Page 29 - Олоҥхо биһигэр

Олоҥхону туспа көрүҥүнэн, ол аата кулууптарга, театрдарга
коллектив күүһүнэн спектакль туруорар буолтара. 30-с сыллардааҕы
периодическай бэчээти уонна научнай литератураны көрдөххө,
олоҥхоһуттар бэйэлэрин репертуардарыттан сүүмэрдээн, кыл-
гас спектакллары туруорбуттара үгүс. Маныаха С.В.Герасимов
(Орджоникидзевскай), Н .И .Степанов (М эҥэ Хаҥалас) дьиҥнээх
инициатордарынан буолбуттара. Кинилэр эдэр ыччаттары түмэн,
олоҥхо куруһуоктарын тэрийэн, уус-уран самодеятельность сай-
дыытыгар улахан олугу охсубуттара. Уус Алдан да олоҥхоһуттара
ити сүүрээнтэн туора турбатахтара. Ол курдук, Баатаҕай нэһилиэгэр
1938—1939 сс., 1941 сылга Соловьев П.Н. «Күскэм күүстээх Күн
Эрили» диэн олоҥхотун чугастааҕы нэһилиэктэргэ, оройуон киини-
гэр уонна Нам нэһилиэктэригэр ситиһиилээхтик оонньообуттара.
Олоҥхо бухатыырдара киэҥ эйгэҕэ — сценаҕа тахсыылара бу норуот
көҥүлэ өрөгөйдөөбүтүн туоһулуур бэлиэ. Коллективынан туруорууга
нэһилиэк олоҥхоһуттарын таһынан, ырыаһыт талааннаах эдэр ыч-
чаттар кыттыбыттара. Бу эдэр ыччаттартан бырааттыы Савва, Нико­
лай Алексеевтар, Семен Ушницкай кэлин олоҥхону толорор уонна
пропагандалыыр дьон буолбуттара. Н.Т.Алексеев анал үөрэҕэ суоҕун
үрдүнэн, аҥаардас талаан күүһүнэн, 1956—1972 сс. Саха театрыгар
артыыһынан үлэлээбитэ. 1957 сыллаахха Саха сирэ Россияны кытта
холбоспута 325 сылыгар аналлаах Москва куоракка ыытыллыбыт Саха
сирин культуратын уонна литературатын бырааһынньыгар Николай
Тимофеевич «Ньургун Боотур» олоҥхоҕо кыттыбыта. Бу олоҥхоҕо
абааһы бухатыыра Уот Уһутаакы оруолун ситиһиилээхтик толорбутун
периодическай бэчээттэн көрүөххэ сөп: «Недавно пришедший в театр
из художественной деятельности колхозник Н.Алексеев выступает в
роли чудовища Уот Усутаакы. Он обладает хорошим голосом, не­
заурядными актерскими способностями», «... Запомнился зловещий
образ Уот Усутаакы, созданный Н.Алексеевым».
Аҕа дойду сэриитин кэмигэр олоҥхо идеята, темата сөп түбэһэн
өссө күүһүрбүтэ. Нэһилиэк олоҥхоһуттарын нэһилиэк киинигэр
ыҥыран, сэриигэ барааччыларга олоҥхолоппуттара биллэр. Холобур,
Н.П.Бурнашев-Боодоҕос, В.Н.Слепцова, П.С.Олесов-Күөх Бүөтүккэ
өрө квтөҕүллэн туран, бэйэлэрин олоҥхолорун толорбуттара.
Кэмигэр сөп түбэһиннэрэн, олоҥхо ис хоһоонугар кыра ула-
рыйыылар киирбиттэрэ. Холобур, кырдьаҕас олоҥхоһут Д.М.Говоров
«Үөлэн Хардааччы» олоҥхотугар Айыы бухатыыра кыайбыт бухатыы-
рын баайын-дуолун айыы дьонугар түҥэтэр.
Тыһыынчанан сыллар усталарыгар, сүүһүнэн сэриини көрсүбүт
норуоттар олохторун историятын кинилэр героическай эпостара
туоһулуур. Айыы аймаҕа, Күн өркөн улууһа олоҥхоҕо да кыайтарбат,
олоххо да кэхтэр кэскилэ суоҕа мэктиэлиир.
1941 сыллаахха Н.П.Бурнашев-Боодоҕос «Күүстээх-уохтаах Күн
Толуур» олоҥхотун көрдөрбүттэр. Олоҥхоһут аймаҕа Алексеев И.Г.
диэн киһи туруорбут. «Сэрии саҕана Боодоҕоһу хонтуораҕа ыҥыран,
25