Page 24 - Олоҥхо биһигэр

төрөөбүтэ 145 сылынан сибээстээн бэлэх быһыытынан Бэйдиҥэҕэ
быйыл аһыллыбыт (балаҕан ыйын 12 к., 1993 с.), олохтоох музейга
үөрүүлээхтик туттарда.
Үсүһүнэн, улууска олоҥхону сценаҕа туруоруу өссө сэрии
иннинээҕи кэмнэртэн саҕаланар. Баатаҕай нэһилиэгиттэн норуот
ураты талааннаах ырыаһыттара ини-бии С.Т. уонна Н.Т.Алексеевтар
буоланнар өр сыллар усталарыгар «Ньургун Боотур» уонна да атын
олоҥхолортон быһа тардыылары бастайааннай репертуар оҥостон
ураты ситиһиилээхтик толороллоро. Кинилэр Аҕа дойдуну көмүскүүр
Улуу сэрии инниттэн ыла оонньууллара. Саха АССР Совминын пред-
седателинэн үлэлии сылдьан биир дойдулаахпыт В.А.Протодьяконов—
Кулантай Бороҕон кулуубун сценатыгар көрөн баран: «Ини-бии
Алексеевтар Саха музыкальнай-драматическай театрын артыыста-
рыттан ордук оонньууллар эбит», — диэн саамай үрдүк хайҕабыла
мээнэҕэ буолбатах эбит. Н.Т.Алексеев музыкальнай-драматическай
театрга артыыс быһыытынан кэккэ сылларга үлэлээбитэ. Ини-бии
Алексеевтартан олоҥхону, норуот ырыаларын толорууга элбэх эдэр
талааннар иитиллибиттэрэ.
Баатаҕай оскуолатын үөрэнээччилэрэ П.А.Ойуунускай төрөөбүтэ
100 сылынан сибээстээн олоҥхоҕо аналлаах научнай-практическай
конференция кыттыылаахтарыгар «Ньургун Боотур» олоҥхоттон
быһа тардан оруолларынан оонньоон ситиһиилээхтик көрдөрдүлэр.
Кинилэр толорууларын Н.М.Желобцов радио фондатыгар уурарга
анаан уһулла. блоҥхону оруолларынан толорууну Дүпсүҥҥэ сэрии
уонна үлэ ветерана, икки Кыһыл Сулус орденнар, элбэх бойобуой
медаллар кавалердара Л.П.Новогодин уонна Павел Дмитриевич При­
былых сайыннарбыттара. Л.П. Новогодин салайар «Кустук» бөлөҕө
Дүпсүҥҥэ, Бороҕоҥҥо эрэ буолбакка, Дьокуускай телевидениетинэн
көрдөрүллүбүтэ. Ойуунускай аатынан литературнай музей саалатыгар
толоруллубута, аналлаах запись оҥоһуллубута.
Төрдүһүнэн, олоҥхону уонна олоҥхоһуттары үөрэтии биһиги
улууспутугар өссө XIX үйэ бүтэһигэр ыытыллыбыта. Ол курдук,
1895 сыллаахха политическай сыылынай, этнограф С.В.Ястремскай
Дүпсүн улууһугар тахса сылдьан Чэриктэй уонна Өнөр нэһилиэктэрин
олоҥхоһуттарыттан олоҥхо ис хоһоонун суруйбута. Онон Дүпсүн
улууһун миэстэтиттэн олоҥхону суруйуу бэрт эрдэтээҥҥи кэмтэн
саҕаламмыта. Маныаха ыраах Халыма, Верхоянскай, Өймөкөөн суол-
ларынан киэҥ сибээс олохтонуута, сибээстэһии тиһигин быспакка
барара өй-санаа эйгэтэ кэҥииригэр көмөлөспүтэ саарбаҕа суох.
Д.М.Говоров-Олоҥхоһут Миитэрэй, П.А.Охлопков-Наара Суох кур­
дук улуу олоҥхоһуттар Дьокуускайынан, Бодойбонон, хоту Булуҥҥа
тиийэ олус киэҥ ыырданан билиилэрэ-көрүүлэрэ, олоҥхолуур талаан-
нара сайдыбыта.
Саха олоҥхотун үөрэтиигэ, сэһэннэри, номохтору суруйууга
20-с сылларга өссө сэмэлэммит-буруйдаммыт, националистическай
көрдүгэн быһыытынан биллэриллибит «Саха омук» обществотын

20