Page 58 - Иван Мигалкин. Сүрэхтэн саҕыллар санаалар

һыынча экземплярынан тахсан, атыыланан бүтэр. Сойуус иһигэр
бэйэтин литературатын маннык умсугуйан ааҕар аҕыйах норуот
баар.
Эдэрдэр, эһиги — үрдүккэ тахсар аналгыт, сорохтор, үксүн ыч-
чаттар этэллэр ээ, үгүс суруйааччыларбыт (Туйаарыскай, Брод-
ников уонна Кеша Эртюков да буоллун) примитивнэйдэр диэн.
Примитив да баара буолуо, ол эрээри литератураны, кини мөл-
төх өттүнэн көрбөккө, чыпчаалларынан көрүөххэ наада. Холобур,
Башкирия литературатын — Мустай Каримынан, калмыктары —
Давид Кугультиновынан, балкардары — Кайсын Кулиевынан,
киргизтэри — Чингиз Айтматовынан, авардары — Расул Гамза-
товынан уо.д.а.
Мин санаабар, литератураҕа үчүгэйдик сыһыаннаһар киһи,
биир тылынан, примитивной диэн сыаналыа суоҕа. Итинник сыа-
налыыр дьон бэйэлэрэ тутах билиилээх буолаллар. Мин олорор
үйэбэр уһулуччулаах гениальнай суруйааччы сахаҕа Анемподист
Софронов этэ. Кулаковскай, Ойуунускай төһө да үчүгэйдэрин
иһин, киниэхэ арыый да арыый тиийбэттэр. Тимофей Сметанин
саҥа талаанын арыйан иһэн, ситэ көрдөрбөккө сылдьан, өлөн
хаалбыта. Уһуннук олорбута буоллар, тугу эрэ көрдөрүөхтээҕэ
хаалла».
Мин Афанасий Федоровы талааннаах диэбиппэр, Софрон Пе­
трович: «Кэпсээннэриттэн бука, биир-икки эрэ литератураҕа хаа-
лара буолуо, оттон пьесата олох да сүтүөҕэ. Элбэхтик үлэлии-
ринэн үлэлиирэ гынан баран, кэпсээннэрэ тутахтар. Өссө уһуннук
олорбута да буоллар, улаханы оҥоруо суох этэ: ити суолуттан,
суруйбут кэпсээннэриттэн атына суох буолуо этэ», — диэн. (Соф­
рон Петрович бу этиититтэн билигин да мунаарабын. Афанасий
Федоровы салгыы сайдыа суоҕа эбитэ буолуо диэн санаатыгар.
Баҕар, кимнээҕэр тыыллан-хабыллан суруйуохтааҕа хааллаҕа...
Афанасий Федоров баара-суоҕа 31 эрэ сааһыгар өлбүтүн учуот-
таатахха, айар үлэтэ иннигэр этэ... Билигин 40—50 саастаах
биирдии-иккилии кинигэлээх ааптардары эдэр кэскиллээх суру­
йааччы, поэт диэн элбэхтик ааттыыллар.)
«Эдэрдэртэн билигин Иван Нуолур, Василий Яковлев-Далан
үчүгэйдэр, эрэннэриилээхтэр».
Софрон Петровичка сака хоһооннорбуттан ааҕан иһитиннэр-
битим.
Мин бастаан «Дьиэлэр түннүктэрэ умуллан бүттүлэр» диэн
хоһооммун аахтым. Онуоха кини: «Өйдүүрүнэн өйдөөбөтүм
гынан баран, үчүгэй соҕус буолсу быһыылаах, ити «массыына-
лар суугуннара», «үөһэ көтүөхпүн оҥорбут алҕастарым тааһыран
54