кэми ити кэм үрдэлит- Канскай, 1646 с. Удинскай, о.д.а. остуруок-
тэн көрөн сыана быһыллыахтаах. тар тутуллаллар.

Уфа куораты төрүттээбит остуруок макета. Башкирия.

1 • Ltb
I I ilBI