Page 8 - Норуоттан тахсыбыт талаан

сырыттаҕына, кини латыынныы суруллубут ырыанньыктарыттан
көрөн, ийэм миигин ырыаҕа үөрэтэрэ. Онон оҕо сылдьан үөрэммит
ырыаларым оҕо ырыата буолбакка, “Айыы умсуур удаҕан”
ырыатыттан саҕалаан “Күөх нуоҕай мутукчанан” бүтэрэ. Ону уһун
киэһэлэргэ оҕонньотторго-эмээхситтэргэ ыллаан биэрэн кэрэхсэ-
били ылар буоларым, бэйэм да астынарым.
Биһиги аҕабыт киһи быһыытынан амарах дууһалаах, сүрдээх
сэмэй, судургу, көнө майгылаах киһи этэ. Горькай уулуссатыгар
аҕам бэйэтэ туппут мас дьиэтигэр олорбуппут. Олус улахана суох
дьиэҕэ, сүрдээх сииктээх сиргэ олорбуппут да, дьон-сэргэ, ыал-
дьыт-хоноһо бөҕө буоларбыт. Оннооҕор тас дойдуттан: Америкат-
тан, Канадаттан, Японияттан, Чилиттэн тиийэ ыалдьытгар сыл-
дьаллара. Наһаа ыраах, улахан, үтүө да сир дьонноро буоллаллар,
ис сүрэхтэриттэн астынан, үөрэн-көтөн баралларын өйдүүбүн.
Биһиги (мин оччолорго студентка этим) ийэбинээн арыт олус
кыбыттарарбыт даҕаны да, арай аҕабыт соччо кыһаммат курдук
буолара. Онтон кэлин таас дьиэтэ туруорус диэн элэ-была тылбыт
бараммыта эрээри, соччо аахайбат этэ. Оччолорго кини син үгүс
ааттааҕа-суоллааҕа: Саха АССР народнай худуоһунньугуттан
РСФСР народнай худуоНунньугар тиийэ. Кэмниэ-кэнэҕэс дьэ үс
й)СТООх “хругцевка” дьиэҕэ тиксэн, үөрүү-көтүү өрөгөйө буолта.
Улахан дьиэ кэргэҥҥэ ол да дьиэбит кыараҕас буоллар да, аҕабыт
сөрү-сөп диирэ. “Өссө таас дьиэ сириксэннээхтэр”, — диэн
биһигини саатырдара, дэҥ кыараҕас эҥин диэтэхпитинэ.
Дьоҥҥо-сэргэҕэ сыһыана эмиэ олус судургу, көнө этэ. Элбэх
дьону билэрэ. Хойукка диэри ордук алтыһар дьонунан Л.М.Га-
бышев, Ф.П.Ефимов, В.Н.Дохунаев, Д.Ф.Ходулов, Е.Н.Порядин,
Н.Е.Мординов этилэр.
Амма Аччыгыйын кытта 50-с сылларга Китайга бииргэ сыл-
дьыахтарыттан балачча чугастыы сыһыаннаахтара. Сайылыкка,
куоракка да хардарыта сылдьыһаллара, истиҥник санаһаллара,
ытыктаһаллара. Аҕабыт өлүөн биир ый иннинэ эрэ, Николай
Егорович сайылыгар Сэргэлээххэ олорон, биһиги ийэбитинэн
бэйэтэ бултаан үөлбүт мундутун, сурук кэнбиэригэр уган, аҕабыты-
гар кэһии ыыппыт. Онно ийэбитин суол төрдүгэр диэри атаарбыт
уонна: “Маайаа, кэһиибин аны аара сиэн кэбиһээйэҥий, Тэрэн-
тэйгэ тириэрдээр”, — диэн хаадьылыыр үһү. Ол курдук бэйэ-
бэйэлэрин истиҥник санаһар дьон этилэр. Өссө биир түгэни өй-
дүүбүн: биһиэхэ, даачаҕа, киэһэ Николай Егорович кэргэнинээн
Любовь Федоровналыын, кыыһынаан Муза Николаевналыын
тиийэн кэлэллэр. Дьэ дорооболоһуу, кэпсэтии бөҕө буолаллар.
Аҕам ыйытар: “Хайа, доҕор, доруобуйа хайдаҕый?” — диэн. Онуоха
Николай Егорович хардарар: “Дьэ, доҕоор, курданарбыттан үөһээ