Page 441 - Дүпсүн сирэ

лэр Лөгөй орто оскуолатын педагогическай үлэлэрэ саҕаламмыт кыһата буолан
олус күндүтүк саныыллар. Бииргэ үлэлээбит коллегаларын, үөрэппит оҕолорун
истиҥ-иһирэх тылынан ахтан-санаан ааһаллар. Иван Данилович бастаан ин­
тернат иитээччитинэн, география учууталынан, кэлин директоры иитэр үлэҕэ
солбуйааччынан үлэлээбитэ. Оҕолорго авиамоделирование уонна ракетомоде-
лирование куруһуогун үлэлэппитэ. 1971 сыллаахха Мүрү уонна Лөгөй орто
оскуолатын оҕолорун ракетомоделированиеҕа республиканскай күрэхтэһиигэ
киллэрэн маҥнайгы миэстэни ылбыттара. Ити сыл Иван Данилович республи­
ка сүүмэрдэммит хамаандатын салайан, эдэр ракетчиктар Бүтүн Россиятааҕы
2-с күрэхтэһиилэригэр Хотугу Кавказка илдьэ сылдьыбыта.
1972 с. Жирковтар төрөөбүт Дүпсүннэригэр үлэлии кэлбиттэрэ. Иван Да­
нилович география учууталынан үлэлээбитэ, салгыы ракетомоделирование
куруһуогун үлэлэтэн, оҕо-аймах кутун-сүрүн туппута, уолаттар «куруһуоккар
ылаҕын дуо?» диэн батыһа сылдьар буолбуттара. Оройуоннааҕы, республика-
тааҕы техническэй оноһуктары айан онорор күрэхтэһиилэригэр өрүү миэс-
тэлэһэр этилэр. 1974 сыллаахтан «Моделист-конструктор» сурунаал, ССРС
норуотун хаһаайыстыбатын ситиһиитин быыстапкатын «Эдэр техниктэр» па-
вильоннара, космонавтар Звёзднай городоктара уонна академик С.П.Королев
мемориальнай музейатэрийэн ыытар «Космос» конкурстарыгар 8 -та кыттыбыт-
тара, 2-тэ миэстэлэспигтэрэ. Оҕолор он орбут моделлара Парижка, Мюнхеҥҥа,
Улан-Баторга Аан дойду быыстапкаларыгар кыттыбыттара. Ити конкурстарга
сылдьан Иван Данилович ракетнай техника уонна космонавтика ветеранна-
рын Е.М.Матысигы, Б.И. Романенконы, Н.И.Ефремовы уонна академик
С.П.Королев кыыһа Н.С.Королеваны кытта көрсөн кэпсэппитэ, сүбэлэппитэ.
Космонавтар Е.Т.Береговойу, В.Е.Лазаревы, П.И.Климугу, В.Д.Зудовы кытта
көрсүбүтэ. Е.М.Матысик сүбэтинэн 1974 с. Саха сиригэр бастакынан космо­
навтика музейын тэрийбитэ. Космонавтика музейын тэрийии, оноруу олус
элбэх үлэнэн олоххо киирэр. Иван Данилович дэгиттэр талааннаах буолан,
бу үлэни кыайбыта. Кини уһанар, уруһуйдуур, хаартыскаҕа түһэрэр, киинэҕэ
устар идэлээх. Манна даҕатан эттэххэ, кини Аҕа дойдуну көмүскүүр сэрии
ветераннарын «Красногорск» (16 мм) кинокамеранан 1978 сыллаахха түһэрэн
үйэтиппитэ. Атын да темаҕа түһэрбит киинэлэрэ элбэхтэр. Холобур, педаго­
гическай наука доктора В.Ф.Афанасьев, оскуола туристическай слёттарын тус-
тарынан, о.д.а.
Элбэх оҕо музейга экскурсоводтарынан үлэлииллэр, оҕолор техническэй
билиилэрэ кэҥиир, авиация уонна космонавтика туһунан элбэх кинигэлэри
ааҕар буоллулар. Экскурсоводтар Бүтүн Союзтааҕы конференцияларга, слёт-
тарга, симпозиумнарга, академическай ааҕыыларга 14 кыттыбыттара.
2001 сылтан ыла «Полярные авиалинии» уонна «Якутия» авиакомпаниялары
кытта сибээс олохтонно. Авиатордар түөртэ кэлэ сырыттылар, оскуола оҕолорун
кытта көрсүһүүлэри оҥордулар. Музей аҥаардас космонавтиканы эрэ буол-
бакка, Саха сирин авиациятын историятын туһунан матырыйааллары хомуйан
дьон ҥо-сэргэҕэ көрдөрөр.
Музей сайда-үүнэ турарыгар Евгения Исаевна Михайлова Үөрэх министри-
нэн. Правительство председателин солбуйааччытынан үлэлиир кэмнэригэр
381