Page 70 - Өксөкүлээх Уола 2009 223стр

Реас Кулаковскай эдэр сааһа биһиги олохпут Советскай
былаас саҥа дьаһаллара дьон өйүгэр-санаатыгар уһуктуу,
үчүгэйгэ эрэ тардыһыы өрөгөйдөөбүтүн кэмигэр алтыһан
ааспыта. 30-с сыллар олоххо киллэрбит дьаһаллара оччотоо-
ҕу дьон дууһаларын улаханнык эргитэ тутан уларыппыта.
Реас Кулаковскай билигин: «Мин гражданскай сэрии кэмин
үчүгэйдик өйдүүбүн. Онтон ыла олох хайдах сайдан испи-
тин дьэнтсэ соҕустук билэбин диэххэ сөп», — диэн сылыкта-
нар. Саҥа эргэни кытта эйэлэспэттик хатыһыыта биир-
диилээн ыал, дьон олохторугар хайдах барбытын суруйаач-
чы «Аан аһыльгнна», «Тиит төрдүн аайы — Чооруостар» диэн
сэһэннэригэр уустаан-ураннаан ойуулаан көрдөрөр.
Сэһэннэр олох олоруу киэҥ аартьҥын бар дьон иннигэр
тэлэччи аһар оптимизмынан түмүктэнэллэр.
Ол курдук, бастакы ааттаабыт сэһэммэр Махсыым бара-
рыгар бар дьонугар чугаһаан маннык эттэ:
— Көҥүл күнэ күөрэйдэ. Туруҥ, уһуктуҥ! Олоххутун-
дьаһаххытын оҥостуҥ. Ыччаттаргытын оскуолаҕа биэриҥ,
үөрэтгэриҥ. Мария Николаевна биһикки эмиэ, үөрэххэ ба-
рабыт, онтон кэлэн баран партия, Ленин партията, ханна,
туохха ыытарынан үлэлиэхпит.
Барыбыт туспутугар олох аана аһылынна.
Аан тэлэччи аһылынна! дэнэр. Иккис сэһэҥҥэ бу санаа
өссө күүстээхтик: «Оҕонньор бу сырыыга улуу сирдьити
көрөн, улаханнык астынан Мавзолейтан тахсан, Кремль ис-
тиэнэтин аннынан баран иһэн:
— Маннык бэйэлээх көҥүл, дьоллоох олохтоох, маннык
бэйэлээх үтүө майгылаах сайаҕас дьонноох улуу куорат Ийэ
дойдубут тэбэр сүрэҕэ, бүтүн Аан дойдуга эйэ эрэллээх тирэҕэ
буолуон да буолбут, аар-саарга аатырыан аатырбыт эбит, —
диэтэ уонна, тохтоон, Мавзолейы, Кремли кэриччи көрүтэ-
лээн баран, тоҥхох гынна» диэнинэн бигэргэтиллэр.
Реас Кулаковскай сэһэнньит быһыытынан айымньылара
саха литературатыгар билиҥҥи проза сайдан иһэр суолун
кэҥэтиигэ тема да, уус-уран ойуулааһын да өттүнэн биллэр-
көстөр олугу охсубуттарын бэлиэтээбэккэ буолар сатаммат.
Ол курдук автор олоҕу билиитэ-көрүүтэ, олох үгүс уустук
өрүггэрин уус-ураннык ырытар дьоҕура ханнык да айым-
ньылар суруллууларьҥар тус бэйэ суолун-ииһин солуур сүрүн
тирэх, халбаҥнаабат үктэл буолаллар.
Реас Алексеевич Кулаковскай олоҕун устатын тухары учу-
уталлаан, бастаан Баайаҕаҕа, онтон Дьүлэйгэ, Чычымахха,
Сангаарга, Кириэс Халдьаайыга саха тылын уонна литер-
атуратын, математиканы, физиканы, химияны, биологияны,

68