Page 25 - Олоҥхо биһигэр

филиала Томторго тэриллибитэ. Бу общество үлэтигэр олохтоох
учууталлар, интеллигенция саамай активнай кыттыыны ылбыттара.
Сэһэннэри, номохтору, олоҥхолору суруйбуттара, «Манчаары»
пьесаны туруорбуттара, В.В.Никифоров-Күлүмнүүр үлэтин про-
пагандалаабыттара. Ол иһин бу дьон сойуолааһыҥҥа түбэспиттэрэ.
Олохтоох интеллигенцияттан манна бааллара: Бурцевтар, Говоровтар,
Новгородовтар, Местниковтар, о.д.а. Бу дьон суруйбут үлэлэриттэн
сорохторо тутуллубуттара, сорохторо сүтэн-оһон мэлийбиттэрэ, со-
рохторо архыыпка ордон хаалбыттара.
Дойдуга, республикаҕа тюркскай, алтай-саян норуоттарын
фольклордарын ситиһиилээхтик үөрэппит учуонайдар, историктар,
олоҥхоһуттар умнубат киһилэрэ — чулуу чинчийээччи И.В.Пухов
буолар. Кини саха олоҥхотун сайдан испит стадияларын тюрко-
монгольскай, алтай-саян норуоттарын эпостарын кытта сибээстиир
уопсай элеменнэри, өйдөбүллэри, сюжетнай линияларын, тылын-
өһүн сирийэн үөрэппитэ. VI үйэҕэ курыканнар былыргы тюрдары
кытта сибээстээхтэрин быһаарбыта. «Д.М.Говоров «Мүлдьү Бөҕө»
олоҥхотун идеялара уонна образтара» диэн темаҕа наука кандидатыгар
учуонай степенин ситиһиилээхтик көмүскээбитэ.
И.В.Пухов «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олонхону нуучча бил-
лиилээх бөдөҥ поэта Державины кытта тылбаастааһыҥҥа активнай
кыттыыны ылбыта. «Державин куруук миэхэ кэлэр буолара», —
диэн Москваҕа Беломорскайга баар квартиратыгар көрсүһүүгэ
анаан бэлиэтээн бигэргэппитэ, нууччалыы тылбаастааһыҥҥа аан
тылы суруйбута. И.В. Пухов «Якутский героический эпос — олонхо.
Основные образы», «Якутское олонхо и эпос алтайцев», «Якутское
олонхо и калмыцкий «Джангар», «Гэсэр и олонхо», «Героический эпос
тюрко-монгольских народов севера», «Из поэтики олонхо (Монологи
олонхо)», «Роль фольклора и развития литературы народов СССР»,
«От фольклора к литературе», онтон да атын үлэлэрэ уонна Саха
сиригэр Н.В.Емельянов, В.В.Илларионов курдук олоҥхону үөрэтиигэ
учуонайдар иитиллэн тахсыылара Саха сиригэр «Пуховскай научнай
оскуола» төрүттэммитин туоһулаан дакаастыыллар.
И.В.Пухов олоҥхоҕо, фольклорга киэҥ сибээстээҕэ. Миэхэ туе
бэйэбэр автографтаан анаан ыыталаабыт үлэлэрэ бааллар. Өлүөн
иннинэ Саха сиригэр Уус Алдаҥҥа төрөөбүт-үөскээбит Курбуһаҕар
ыҥыран таһаара сылдьыбыппыт, тиһэх суруктарын, хаартыскаларын
хараанныыбыт. Көмүс уҥуоҕун көтөхпүппүт.
Уус Алдаҥҥа олон хону уонна олонхоһуттары үөрэтии салгыы ба-
рар. Ол курдук, сэрии уонна педагогическай үлэ ветерана Н.Д.Бурцев,
эдэр педагог М.Е.Попова олохтоох «Мүрү саһарҕата» хаһыакка олус
сыаналаах матырыйааллары бэчээттээн таһаартардылар.
Ити үөһэ этиллибиттэргэ олоҕуран Уус Алдаҥҥа саха норуотун
олоҥхото биһиктэммит биһигэ буолар диэн бигэргэтэбит. Бороҕон,
Дүпсүн, Байаҕантай улуустарын 24 нэһилиэктэригэр олохтоох саха
нэһилиэнньэтэ хамсаабакка түөлбэлээн үөскээн-тэнийэн Саха сирин

21