Page 84 - Неизвестное название

мехами-ясак и поминки по всея годы». Оттон ол талбытынан дьаһайар, халыыр-талыыр ыар
саха сиригэр XVII үйэҕэ дьаһааҕы хомуйуу боп- олохтоох дойдута буолбут. Ону хайа эрэ өттүнэн
пуруостарын үөрэппит, учуонай И.С.Гурвич бэ- уодьуганныыр инниттэн 1638 с. Саха сиригэр
лиэтииринэн: «...В наказных памятах почти всем ыраахтааҕы анал быһаарыытынан, Москваттан
воеводам Сибирский приказ предлагал «велети быһаччы салаллар Дьокуускай воеводствота тэ-
тех ближних волостей ясашных людей, которые риллибитэ. Ити сыл атырдьах ыйын 6 күнүгэр
учнут приходить в острог за государевым ясаком, Саха сиригэр П.П.Головин уонна М.Б.Глебов во-
кормить и поить государевыми запасы довольно. еводаларынан анаммыттара. Саҥа былаас салай-
...А кормити их и поить государевыми запасами ааччылара 1641 с. от ыйын ортотугар Ленскэй
от государя, а не от себя». остуруогар кэлэн үлэни саҕалаабыттара. 1642
Докумуоннарга баар суруктартан кордоххо, с. саҥатыгар Петр Головин сахалар ортолору-
бастакы кэлии хаһаак атамааннара ол дьаһалы гар перепиһи ыытыыны саҕалыыр. Бойобуода
булгуччу тутуһаллара костер. Холобур, Петр ити дьаһалын сахалар сөбүлээбэккэ ере турал-
Бекетов 1633 с. балаҕан ыйын 6 күнүгэр суруй- лар. Бороҕон улууһугар биэрэпис ыыта Алексей
бут челобитнайыгар ааҕабыт: «И видя то многие Гнутай 8 киһилээх этэрээтэ тахсар. Кинилэри
якуцкие люди князцы со всеми своими людьми Идьиил тойон, Киринэй ойуун уонна Чыҥаада
многих розных улусов, ... в новой острожек при­ боотураттарынаан тайҕаҕа тоһуйан кыргаллар.
езжали бесстрашно и шертовали за себя и за сво­ Нуучча судаарыстыбатын састаабыгар киири ити
их людей улусных, ... И я, Петрушка, служилыми уустук кэмигэр олорон ааспыт өбүгэбит Легей
людьми тех якуцких людей князцей со всеми улус­ Тойон туһунан Афанасий Мигалкин «Илин» су-
ными людьми напоя и накормя в новом острожке рунаалга сиһилии суруйан турар. Онно адҕабыт:
для государева величества государьским жалова­ «Биһиги перепиһи ырыппакка эрэ, бу айдааны
нием и отпущали их в свои земли». [Материалы тарпыт, ыксаллаах быһыыны үөскэтэ сылдьыбыт
по истории Якутии XVII века, Ч.З, С. 1091, перепись кэмигэр Легей Тойон дьайыыларыгар
1092]. тохтуохпут.
Ити кэмҥэ күндү түүлээх оччотооҕу олох 1. Легей Тойон перепись тоҕо, туох сыал-
сүрүн валютата этэ. Ол да иһин киис үлүскэнэ лаах ыытылларын ис-дьиҥин өйдөөбүт, ол эрэн
сыллата күүһүрэн, кэлэр дьон ахсаана элбээн Намҥа саҕаламмыт перепись дьон-сэргэ ортоту­
испитэ. Ону кытта тэҥҥэ иҥсэ-обот улаатыыта, гар өйдөтөр, быһаарар үлэни тэрийбэккэ эрэ ыы-
кэлии дьон уонна хаһаактар үүнэ-тэһиинэ суох тыллыбытынан сибээстээн, айдаан тахсыан сөбүн
барыылара саҕаламмыта. Ол түмүгэр сахалар өрө билэн, Ниикэ Мыымактыын П.П.Головинҥа бу
туруулара тахсыталаабыттара. Бастакы оре ту- боппуруоһу сөптөөхтүк туруорбуттар.
рууну Петр Бекетов 1633 с. сааһыгар саа-саадах Архыып докумуоннарыгар ону хайдах су-
күүһүнэн хам баттаабыта. Кини Оспох тойон 87 руйбуттарын билсиэҕин: «Да Ника же Мымаков
киһитин уматан, уопсайа 108 киһини кырыкта- да Борогонской волости князец Логуй Амыканов
ахтык кырган киирбитэ сахалар уйаларыгар ууну и Сынаков он же в сыску сказал съезжей де избе
киллэрбитэ, улаханнык чаҕыппыта. Оспох тойон и у Петра на дворе до письма: как еще Петр Голо­
ити кэнниттэн сырыыны кыайар хорсун-хооду- вин с товарищи их якутов описывать не послал,
от дьонун илдьэ Бүлүүнэн, Өлөөнүнэн эргийэн и за что де их якутов в Намской и в Одейской
Дьэһиэй күөлүгэр түспүтэ. Оччотооҕу архыып наперед тово атаман Осип Галкин описывал тай­
докумуоннарыгар сурулларынан саха дьоно тыын- ным обычаем, тем де их якутов испужал и они де
нарын тэскилэтэн куотуулара XVIII үйэ саҥаты- якуты испужавшись почали у себя кобылы и ко­
гар диэри тохтооботоҕо. Ол курдук, ((...1700 с. ровы жирные есть чая себе дурна. И то де Петру
Бороҕон улууһуттан 829 дьаһаах төлөөччүттэн он Логуя говорил же чтоб де он сперва послал
320 киһи атах балай барбыттар. 1708 с. 918 описывать ево Логуя с улусными людьми так бы
дьаһаах төлөөччүттэн 365 киһи сүппүтэ костер», де якуты не спужались. И Петр Головин их ре­
- диэн улууска биллэр кыраайы чинчийээччи Уй- чей не послушал и после того послал описывать
баан Туймалыырап 1993 с. от ыйын 29 күнүгэр детей боярских и атамана и служилых людей и
«Мүрү саһарҕата» хаһыакка «Дьаһаах дьайа» целовалников на три дороги: На Ситу да в Кан-
диэн ыстатыйатыгар суруйар. Олох-дьаһах ыа- галасы да в Ботурус. И якуты тех детей боярских
раан, огдолуйан барбыта. Оччотооҕу Саха сирин и атамана и служилых людей и целовалников в
илээт-халаат олох сабардаабыт. Ким күүстээх тех улусах и побили».