Page 155 - Олоҥхо биһигэр

ас биэрэн, мах гыннаран быыһыыр... Ол тахсан биһиги киһибит
«ороһуоллаах уулаах, оботтоох балыктаах Онолутта эбэ хотуну»
туораан, «көстөөх сиртэн күкээрэн көстөр Буор Хайа саҕа Муустаах
Кудулу Булгунньах үрдүгэр» били баҕадьы — Үөс Тардар Өһөх Хабар
бухатыыры кытта күөн көрсүһэр... Дьэ манна дьиибэтэ диэн баар, Үөс
Тардар «сэттэ былас сиикэй тыймыыт тылын эргичитэ түһээт, Элэс
Боотур суон моонньун үс төгүл эрийэ быраҕан» тыынын ыкпытыгар
Элэс Боотур аны туран Илбис Кыыһын Куо Кустукчайы көмөҕө
ыҥырар. «Куо Кустукчай «сытыы кылыс буола, адьарай ааттааҕын
ап-чарай тылын быта курдук быһа көрөн ааһар...» Ити курдук бара
турар... Дьикти олоҥхо».
Түмүгэ маннык: Элэс Боотур Кыыс Ньургун икки (?!) Хаан
Сарахайдаан баһа быстар; Өһөх Хабар кута-сүрэ хараҕын оннут-
тан халтарыйан тахсан, «Үс бүүрүктээх Үөдэн Дьөлөрү түҥкэтэх
түгэҕин диэки ууллубут курдук унньулус гынан хаалар...» Элэс Боо-
тур түүнүктээх, түрмэттэн, хараҥа хаайыыттан кэргэнин, Сырдык
сыдьаай сэбэрэлээх Сыралыҥса Куону кытта тоҕус уон тоҕус толуу
бухатыыры быыһаан таһааран, күн сирин булан, көҥүл олоххо кору-
нары көҕүлүттэн туталлар...
Үөһэ эппитим курдук, олоҥхо олоҥхоттон төрүүр, олоҥхоһут
олоҥхоһукка олук буолар. Оҕотоойоп Бүөтүр олоҥхото олоҥхоһуттар
быыстарыгар сүтэн-симэлийэн хаалыа суоҕа. Эһэ Хара аттаах Элэс
Боотур ааттаах-суоллаах Айыы бухатыырдарын албан ааттарын
хаҥатыһыа, суон сурахтарын сонотуһуо диэн аахпыт эрэ бары ахтыа
диэн эрэнэбин.
В. Н. Протодьяконов, С ГУ доцена
2000 с.

1.6.42. ҮС ҮЙЭЛЭЭХ ОЛОНХО
КҮН СИРИН КӨРДӨ

Олоҥхо саха норуотун духовнай барҕа баайа буоларын өссө бэйэ-
тин этиһиилээх-охсуһуулаах үйэтин кэмигэр П.А. Ойуунускай олус
үрдүктүк тутан, научнай таһымҥа таһааран үөрэтиигэ-чинчийиигэ
уһулуччу суолтаны биэрбит эбит. Ол курдук кини тэрийбит Тыл
уонна литература института ааспыт сүүрбэһис үйэ отутус сылларыгар
олоҥхону хомуйуунан анаан-минээн дьарыктаммыт. Ол түмүгэр 127
олоҥхо сурукка тиһиллэн научнай кииҥҥэ хараллыбыт.
Ол эрээри бу үйэлэр тухары көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэн
испит норуот өйүн-санаатын тыына, кутун-сүрүн сүмэтэ буолар
олоҥхо — норуоппут тылынан уус-уран сүдү айыыта сүүрбэһис үйэ
үлүскэннээх сүүрүгэр оҕустаран сүтэр-симэлийэр турукка киирбитэ.
Кэлиҥҥи көлүөнэ аатырбыт олоҥхоһуттарбыт оҕо дьону олоҥхо алы-
бар уһуйбакка анараа дойдуга аттанан испиттэрэ. Эдэр дьон үөрэх-
сайдыы аныгы ухханыгар убанан, олоҥхону аанньа аахайбат, мээнэ

151