Page 83 - Неизвестное название

ирэн тоһуйа сыталлар. Нам ойуунун сэриитэ дьаһаах хомуйбут кинигэлэригэр Логуй Сыгаков
уонна бэйэтэ онон кэлиэхтээх. Кэлэр суола уонна Изыл Накураев кинээстэр Бөтүҥ буолаһын
онон. Ол курдук сыттахтарына ойуун уотунан иһинэн суруллубуттар: (Логой уонна Идьиил
илгистэн күлүбүрээбитинэн кыргыс дьонноох дъинтээх олоххо баар буола сылдъыбыт, нуучча
кэлэн, муостанан туораан бараллар. Ол туораан бастакы докумуоннарыгар элбэхтэ ааттара
истэҕинэ Сигэнэй Баатыр алларааттан, муоста ааттанар дьон. Авт.),
быыһынан ойууну сыҥааҕын аннынан, көмөҕөй- (Л632-1633 гг. - Книга ясачного сбора на р.
үнэн көрөн өрө ыппыт. Ол ыппыта оҕо аллараат­ Лене сотника стрелецкого Петра Бекетова.
тан төбөтүн оройунан дьөлө сүүрэн тахсан мэ- Декабря в 9 день с якульсково князца с Ло-
йиитэ ыһылла түһэр. Ойуун өлөн охтор. Онтон гуя Сичакова Батунской волости взято 10 собо­
тута кыргыс дьоно кыргыһан, Сигэнэй Баатыр- лей». [Материалы по истории Якутии XVII
даах намнары кыайаллар. Кулун Ту тар дойду ну века, 2.1, С. 13].
намнар ылбакка хаалаллар. Сиэллээх Сигини ((1634-1635 гг. - Книга ясачного сбора Ени­
атыыр билгэтэ туолар. сейского острога атамана Ивана Галкина. Октя­
Онтон отер буолбакка Нам аҕыс баатыра бря в 18 день взято государева ясаку з бетун-
мунньустан, сүбэ тэринэн Сугуннаах Суотту дьо- ского князца с Логуя Ситакова 20 соболей без
нун олоҕун кыргаары оҥостор сурахтара иһил- хвостов» (там же стр. 15). Докумуоннартан
лэр. Онуоха Суотту эмээхсин икки уола Тэбэники көрдөххө, Лөгөйү Сыгаков, Сичаков, Ситаков
Сүүрүк уонна Иҥэрчэ Тэбэр буоланнар, урукку диэн суруйаллар. Онтон сылыктаатахха, ол сах-
куолуларынан, намнар кэлэр суолларын төрдүгэр тарга Бөтүҥ буолаһа, ол эбэтэр билиҥҥи Арбын,
тоһуйаллар. Ол тоһуйууга Өлүөнэ өрүскэ көр- Көбөкөн уонна Түбэ нэһилиэктэрин сирдэригэр
сүһэн, дьулайсан, кыргыһыыта суох күүстэрин олорбут бөтүҥнэр, билиҥҥи курдук Нам, Мыы-
холоһон көрөллөр. Онуоха Иҥэрчэ Тэбэр илиитэ мак дьоно буолбакка, бороҕоттор аҕа уустарын
олох хамнаан көрбөт. Онтон дьулайан намнар кы- иһинэн олорбуттарыгар тахсар. Ону бөтүҥнэр
ргыһыыта суох төннөллөр. Кулун Тутар дойдуну дьаһаахтарын Лөгөй уонна Идьиил аатынан су-
ол курдук намнар былдьаһан иккитэ кэлэн баран, руйан докумуоҥҥа киллэрбиттэрэ арылхайдык
кыайбакка төннөллөр. Дойду Суоттуга хаалар. туоһулуур. Ол эбэтэр ити саҕана дьаһааҕы биир-
Оччотооҕу остуруоктан олох чугас Кэйиҥэ- диилээн дьонтон буолбакка буолас кинээстэрит­
стээххэ олорбут Өнөкүй баай аатырбыт Абакай- тэн туталлара биллэр.
аада уонна кини убайа Чыҥаада Бөҕө аҕалара Дьон аата дьон. Кинилэр ханнык да үйэҕэ
буоларын историктар чопчулаан тураллар. Аба- олордоллор бэйэ-бэйэлэрин кытта араас сыһыан-
кайааданы ойох ылбыт нуучча улуу айанньыта наһыыларга киирэн, син биир уопсай тылы бу-
Семен Дежнев Саха сиригэр 1638 с. кэлэн бу лаллара. Бастакы кэлии нуучча хаһаактара
остуруокка олорбута биллэр. Кинини ити кэмҥэ олохтоохтору кытта доҕордоһо, уопсай тыл була
Ленскэй остуруок бирикээсчитинэн олорбут сатыыллара костер. Ол курдук, 1630-с с. саҥа-
Парфен Ходырев сулууспаҕа ылбыта. Парфен ларыгар Саха сиригэр кэлбит нуучча улуу айан­
Ходырев уонна Өнөкүй бэйэ-бэйэлэрин икки ар- ньыта Семен Дежнев 1641 с. Ленскэй остуруок
дыгар үтүө сыһыаннаахтарын туоһулуур доку- (оччолорго орүс илин этэригэр, Чытаада хочо-
муон соторутааҕыта көстөн турар, диэн суруйар тугар турбут бу остуруок 1643 с. өрүс нөнүө
историк 3.И.Петухова. Онно ааҕабыт: ((Февраля Сайсары күолүн үрдүгэр көһөрүллүбүтэ. Он­
в 19 день бил... челом якут Бетунской волости тон ыла «Якутский острог» диэн аатанар.
Книга на якута Онюкея в отгонных кобылах, и Авт.) анныгар олорор Өнөкүй баай кыыһын,
Парфеней (Ходырев) сказал ему так: пожалуй де Абакайаада Сүчүнү бэргэһэлэнэн кэргэн ылбы­
Книга, не бей челом мне на того Онюкея, мне, де, та. Ити кэмҥэ Ленскэй остуруогу Парфен Хо­
он друг». [ЦГДА, ЯОУ, ст АЗ, л.315]. дырев дьоно тутан олорбуттара. Бөдөҥ историк,
Норуот сэһэнэ кэпсииринэн, бороҕоттор учуонай Ф.Г.Сафронов суруйарынан: «Русские
тойонноро Лөгөй үҥүүтүн төбөтүгэр киис уо­ люди при первой встрече с неясачными людьми
нна кыһыл саһыл тириилэрин холбуу баайан имели предписание государя царя и великого
аҕалан, саха кинээстэриттэн бастакынан дьаһа- князя всея Русии самодержца жалованное сло­
ах төлөөбүтэ. Ону нуучча бастакы дьаһаах хо- во «объяснить, откуда и почему они прибыли...
муйар докумуоннара да туоһулууллар. Ол кур­ а царское величество во всем их пожалует своим
дук, 1631-1633 сс. Петр Бекетов, Иван Галкин царским жалованием, чтобы они платили дань