Page 78 - Дүпсүн сирэ

Ү р г ү л д ь ү о л о ҥ х о л у у р у т т а н
У һ у н к ы һ ы ҥ ҥ а , т ү ү ҥ ҥ э
О л о р б у т с и р и г г э н т у р б а к к а
С а р с ы а р д а х а л л а а н
С ы р д ы а р д и э р и
С а й д а н , д ь э ҥ к э р э н
И һ э р и н э н
Н ь а н с а л ҕ а н н а а х ,
Э н с э л л э э х
Ы р ы а һ ы т . о л о н х о һ у т
К и һ и н и ө й д ө ө н - д ь ү ү л л э э н и с т и б э т э ҕ и м .
Биэс уон тыһыынча строкалаах «Алаатыыр Ала Туйгун» үс үйэлээх бөдөҥ
эпическэй айымньы. Олоҥхоҕо Кыыс Ньургун, Ала Туйгун, Дьоруо Бөҕө Айыы
аймаҕын араначчылыыр, Күн улууһун көмүскүүр хорсун-хоодуот сырыылара
тыл ууһунан хоһуллар.
Айылҕаттан бэлэхтэппит талааннаах «ийэ куоластаах» ырыаһыт, олонхоһут
Арамаан Алексеев олоҥхото кинигэ буолан бэчээттэнэн таҕыста. Кинигэ
олоҥхону сэҥээрээччилэргэ эрэ буолбакка, бары ааҕааччыларга миҥэлээх кэрэ
бэлэх буолуоҕа. Онон өссө төгүл бу кинигэни бэчээттээн таһаарбыт дьоммор мах-
танан туран, баҕарыам этэ эһиэхэ барыгытыгар айылгы майгытынан, ахсаабат
үлэҕитинэн Арамаан Алексеев айбыт олоҥхотун геройун Ала Туйгун курдук үтүө-
мааны, амарах сүрэхтээх дьон буоларгытыгар. Арамаан Атексеев атын айымньы-
лара «Кыым», «Ленинскэй тэрийээччи» хаһыаттарга, «Хотугу Сулус» сурунаалга
тахсыбыттара. Ол курдук «Дьулусханнаах айан», «Сана дэриэбинэ», «Таабырын
чабырҕаҕа», «Съезкэ айхал», «Улуу Ленин», «Көмүөл көтөҕүллүүтэ», «Манчаары
Баһылай» «Кыайыы күнэ», «Улуу Кыайыы», «Туола сайылык», Өлүөнэ сүнньүнэн
устан иһэн ыллаабыт ырыата, онтон да атыттар бэчээттэммиттэрэ. Краевед Бе­
резкин «Саха былыргы, кэпсээннэрэ, сэһэннэрэ, кинигэтигэр «Күүстээх Куо-
наан Дьэкиим Баабылап атыырын тутуута», «Мае Мэхээлэ тустуулара», «Күүстээх
Уйбаан» кэпсээннэрэ киирбиттэрэ. Кинилэр дьиннээх эпическэй айымньылар,
бөдөн' поэмалар. Холобур, «Өлүөнэ өрүс», «Мүрү алаас» хастыы да тыһыынча
строкалаахтар. Роман Петрович норуот биһириир умнубат дьонун, кус быһыйдар,
улахан бөҕөстөр, хорсун айанньыттар былыргы ыһыахтар, араас быһылааннар
да тустарынан элбэх кэпсээннэрин, ахтыылары суруйтарбыта. Уонтан тахса
чабырҕахтары, холобур: «Суһал субуотунньук», «Арыгыһыт ыал» сурукка-бэчээккэ
киирбиттэрэ. Кини айымньылара биир туспа кинигэ буолан бэчээттэнэн тахсара
буоллар ааҕааччыларга улахан бэлэх буолуо этэ. Норуот ырыаһыта Арамаан Алек­
сеев аата үйэлэргэ ааттана туруохтун.
Анна Петровна Андреева,
РФ журналистарын союһун чилиэнэ

74