Page 214 - Өксөкүлээх Уола 2009 223стр

маннык дьиикэй (оннооҕор фашистар дьону Германияҕа
үүрэллэригэр таҥастарын ылларар этилэр) быһыылары дьон
сэргэ хайаан да билиэхтээх, оччоҕо “син биир биллэр” диэн
сорох-сорохтор куһаҕан дьайыылары онороллорултан тутгу-
нуох да этилэр, оҕо-сэргэ даҕаны куһаҕаны-үчүгэйи сылык-
тыылларыгар холобур буолуо этэ дии саныыбын.
1954 с. Н.Канаев Чычымахха тахса сылдьан аҕабын: «Бур-
жуазнай националист аҕаҕытган аккаастан, аккаастаммат буол-
лаххына үлэҕигтэн үүрэбит», — диэн ыххайбьггыгар «Аҕабьпг
хонор-хоноһо, сылдьар ыалдьыт курдук эрэ көрөр этим. Би-
һиги атын дьоннорго иитиллибиппит. Ол да буоллар наар
дьон хайгыыллар этэ ээ, дьон иннигэр, олох тупсарын туһугар
олорон ааспыт киһи диэн. Онон буржуазнай националист
диэн аҕалаахпын билбэппин, оннук киһи баар буоллаҕына
аккаастанан бөҕө буоллаҕа дии» диэн сьггыы, булугас өйүнэн
Канаев ньүдьү балай быһыытын куоһаран, ылыммыт санаа-
тытган харыс да халбаҥнаабакка, аҕатын аатын түһэн биэр-
бэккэ, учууталыттан да уһуллубакка хаалбытын кэлин дьон
системаны кытта охсуһуу биир үтүө холобурунан сыаналаа-
быттарын уонна уос номоҕо оҥостубуттарын аҕам туһунан
ахтыылартан ааҕабыт.
Онон олоҕун устатын тухары күннэтэ бэйэ бодону тар-
дынан сылдьыы, тулалыыр дьоҥҥо-сэргэҕэ холобур буолуу,
оҕолорун уохпат, хараабат дириҥ иэйиилээх тапталларын
ылыы үлэтгэн, сыраттан тахсыбыта чахчы. Итиннэ эбии дьү-
һүнэ-бодото көрдөр көрүөх курдук үчүгэйэ, эр киһилии бы-
һыыта-таһаата, хапсаҕай, сыыдам бэйэтэ барыта түмсэн
Өксөкүлээх уола дэттэҕэ.
Биһиги, оҕолоро, сиэннэрэ, күтүөтгэрэ, кийииттэрэ кини
хаҥас диэки көрдөҕүнэ хаҥас диэки көрөн, уҥа көрдөҕүнэ
уҥа көрөн биир куһаҕан быһыынан хомоппокко улааппып-
пыт, олорбуппут. Орто дойдуга кэлбит эрэ барыта эрэйэ
суох буолбат. Ийэбит такайарынан, олохпут ыарахан өттүн
аҕабыт эрэ билбэтэр, кини эрэ хомойботор дии саныырбыт.
Туох эрэ ситиһиилэннэхпитинэ: «Аҕабыт төһө эрэ үөрэр!»
— диэн ситиһиибит суолтата өссө улаатар курдуга. Дэлэҕэ,
биһиги дьиэ кэргэн иккис ытык киһитэ, улахан күтүөппүт
Степан Гаврильевич Охлопков этиэ дуо: «Эһиги аҕаҕытын
төрүт ыраахтааҕы курдук тутаҕыт», — диэн.
Мин Кулаковскайдар дьиэ кэргэҥҥэ бэһис оҕонон төрөө-
бүтүм. Убайым Ясон кэнниттэн ийэм миигин биэс сыл буо-
лан баран оҕоломмут. Оттон мин кэннибиттэн төрөөбүт сур-
дьум Алеша сэттэ сыл балыс. «Оҕолонон бүтгүбүт дуу», дии
саныы сылдьар, отутгарытган эрэ саҥа тахсыбыт эдэр дьоҥҥо
212