Page 128 - Олоҥхо биһигэр

Ы ҥ ы ы р д а ам м ы н ы адатан,
Х о л у у н н а а м м ы н х о д ь о т о н ,
Ч ап п а р аа к таа н л асп атан
А й а н н а т а н с и э л л э р э н ,
С и к с и л д ь и т эн и һ э м м и н
К ы р са Б ү ө т ү р оҕ ото
К ы р а һ ы а б а й Ө л өк сө й гө
К ы н т а һ ы та н т и и й б и п п э р ,
К ы л баа м а ҥ а н о й оҕ о
К ы р бы ы с ы һ а н таһаар да.
Б ар а бы ай ы м оҕ ото
Т ап тал М э х э э л Т айы лаҕа
Т а ҥ к ы н н ь а х т а а н т и и й б и п п э р ,
Т алы ы м а ҥ а н о й о ҕ о
Т а һ ы й а с ы һ а н таһ аар да.
Кэтириис улаатыытыгар ханнык да ыһыахха, урууга, түмсүүгэ
тиийдэҕинэ, кэрэ куолаһынан киэргэтэр, уус-уран тылынан сөхтөрөр.
Онон итинниктэргэ былдьаһыктаах ыҥырыыга сылдьар.
В.В.Никифоров Дүпсүҥҥэ Бөлөлүүскэйгэ илдьиттээбит: «Соҕу-
рууттан куоракка үрдүк сололоох киһи кэлэр. Ону саха бастаахтара
көрсөрбүтүгэр ырыаһыттар наада буоллулар. Чакычай кыыһын
үчүгэйдик таҥыннаран илдьэ кэл», — диэн.
Дьокуускайга тойоттор бөҕө мустан олордохторуна Кэтириис би­
ли үрдүк сололооҕу хоһуйан ыллаабыт. Оччолорго 18 эрэ саастаах. (Эл­
тон күн ыраахтааҕы туһунан хоһуй диэбиттэр. Сонно саҕалаабытынан
барбыт. Били, соҕурууттан кэлбит үрдүк сололооххо тылбаастаан
испиттэр. Сөҕүү бөҕөнү сөхпүттэр. Соҕуруу дойду киһитэ тылбааста-
тан илдьэ барбыт. Биир кэмҥэ Кэтирииһи ыраахтааҕы ыҥыттарбыт
диэн сурах тарҕаммыт. Кэнэн саха дьахтарын ким илдьиэй. Бэйэтэ
да буолуммат буоллаҕа. Ол кэнниттэн хас да сыл ааспытын кэннит-
тэн: В.В. Никифоров били Романовтар саарыстыбалара 300 сылын
бэлиэтээһиҥҥэ бара сылдьан аҕалбыта дуу, Чакычай кыыһыгар
ыраахтааҕыттан диэн күлүмүрдэс бэргэһэ (колпак) бэлэх кэлбит.
Ол үөрүүтүгэр Бөлөлүүскэйдээххэ улахан малааһын тэрилли-
бит. Кэтириискэ күлүмүрдэс бэргэһэни ыраахтан көрдөрбүттэр эрэ.
«Эн хаппаргар хатаан кэбистэххинэ ким көрүөй. Соҕурууттан дьон
кэллэхтэринэ, бу сахалар ыраахтааҕыттан маннык бэлэҕи ылан ту-
рабыт диэн киэн тутта көрдөрүөхпүт. Онон куоракка төттөрү илдьэ
барабыт», — диэбиттэр.
Куоракка киллэрбит баайга диэн манньа бөҕө кэлбит. Ол иһин
Бөлөлүүскэй Кэтириискэ биир ынаҕы уонна таҥас-сап, ас-үөл биэр-
бит. Онтон ыла киниэхэ «Халпаахтаах ырыаһыт» диэн аат иҥмит.
1992 сыл кыһыныгар «Халпаахтаах ырыаһыт» кыыһыгар Бээдигэ
тиийдим.

124