Page 121 - Олоҥхо биһигэр

саахары айаххар уктаххына сэниэ киирэр», — диирэ. Биһиги ол иһин:
«Улааттахпытына эһэбитигэр наар саахар сиэтиэхпит», — дэһэрбит.
Ийэбит эһэбитигэр анаан саламаат хааһы буһарара, эт, булт этин
үчүгэйин, сыалааҕын, мөдүргэйи, түөс этин уурара. Эһэбит куорагган
кэллэҕинэ кэһии бөҕөтүн таһаарара. «Улааттахтарына кэтиэхтэрэ», —
диэн барыбытыгар бачыыҥка, улахан балтым биһиэхэ саҕалаах истээх
сон таһаарбытын өргө диэри кэппиппит. Аччыгый кыыһа эргэ сүктэн
барарыгар кыһыл солко, бытырыыстаах улахан былаат, көстүүм, саһыл
тыһа бэргэһэ уонна да атын таҥастары таһаарбытын өйдүүбүн. Ханна
да сырыттар барыбытын умнубакка хайаан да кэһиилээх буолара. Ол
иһин буолуо, биһиги эмиэ кэһиилэнэрбит.
50-с сыллар бүтэһиктэрин диэки, Суотту Сыһыыта диэн сиргэ
олордохпутуна биир мааны киһи кэлэн хас да хонон эһэбит ырыатын
суруйбутун өйдүүбүт. Ол киһини биһиги оҕолор олус сөбүлээбиппит.
Бука, биһиэхэ интэриэһинэйи кэпсээбитэ буолуо. Кэлин билбиппит,
ол И.В.Пухов кэлэн эһэбит олоҥхолорун суруйбут эбит. Эһэбит куо-
ракка киирэ сылдьан ол Иннокентий Васильевичтыын хаартыскаҕа
түспүтүн «Ытыктыыр кырдьаҕаспар Петр Саввич Олесовка» — диэн
суруктаан ыыппыт этэ.
Киэһээ аһылык кэмигэр улахан дьон кэпсэтэллэрин истэрбитин
сөбүлүүр этибит. Эһэбит дьону кытта олус үчүгэйдик тапсан кэпсэ-
тэрэ. Үөрэҕэ суох да буоллар, куоракка киирэ-тахса сылдьан нууч-
чалыы наадатын быһаарсара. Куорат сонунун, аан дойду олоҕун да
иҥнибэккэ кэпсэтэрэ, тас дойдулар киин куоратгарын аатын билэрэ —
«Дьоппуон омук улахан куората Токуйа», — диэн кэпсиирэ. Ону: «Тоҕо
дьиибэтэй Токуйа буолан», — диэн сөҕөрбүтүн өйдүүбүн. Кими эрэ,
билигин өйдөөбөппүн, «Бодойбо аннараа өттүгэр сир баар үһү дуо,
диэтэҕэ?», — диэн сөҕөрө. Эһэбит барыны-бары билэрэ, билгэлиирэ,
былыргыны киһи истэн олоруон курдук кэпсиирэ, остуоруйалыы-
ра. Сир-дойду, киһи-сүөһү, кыыл-сүөл, таҥара айыллыбыттарын
туһунан бастакы остуоруйаларбытын киниттэн истибиппит. Эһэбит
барыны-бары билэрэ, билгэлиирэ, былыргыны киһи истэн олоруон
курдук кэпсиирэ, остуоруйалыыра. Сир-дойду, киһи-сүөһү, кыыл-
сүөл, таҥара айыллыбыттарын туһунан бастакы остуоруйаларбытын
киниттэн истибиппит. Оччотооҕу дьон-сэргэ эһэбитин ытыктыы-
ра. Ийэтин аймахтарын Копыриннары сүрдээҕин аймаҕыргыыра.
Киниэхэ үтүөнү оҥорбут дьону сааһын тухары махталынан ахтара.
А.Г.Алексеев кэргэнэ Балбаараны сүгүрүйэ ытыктыыра. Сайылыы
Кэптэнигэ таҕыстаҕына: «Балбаара кэлбит, сарсын оҕуһум сиһэ уйар
буоллаҕына хайаан да балыктыы барабын», — диирэ. Уолаттарын
тустарынан куруук үчүгэйи кэпсиирэ. Ордук Чурапчы улууһугар
прокурорунан үлэлии олорон сэриигэ барбыт аччыгый уолун Иван
туһунан киэн тутта кэпсиирэ. Үөрэнэ сырыттаҕына тиийдэҕинэ: «Ваня
хаһан да тиийиим, кинигэ ааҕа олорор буолар. Үөрэхтээх буолан
кинигэ ааҕар», — диэн ахтара. Булуҥ улууһугар уонча сыл народнай
суут председателинэн үлэлиир орто балтым кыра эрдэҕинэ: «Оҕом

117