Page 230 - Дүпсүн сирэ

5. Белгороды босхолообутум
(А л б а н А а т I I I ст еп ен н ээх уо р д ъ а н ы н к а в а л е р а 3. С. С т р ек а л о в с к а й а х т ы ы т а )

Мин бастаан Брянскай фронт 13-с армиятын 132-с стрелковай дивизия-
тыгар 498-с стрелковай полкатыгар сулууспалаабытым. 1942 сыл күһүнүгэр
Орловскай уобалас сиригэр сэриилэспиппит. 1943 сыл тохсунньу 10 күнүгэр
диэри наар кимэн киириигэ сылдьыбытым. Курскай уобалас элбэх оройуон-
нарын босхолоон, Аҕа дойду историятыттан биллэрин курдук, Курскай Тоҕой
кыырыктаах кыргыһыытыгар кыттыбытым. Бааһыран госпитальга түбэспитим.
Эмтэнэн, үтүөрэн баран Степной фронт иккис Сталинградскай мотострелко-
вай биригээдэтигэр байыаһынан түбэспитим. Курскайдааҕы кыргыһыы кэми-
гэр Белгород туһаайыытынан кимэн киириигэ кыттыбытым.
Атырдьах ыйын 3 күнүгэр сарсыарда 6 чаастан артиллериянан икки чаас-
таах күргүөмнээх ытыы оҥоһуллубута. Сарсыарда 8 чаастан киэһээ 8 -ка диэ­
ри тыҥааһыннаах кыргыһыы кэнниттэн, өстөөх оборонатын тоҕо көппүппүт.
Атырдьах ыйын 5 күнүгэр биһиги чааспыт Белгород куораты кэтэҕинэн эр-
гийэн, Белгород—Харьков тимир суолугар тахсыбыта, өстөөх куотар суолун
быһыттаабыта. Ити күн үс армия күүһүнэн Белгород куораты босхолообуттара.
Белгороды босхолооһун чиэһигэр Москваҕа Аҕа дойдуну көмүскүүр сэрии исто-
риятыгар аан бастаан артиллериянан күргүөмнээх ытыы салюта он оһуллубута.
Итинтэн салгыы биһиги чааспыт Харьков туһаайыытынан сэриилэспит этэ.
Оттон мин Белгороды босхолооһун кэнниттэн кыайан өр барбатаҕым, өстөөх
миинэтэ аттыбар эстэн, бүттэтэ суох ыараханнык бааһырбытым. Атаҕым,
тыын сирдэрим эрэ эмсэҕэлээбэккэ, биир өлүүттэн нэһииччэ куоппутум.
Биһиги баас ылан охтубут сирбитин немецтэр төттөрү сэриилээн ылбыттара.
Ыкса киэһээ немецтэр бэйэлэрин бааһырбыт, өлбүт дьоннорун хомуйбутта-
ра. Ол сылдьан тыыннаах түбэспит советскай буойуннары боруоста ытыалаан
кэбиһэллэрэ. Мин умсары эргиллэн өлбүт киһилии иһийэн сыппытым. Хаа-
ным наһаа баран өйбүн сүтэртиирим. Өлбүт дэттэрээрибин өрө тартахтарына,
сүһүөхпүн хамсаппат санаалаах этим. Оннук санаммытым табыллыбыта. Не­
мец саллааттара саҕабыттан өрө тардан баран, миигин өлбүт диэн ааһа хаамсы-
быттара. Киэһээ балачча харан арбытын кэннэ, сир куоһаҕар сыыллан киирэн,
нэһииччэ сүһүөхпэр турбутум. Мэйиим эргийэрэ, сотору-сотору охторум. Ол
курдук сордонон төһө өр хаампыппын уонна сыыллыбыппын өйдөөбөппүн.
Биирдэ өйдөөтөхпүнэ, бэйэм дьонум роталарыгар тиийэн, билэр уолум бэ-
рэбээскилии олорор эбит. Уолаттарым наһаа үөрбүттэрэ, уу иһэрдэн, аһатан
абыраабыттара. «Аны биһиэхэ эргиллибэт киһи буолбуккун. Ол эрээри дьиэҕэр
тыыннаах эргиллэргэр бүк эрэн. Дьоллоох уол эбиккин», — дэспиттэрэ бойо-
буой доҕотторум. Автоматтарын наһыылкалыы тутан, онно сытыаран тыылга
таһаарбыттара уонна санитарнай массыынаны булан, госпиталга атаарбыттара.
Бааһырбыт дьон ыар ынчыктарынан туолбут санитарнай массыына мотуорун
собуоттаабыта. Атаакаҕа биир сыабынан хаста да сырсыбыт, сэрии эҥин араас
быһылааннарын бииргэ үллэстибит уолаттарбар муҥ саатар: «Быраһаайдарыҥ!»
— диэн тылы эппэккэ хаалбытым. Сэрии диэн оннук будурҕаннаах.
226