Page 19 - Түөлбэҕэ олоҥхо эйгэтин олохсутуу соруктара, ньымалара

• О^олору кытта ыкса бодоруЬар. Бэйэтин оруолуттан ураты, атын 050 уврэппит
оруолун сылдьан эрэн билбит буолар. Билиитэ керуутэ кэииир.
• Ойуулаан-уобарастаан керуутэ сайдар.
• Истэр дьо^ура сайдар. 050 улаатан истэ^ин аайы кэиэтэн сыыйа билиНиннэрдэххэ,
олоихо тылын ойуулуур-дьуНуппууР- кэрэтин ейугэр хатыыр буолар.
Бугуииу кэмиэ олоихону киэи араиа^а таЬаарар, тар^атар, уйэтитэр сыаЛтан кинини
толоруу терут угэстэригэр тирэ^ирэрбит Т0500СТ00Х курдук.
Биирдиилээн толорууга уерэтии.
О5О олоихону истээччи эрэ быЬыытынан ылынар. Онон иитээччи сатабыллаах аа^ыыта элбэ^и
быЬаарар.
Аа^ыыга ирдэбил:
Т0500СТ00Х сиргэ дор5оонноохтук аа^ыы;
Септеех кэмиэ тохтоон ылыы(пауза);
Аа^ыы тэтимин тутуЬуу, кэмигэр тургэтээн-бытааран ылыы(темп);
Олоихо ис хоЬоонуттан керен киЬи саиатын кууЬурдэн-намыратан биэрии;
05050 олоихону хас да туЬумэхтээх анал дьарыгынан ейугэр хатыырын ситиЬэбин.
Биирдиилээн толорууга бастаан толоруохтаах олоихотун туЬунан сурун ейдебулу биэрэбин.
Ханнык ба^арар олоихо аан ийэ дойдуну ойуулааЬынтан, онуоха бухатыыр 050 тереен-уескээн,
ситэн-хотон барыытыттан са^аланар. Салгыы бу'хатыыр быЬылааннаах сырыылара, уеруу-кетуу,
ерегей тосхойуутунан тумуктэнэр. Айымньы ис хоЬоонун ырытан, кэрчиктэргэ арааран, кинилэр
ситимнэрин быЬааран. айымньы идеятын арыйабын. О5О 0Л0ИХ050 ейдеебет тыла элбэх, 044050
олоихо тылдьытын ылан керебун. автор Е.П. Чехордуна . улэ сунньунэн сахалыы дор^ооннору таба
саиарыыга туЬуланар. УЬатыллыбыт аЬа^ас дор^ооннор, дифтоннар уЬатыллан саиарыллаллар.
Тыыииа эрчиллиилэри оиотторобун. Тыын тахсар кэмигэр уЬуннук abagac дор^ооннору таЬаара^ын
-и-э, -а,-о.-у.-ы эбэтэр е-у,иэ,уе,уо,ыа. Тыыны таба туЬаныы олоихону толорууга суолтата улахан.
Тыынын таба туЬанар, тылын чуолкайдык саиарар буолбутун эрэ кэннэ. аахтарыахха сеп. Олоихону
эгэлгэлээн саиарыыга салгыы уерэтиллэр. Олоихо оиорон керуу кемету нэн дьии олоххо суох тугэни
ойуулуур. Толорооччу интонацията. саиарар кырааската баай. ча^ылхай, ере кууруулээх буолар.
Сирэйин-хара^ын олоруута. керу\^тэ-истиитэ, туттан-хаптан олоруута дьуерэлэЬэр буолуохтаах.
Олоихо ырыата. Олоихо ырыатын арааЬа элбэх. Эиин эгэлгэ куолаЬынан толоруллар. Манна
050 куолаЬын кытта улэ ыытыллар. Биллэн турар кылыЬах олоихо^о ырыатын-тойугун киэргэтэр.
КылыЬах киЬиэхэ барытыгар кыаллыбат, кыра 05050 уустук. Туойарга уерэтиэх иннинэ тылы-еЬу
билиЬиннэрэ5ин. Саха народнай артыыЬа Гавриил Колесов “Саха ырыатын-тойугун туЬунан
санаалар’" диэн грамспластинкатын истин, тойук туЬунан киэи ейдебулу биэрэр. Тойук кэрэтэ
кылыЬахтаан уЬуннук тардыынан быЬаарыллар. Тойугу уерэтиигэ бэйэм иЬитиннэрэн, уту г\ннэрэн
уерэтэбин. О5О олоихотун ырыата кылгас, ейденумтуе буолар. Олоихону биирдиилээн толорорго
ба5аларын учуоттаан. тылларын-естерун истэн, сытыы-чобуо, тургэнник ейдуур 050НУ талан
ылабын. ОЛОИХО5О сыЬыаннаах 050НУ дьарыктыыбын. Биирдиилээн толоруу угус бириэмэни ылар.
Утугуннэрии ньыматынан 050НУ уЬуйар ордук дии саныыбын. Бэйэи хайдах толоро5ун да 050И
оннук утуктэр. Кэнники сылларга биирдиилээн толорууга о5олору 3 саастарыттан ылан
дьарыктыыбын. Сайа са5алааччыларга ойууну керен олоихо сурун геройдарын аатын-суолун
билсэр. Онуоха 050 бол5омтотун тардар олоихо-остуоруйа ис хоЬоонунан ойуу-бичик. табыгастаах
оонньуур куукула улахан оруоллаахтар. Ол иЬин табыгастаах эйгэни тэрийэбит. олоихо
персонажтарын быЬыыларын майгыларын бастаан араара уерэтэбин. О5О ба5атын учуоттуубун.
тыыныыга эрчиллиилэри оиотторобун. Холобур:!. Ба5а уллэиниирин утуктэн салгыны Э5ирийэн
баран испитигэр дьалкыинатабыт. Бу эрчиллии кеметунэн искэ элбэх салгын киирэр буолар. 044050
тыыныи уЬуур. 2. Салгыны Э5ирийэбит, илиибитин испитигэр тутабыт, салгыммытын теЬе
кыалларынан уЬуннук хаайабыт. Салгыны сэрэнэн, тиис быыЬынан урэн таЬаарабыт. БутэЬик
салгыны биирдэ теле биэрэн таЬаарыллар, 044050 050 а5ылаабат. Хас да тегул оиотторобун.
Тойугу , кылыЬа5ы чочуйуу ньымалара.
1. Б1нах маиырыырын туЬаныы
Мууу-уу-уу-уу
Myy-hy-hy-hy
2. Ат кистиирин утуктуу
AHbahaa-haa-haa-haa
AHHbaha-ha-ha-ha
3. Ба^а саиата
Ква-аа-аа-аа
Ква-а-а-а
4. КиЬи ытыырын утуктуу- Уостарын хам сабан, тииЬи ыстаабакка эрэ айа^ы сэгэтэн
Ыыыы-Ьыы-Ьыы-Ьыыы
17