Page 131 - Дүпсүн сирэ

М.А.Афанасьев Пензатааҕы гимназияны, онтон Москватааҕы университет
юридическай факультетын ситиһиилээхтик бүтэрбитэ.
Странден саха дьахтарыттан 5 оҕолооҕо. 1885 сыллаахха Дүпсүнтэн
төрөөбүт дойдутугар Пенза куоракка барарыгар 3 оҕотун илдьэ барбыта. Кор-
гэнин судаарыскайы кытта бэргэһэлээбэтэхтэр, кинини дойдутуттан барарын
көҥүллээбэтэхтэр. Улахан уола эрдэ өлбүт, кыыһа 5 оҕолооҕо. Странден Сер­
гей диэн уола Советскай Союзка биллэр бөдөҥ химик-инженер буолбут. Сер­
гей Николаевич кэргэнэ Анна Карловна Странден Н.П. туһунан бу курдук
суруйан хаалларбыт: «22 мая 1978 года исполнилось 135-летие со дня рожде­
ния Н.П.Странден. Эту дату мы всегда отмечаем, чтим память человека долга,
чести и достоинства, так много повидавшего и перенесшего в своей жизни.
Скромный, доброжелательный, отзывчивый к чужой беде, он всегда имел ав­
торитет и доверие. Прожив в Дюпсе 12 лет, создав свою семью, он привил к
детям трудолюбие, тягу к знаниям и справедливости. Думаю что он достиг
этого. Он был однолюб, не женился, сохраняя любовь и уважение к своей
жене — якутке».
Странден икки оҕото Дүпсүнтгэ хааланнар халыҥ аймах-хаан дьон буол-
лулар. Дүпсүн нэһилиэгэр, Бороҕон сэлиэнньэтигэр Странденнар сиэннэрэ
дьоллоохтук олороллор, айымньылаахтык үлэлииллэр.
Анна Петровна Андреева

3. Каракозовецтар сыылкаҕа уонна кинилэр сахаларга сабыдыаллара
1875 сыл ыкса күһүн Дүпсүн улууһугар «күн ыраахтааҕы» тыыныгар ту-
рарга суудайбыт бүрүстүүппүнньүктэри аҕалбыттарын туһунан араас өйдөбүлү
күөдьүпиүт айах кэпсээнэ тарҕаммыта. Ити сурах, холуобунай сыылынай-
дартан эрэйи, кыһарҕаны көрсөн кэһэкэнэ буолбут олохтоох нэһилиэнньэни
долгуппута борт буолан, кинилэргэ эмиэ маҥнай утаа итэҕэйбэт, сэрэхэдийэр
быһыы-майгы үөскээбитэ.
Мин ииппит аҕабынаан, оччолорго улуус кулубата этэ, быраабаҕа кэлсэм-
мин үрдүк унуохтаах икки эдэр дьону көрбүтүм. Уһун, хойуу хара баттахтаах,
сэнийэтигэр сэбирийбит бытыктаах киһи олорон эрэн кинигэ ааҕара, отгон
кубаҕай маҥан дьүһүннээҕэ уонна сырдык, кугас баттахтааҕа кус туһаҕынан
бадьыыстаһа олороро, кини биһигини көрөөт, тута олорбут дьарыгын тохто-
тон, аҕабын кытта мин өйдоөбөт тылбынан кэпсэппитинэн барда. Кэпсэтэн
бүтээт да, миигин илиибиттэн ылан куһу хайдах туһахтаан ыларын илиитинэн
көрдөрөн быһаарда уонна тута ити булдугар илдьэ барда. Хойуу хара баттахтааҕа
Д.А.Юрасов, сырдыга — Н.П.Странден этилэр.
Олохтоох сахалар бу дьон сиэргэ баппат ыар буруйдаахтарын, кинилэри кытта
бодоруһар көн үллэммэтин, кэтэбилгэ-манабылга сылдьыахтаахтарын туһунан
сэрэтэр сурукка этиллэринэн маҥнай утаа дьик-дьах, ыраах туттан баран, кэлин
кинилэр холуобунай сыылынайдартан букатын атыннарын, олорго ханнык да
сыһыана, холооно суох үчүгэй быһыылаахтарын-майгылаахтарын өйдөөн, улам
сыстан барбыттара. Итинник сыһыан, биллэн турар, үөрэхтээх сахалартан, олор
127