Page 10 - Саха дьахталларыттан бастакы журналистка Мария Гаврильевна Бурцева

төһүү күүс быһыытынан анаабыттара. Уус-Алдаҥҥа курсаннар ула-
хан бөлөхтөрө тахсыбыта. Мария Бурцева Хоро, Лөгөй нэһилиэк-
тэригэр сылдьыбыта. Бу сылларга саҥа колхозтар үөскээбиттэрэ.
Бүттүүн күүһү, көлөнү түмэн барыстаахтык үлэлээбиттэрэ, ол са-
ҕана ааттыылларынан сүпүрээгэлэри (холбоһуктары) тэрийбиттэрэ.
Итини иилээччинэн-саҕалааччынан комсомолецтар буолбуттара.
Маайа көрсүө, оттомноох сүбэтин дьоно-сэргэтэ ылынара. Ыллык-
таах санаатынан, мындыр өйүнэн үлэһиттэри түмпүтэ.
Хоро кыыһа дойдутугар ыһыы хампаанньатын тэрийбитин туһу-
нан Аҕа дойду Улуу сэриитин, педагогическай үлэ ветерана, улуус
ытык учуутала Николай Данилович Бурцев маннык суруйбут:
“Сүрдээх күүрээннээх үлэ саҕаламмыта. Культурнай отуу диэни
тэрийэн, хоно сылдьан симиэнэнэн үлэлииллэрэ. Мүрү эбэ сыы-
рын аннынааҕы хонууну, икки биэрэстэ кэриҥинэн усталааҕы, трак-
торынан тиэрэн кэбиспиттэрэ. Отууга плакат, лозунг бөҕө, былаах
ыраахтан кытаран көстөрө. Анаан повардар аһаталлара. Ырыа-тойук,
көр-нар ыраахтан иһиллэрэ. Онно олоччутун сэлиэһинэй сиэмэни
ыспыттара. Нэдиэлэ иһинэн бүтэрбиттэрэ. Күһүнүгэр талах киир-
бэт гына өлгөмнүк үүммүтэ. Аартыгы түһэн иһэн көрдөххө, сиидэс
таҥаһы тиирэ тарпыт курдук долгуйа турара көрүөхтэн кэрэ буола-
ра. Хомуурга тэрилтэ үлэһиттэрэ бары субуотунньуктаабыттара.
Малатыылканан астааһын эмиэ уочараттаах улахан үлэ этэ, түбүктээх
үлэлэрэ түмүктээх буолбута. Биирдии көлөһүн күнүгэр 8 киилэ то-
луу сэлиэһинэйи дохуокка үллэстибиттэрэ. Ыал барыта сиэмэни
атынан, оҕуһунан ампаардарыгар таспыттара. Хаһан да оччолооҕу
ылбатах дьоҥҥо мунура суох үөрүү-көтүү бөҕө. Өргө диэри “М аяк”
сэлиэһинэйэ дуо?” диэн аакка-сурахха киирбитэ. Томтор анныгар
Бүстээйигэ Барабыык аҕалтаран туруоран, ол сиэмэлэрин ыал ба­
рыта уочаратынан, тартарбыта. Ол сылы быһа барбыта. Кырыым-
чык олох ааспыта, саҥа олох туругурбута”.

“Биһиги Маайабыт” диэн ааттыыллара
Эһиилигэр 1932 с. курсаннар үөрэхтэрин бүтэрбиттэрэ. Ити дьыл
Мария Бурцева “Кыым” хаһыат советскай эргиэн отделын сэбиэ-
диссэйинэн анаммыта. Бу кэмтэн кыыс журналистиканы кытта
ситимнээх дьылҕата, бэчээт эйгэтигэр буһуута-хатыыта саҕаламмыта.
Саҥа, сонун үлэтин сөбүлээбитэ, утумнаахтык дьарыктаммыта.
Норуот үбүн-малын харыстаабат түбэлтэни ылсан туран суруйара,
хайаан да тиһэҕэр тиийэ быһааран тэйэрэ. Коллективна ытыктабы-
лы ылбыта. Биир идэлээхтэрэ майгытын-сигилитин хайгыыллара,
“Биһиги Маайабыт” диэн ааттыыллара. 1935 с. Мария Бурцеваны
хаһыат үлэтигэр идэтийбит специалист быһыытынан үүнэригэр ал-