Page 235 - Дүпсүн сирэ

9. Сүус киһиттэн үһүө эрэ
Горохов Гаврил Миронович Уус Алдан оройуонун урукку Тэбиик нэһи-
лиэгиттэн холкуоска үлэлии сылдьан, 1942 сьш бэс ыйын 25 күнүгэр Совет-
скай Армия кэккэтигэр ын ырыллыбыта. Бастаан Челябинский куоракка иккис
хайыһар батальонугар үөрэнэр. Онтон 5 ый үөрэнэн баран, 1943 сыл тохсунньу
20 күнүгэр түүн 12 чааска фроҥҥа барар. Доннааҕы-Ростов, кэлин Крым, Се­
вастополь, Харьков, Кенигсберг, онтон да атын куораттары уонна сэлиэнньэ-
лэри босхолуур иһин кыргыһыыларга хорсуннук сэриилэспитэ. Кыһыл Сулус
уордьан кавалера Горохов Г.М. фроннааҕы ахтыыларыттан бүгүн биир түгэн
туһунан кэпсиибит.
— Госпитальга икки ый кэриҥэ сытан, үтүөрэн тахсыбытым. Ити кэнниттэн
Крымна тиийэн 209 №-дээх противотанковай артиллерийскай дивизиоҥҥа
солбуйааччы наводчигынан, орудиены иитээччинэн анаабыттара. Наводчигым
Ваня Москалев диэн 18 саастаах эдэркээн уолчаан этэ. Крымтан Кенигсберг
куоракка диэри элбэх ахсааннаах кыргыһыыларга бииргэ арахсыспакка сыл-
дьыбыппыт уонна ыкса доҕордоспуппут. Мин нууччалыы билбэт этим да, син
бэйэ-бэйэбитин үчүгэйдик өйдөһөрбүт. Куруук бииргэ аһыырбыт, биирдэспит
синиэлин тэлгэнэн, биирдэспит киэнин саптан утуйарбыт. Хайабытыгар эмэ
дойдубутуттан сурук кэллэҕинэ тэҥҥэ үөрсэрбит.
Күн ортотун саҕана Кенигсберг куораты улахан утарсыыта суох ылбып-
пыт. Биһиги ротаны куорат кырыытыгар баар дэриэбинэҕэ: «Бүгүн онно
сынньанаҕыт», — диэн ыыппыттара. Артиллерийскай дивизиоммут 13 авто­
масс ыыналааҕа, 8 пушкалааҕа, станковой, ручной пулеметтардаах, 1 0 0 киһилээх
этэ. Биһиги, сынньанар сураҕы истээт, үөрүүнү кытта эппит сирдэригэр тии­
йэн кэлбиппит. Дэриэбинэ соччо улахана суоҕа. Уһук уулуссаҕа массыыналар-
бытын субуруччу тохтоппуттара. Онтон дьоммут бары кэлэн массыынаҕа биир
сиргэ мустубуттара. Мин табаарыспыныын иккис пушка таһыгар этибит. Хай­
дах эрэ дьоммутугар барбакка хаалбыппыт. Ойоҕоспутугар 50-ча метр уһуннаах
сарай баара, ол таһыгар аҕыйах киһи хаама сылдьаллара. Онтон эмискэ пуле-
метунан уонна автоматынан мустан турар дьоммутун ытыалаан барбыттара.
Биһиги массыына кэннигэр түспүппүт.
— Ганя, түргэнпик дьааһыктаах снарядтары массыынаттан түһэр, — диэби-
тэ Ваня. Мин массыынаҕа тахсан олорон эрэ нэһиилэ киһибэр икки дьааһык
снаряды биэрэ оҕустум уонна автомаппынан массыына үрдүттэн ытыалаа-
бытынан барбытым. Киһим пушкатын эргитэ охсон маҥнайгы уотун аспыта.
Аҕыйахта ытарын кытта сарай гоҕо тэптэриллибитэ. Биирдэ көрбүтүм элбэх
ахсааннаах немецтэр сыыллан биһиги диэки иһэллэр эбит.
— Осколочнай снарядта, — диэбитэ наводчик Москаленко. Биир дьааһыгы
ылан биэрээри гыммытым, атаҕым босхо барбыт курдуга, ыалдьарын билбэт
этим да, снаряды кыайан ылан биэрбэтэҕим. «Бааһырдым, кыайан ылбатым», —
диэбитим. Ваня кузовка өнөйөн туран уураан ылбыта уонна: «Ганя, тыын-
наахтыы бэринимэ, бэстилиэтиҥ тиһэх буулдьатын бэйэҕэр, атынын — өстөөх-
хө! Быраһаай!» — диэн автоматынан ытыалыы-ытыалыы кэлин массыыналарга
дьоннорун диэки сүүрбүтэ.
231