Page 86 - Түөлбэҕэ олоҥхо эйгэтин олохсутуу соруктара, ньымалара

тумук санааны туруорабыт, онуоха хоруйу керд\^бут, меккуЬэбит. Тереппуттэри кытта ыкса
улэлэЬэбин. Тумугэр. мин да, уерэнээччи, да. тереппут да киэн туттар билим-чинчийэр улэтэ
оиоЬуллар. Кылаас таЬынан дьарыкка тумэлгэ. библиотека5а сырытыннаран дьарыктары тэрийэбин.
Биирдиилээн уонна бвлв^унэн чиичийэр улэлэр квруъгнэрз: реферат, бырайыак, халыып,
дакылаат, айарулэ, иЬитиииэрии , съшиабыл, ырытыылар. Чиичийэр улэни кв.щ скээИии
кэмпириэиеийэ уруокка, дъарык кэмигэр, араас таИымиаах иаучиай-практическай
коиференцияларга, тэрээИиииэргэ ыытыллар.
Ис xohooHo:
1 олук. Туелбэ олоихоЬуттара. ОлоихоЬут суруйааччылар.
1.1 .Уус-Алдан -олоихо биЬигэ.
1.2.Дупсун улууЬун олоихоЬуттара.
I .З.Тэбиик олоихоЬуттара.
- Алексеев Роман Петрович-Бе^е Арамаана (1900-1977);
- Алексеев Петр Григорьевич-Бе^е Буетур (1856-1946);
- Новогодин Лаврентий Петрович (1919-1986).
1.4. ОлоихоЬут суруйааччылар.
2 олук. Олоихо тыла, ойуулуур-дьуЬ\ ннуур ньымалара.
2.1. Олоихо тылын. ойуулуур-дьуЬуннуур ньымаларын уерэтии сурун хайысхата. туруга. соруктара.
Чинчийии инники соруктарын быЬаарарга холонуу, эрчиллии.
2.2. Олоихо тылын баайа. Олоихо^о тыл суолтата. Тыл хос, дэгэт суолтата.Олоихо тыла баайын
дакаастааЬын. Дакаастабыл ньымаларын наардыырга эрчиллии.
2.3. Олоихо олук тыла. Олук тыл уескуур ньымата. кистэлэиэ. Техтеруйэн этии (синтаксическай
параллелизм) ис хоЬооно. суолтата, тутула. Олук тыл уонна техтеруйэн
этии 0Л0ИХ050 уус-уран суолталара.Олук тыл суолтатын, ис хоЬоонун быЬаарарга эрчиллии, олук
тылы айарга холонуу.
2.4. Олоихо этиитин тутула. Олоихо^о хоЬуйан. дьуЬуннээн, холуйан, тэинээн, омуннаан этиилэр
керуинэрэ. Олоихо^о персонаж саиата. Персонаж саиатыгар хоЬуйар уонна иэйэр дэгэттээх тыл
туттуллар уратыта.Олоихо^о этии тутулун кэтээн керуу. Тус-туЬунан олоихо^о уус-уран этии
керуинэрин. персонажтар саиаларын тэинээн керерге эрчиллиилэр.
3 олук. Олоихо сюжета, уобарастара.
3.1. Олоихо тутула.
3.2. Олоихо уобарастара. Айыы буэсатыырдара. АбааЬы бухатыырдара. Мифологическай уобарастар.
Дьахталлар уобарастара.
3.3. Айыы бухатыыра- уол 050 идеала. Олоихо^о дьахтар-олох терде. Олоихо^о дьахтар-кэрэ
идеала.
4 олук. Олоихо уонна атын омуктар эпостара.
4.1. Олоихо уонна манас
4.2. Олоихо уонна атын омуктар эпостара.
Маинай бу проблемнай улэнэн дьарыктанарбар биирдиилээн о^олору кытта улэлэЬэн тумуктэри
ситиспит эбит буоллахпына. билигин улэлээбит уопуппар тирэ^ирэн куолаан кылааЬынан
дьарыктанан утуе тумуктэр. са^алааЬыннар бааллар.
О5О чинчийэр дьо^урун сайыннарыыга уон сыл улэлээбит опыппар тирэ^ирэн. маннык т\мугу
оиоробун:
1. О5О билиитин-керуутун кэиэтэр-хаиатар, ейун-санаатын кынаттыыр. Чинчийэр дьо^урдаах
050 бэйэтин бэйэтэ уерэтэр. сайыннарар. Кини уерэххэ бол^омтото. интэриэЬэ. дьулуура урдуур.
Онон 050 оскуола^а уерэнэр кэмигэр уруогунан эрэ муиурданар тутах диэн саныыбын. Чинчийэр
улэ 050 себулуур дьарыга буолан. уруоктаа^ар быдан элбэ^и, оло^ор ордук туЬалаа^ы ииэринэр.
2. Уерэнээччи чинчийэргэ бастакы сэмэй хардыыны оиорон улэлииргэ, сыаналанарга, сатаан
сааЬылаан саиарарга уерэнэр, элбэх дьоннордуун бодоруЬан. алтыЬан, элбэххэ уерэнэр,
иитиллэр.
3. Чинчийэр улэ 050 олох. сиэр-майгы боппуруостарыгар толкуйдуулларыгар кемелеЬер,
050Л0РУ лоп бааччы, бэйэтин бэйэтэ быЬаарынарга, туохха барытыгар эппиэтинэстээхтик
сыЬыаннаЬарга иитэр. КуруЬуокка дьарыктаммыт о^олор барыга-бары кехтеех
позициялаахтар. сиэр-майгы. киЬи быЬыытынан дьоиио себулэтэллэр. бары миэстэлэрин
булан, улэ. уерэх уеЬугэр сылдьалларын бэлиэтиибин.
Саамай сурунэ 050 улэлии уерэнэр. Телевизоры мыиаан олорорун. улдьаарарын. мэниктиирин
оннугар суруйар. керд^^ р. ырытар. Интэриэс уескуур. сыал-сорук турар. Бу о^ону олус кынаттыыр
уонна ер^^ учугэй тумуктээх буолар. Ону бу куруЬуокка дьарыктаммыт о^олор куннээ^и тубуктэрэ
кэрэЬэлиир. Ол курдук уерэнээччилэрим- улуустаа^ы. регионнаа^ы. республикатаа^ы «Инникигэ
хардыы» НПК, Бутун Россиятаа^ы, норуоттар икки ардыларынаа^ы НПК кыайыылаахтара уонна
призердара.

84