Page 66 - Олоҥхо биһигэр

1.5.12. МЕСТНИКОВ АНДРЕЙ ГАВРИЛЬЕВИЧ

1878 сыллаахха Нуокай аҕатын ууһугар төрөөбүт. Аҕата Хабы-
рылла суруксут Мэҥэ, Бороҕон улуустарыгар Бахсыга, Өлтөххө, Бэрт
Ууһугар, Суоттуга уһуннук суруксуттаабыт. Андрей эмиэ эдэригэр
суруксут буола сылдьыбыта үһү. Баай төрүтгээх диэн кулаак оҥорон,
репрессияҕа түбэһиннэрэн, көскө баран кэлбитэ. «Коммуна суола»
колхозка үлэлээн 1941 — 1945 сылларга килбиэннээх үлэтин иһин
медалынан наҕараадаламмыта.
Иван. Анна, Семен, Гаврил диэн оҕолордооҕо. Кыра уола Гаврил
үөрэнэ сылдьан армияҕа ыҥырыллан сэрии толоонугар охтубута. Атын
оҕолоро бары дьиэлэнэн, оҕолонон, сиэннэнэн, хос сиэннэнэн бука
ырааттаҕа буолуо. Өлүнньэхтээх халдьаайытыгар Андрей Гаврильевич
Бүгүтэр аппатын айаҕар улахан нуучча дьиэлээх этэ. (Ол билигин
Бэйдиҥэҕэ киирэн турар). Тоҕойго дириҥ булуустаах, ампаардаах
сайылыыр дьиэлээҕэ. Хойукка диэри уолунаан, Иван Андреевичтыын
онно олорбуттара. Сайын киэһэ аайы оҕонньоттордуун сэһэргэһэ
олорор буолара. Наар былыргыны ырытар быһыылаахтара, тугу
кэпсэтэлтэрин долуой өйдөөбөппүн. Кини сиэннэрин кытта сөрөһөн
хам-түм дьиэтигэр сырыттахха мэлдьи сурук суруйа олорор буолара.
Мин кини олоҥхолуурун истибэтэҕим. Ол бириэмэҕэ Тыл, литерату­
ра уонна история институтугар корреспондент буолан фольклорнай
матырыйааллары суруйан ыыппыт. Ол иһигэр «Бардам Баабый» диэн
тэттик олоҥхону суруйбута баар. (ССНКА, ф 4, оп, 16, д.ЗЗЗ).
1910 сыллаахха I Суотту олохтооҕо Игнатий Заровняевтан ис-
тибит «Күөх далай иччилэрин алгыһа» диэни 1947 сыл олунньу 1
күнүгэр суруйбута баар. Итинтэн ураты «Уһуктаах Сэмэн», «Баттык-
таах Байата», «Арын оҕото» диэн үһүйээннэри суруйбута.

И. А. Охлопков-Ту ймалыырап

1.6. ОЛОҤ ХОҺУТТАР ТУСТАРЫ НАН АХТЫ ЫЛАР

1.6.1. ОЛОҤХОҺУТ ГОВОРОВ ДМИТРИЙ МИХАЙЛОВИЧ

Олоҥхону норуот айымньытын кылаан чыпчаала, муҥутуур
айымньыбыт диэн ааттыыбыт. Олоҥхону былыргы дьыллар былдьа-
һыктаах мындааларыттан, урукку дьыллар унаар уорҕаларыттан
сайыннаран, чочуйан бүгүҥҥү күҥҥэ илдьэ кэлбит дьоннорунан
олоҥхоһуттар буолаллар. Тыл кэрэтин, ууһун баһылаабыт бары
өттүнэн дэгиттэр талааннаах дьон эмиэ кинилэр.
Верхоянскайга олорбут полит-ссыылынай И.А.Худяков олоҥхо-
ну: «Описание Верхоянского округа» диэн үлэтигэр: «Илиадаҕа,
Одиссеяҕа тэҥнээх ыраах хоту омуктарга, сахаларга, олоҥхо диэн

62