Page 443 - Дүпсүн сирэ

дарга үөрэммэтэх буоламмын учуутал быһыытынан оннук үөрэтэрэ, маннык
кэпсиирэ диир кыаҕым суох.
Дьэ, ол оннугар директордар кэргэннэригэр үөрэммитим баар чахчы. На-
чаалынайга нуул кылаастан иккискэ диэри үөрэммит учууталым Елизавета
Федоровна Афанасьева, оччолорго директор Е.М.Гоголев кэргэнэ этэ. Уһун
курбуу курдук көбүс-көнө уҥуохтаах, нууччалыы ыраас хааннаах, кырыы-
лаах муруннаах кыраһыабай учууталбытын олус таптыырбыт. Кугастыҥы уһун
суһуоҕун сүүмэх-сүүмэх тына хатыс быа курдук чиҥник өрүнэн баран төбөтүн
эргиччи эрийэн кэбиһэр үгэстээҕэ. Туус маҥан булуускатын таһынан сырдык
сиэрэй баайыы куопталааҕа, тобугун ааһа түһэр уһун хара дьууппалааҕа, лаах-
таах хара соҕуруобай саппыкылааҕа кинини ордук чочуонай, хартыына курдук
кэрэ онороллоро. Кылааска суругунан дьарык кэмигэр паарталар икки арды-
ларынан тыаһа суох сымнаҕастык үктэнэн кэлэн, тохтоон тон кос гыннаҕына
эрэ биирдэ билэрбит. Ханаспынан туттар буоламмын уҥабынан суруйарга
үөрэнэн быстыбакка икки сылы быһа эрэйдэммитим, учууталбын да эрэйдээ-
битим быһыылааҕа. Көрбөтөр ханнык диэн уруучукабын ханас илиибэр ула-
рытан баран, кэтэнэр-мананар сэргэхпин умнан олордохпуна, илиитигэр уһун
мае линейканы туппутунан сыбдыйан кэлэн тутан ылан, ууга-уокка түһэрэрэ.
Атын директорым Семен Семенович Готовцев кэргэнэ Рея Павловна Мак­
симова (1959) сылы кыайбат саха тылын уонна литературатын үөрэппитэ.
Университекка преподавателлээбит, Семен Семеновиһы бэйэтин үөрэппит
киэн' билиилээх-көрүүлээх, чахчы астык учуутал быһыылааҕа да арыт оҕото,
арыт бэйэтэ ыалдьан түптээн үөрэппэтэҕэ. Онуоха эбии, аны санаатахха, бука
кэргэниниин арахсаары сылдьар кэмнэрэ буолан буолуо, иэйэн-куойан, тэни-
йэн үөрэппитэ ээ дии санаабаппын. Өрүү тимир-тамыр курдуга, уус алдан-
нар эһиги сотору «окошканан посмотрилаа эрэ, паапаҥ идеттуура буолаарай»
дэһиэххит диэн кур түү курдук быһыта этэрэ, хатыы-түтүү курдук туттара-
хаптара. Ол үрдүнэн мин киниэхэ олус улахан махталлаахпын. Барыта этэҥҥэ
буолан, уһуннук үлэлээбитэ буоллар, төрөөбүт тыл сүмэтин иҥэриигэ элбэҕи
онорбут буолуоҕа хааллаҕа дии саныыбын билигин. Литературнай куруһуок
тэрийбэтэҕэ эрээри, сороҕор кылаас кэнниттэн соҕотохтуу хаалларан биир эмэ
хоһооннорум туомун итэҕэһин-быһаҕаһын ырытара, нууччалыыттан чэпчэки
хоһоонунан суруллубут өс хоһоонун тылбаастатара. Биир оннук түбэлтэҕэ мор-
куоп туһунан 4 строкалаах хоһоону тылбаастыырбар «красная девица» диэн
тылы «кырасаабысса барахсан» диэн тылбаастаабыппын: «Саха киһитэ ылынар
тына сахатытыахтааххын, сахалар хаһан да кубаҕай, манан сэбэрэлээҕи кэрэнэн
ааҕаллар», — диэбитин күн бэҕэһээнни курдук өйдүүбүн. Хоһоону ырытары-
гар тылы миэстэтигэр таба туттары, тыл сүмэтин, дэгэтин сатаан туһанары ир-
диирэ. Хоһоон чочуллубут формалаах, хоһооҥҥо этиллэр санаа туомтуу тардар
курдук өһүллүбэт ыйыллаҕас түмүктээһиннээх буолуохтаах диирэ. Омонимҥа
умсугуйуум да киниттэн саҕаламмыт буолуон соп.
Оттон тохсус, онус кылаастарга директор Иван Степанович Колодезников
кэргэнэ Октябрина Ивановна Филиппова нуучча тылыгар үөрэппитэ. Кылаас-
пытыгар Катя Румянцева, Настя Бурнашева, Света Федорова курдук нуучча
тылыгар сочинениены бүтүн тэтэрээти толору суруйан баран, биир «кыһыл
383