Page 11 - Саха дьахталларыттан бастакы журналистка Мария Гаврильевна Бурцева

ҕаан, Москваҕа үөрэххэ ыыппыттара. 1935—1938 сс. “Правда” ааты-
нан Бүтүн Союзтааҕы журналистика коммунистическай институту-
гар ситиһиилээхтик үөрэнэн, саха дьахталларыттан аан бастакынан
журналист идэтигэр уһуйуллубута. Дойду тэбэр сүрэҕэр олоҕун до-
ҕорунаан Семен Петрович Ковлековтуун ыал буолбуттара. Инсти-
тукка үөрэҕин түмүктээн, журналист Мария Бурцева “Кыым” ха-
һыакка төннүбүтэ. Кэлин опыттаах үлэһити партия обкома кинигэ
издательствотыгар редакторынан анаабыта.
“Кыым” хаһыакка бииргэ үлэлээбит коллегата, биллиилээх су-
руйааччы Анастасия Сыромятникова аҕа табаарыһын туһунан
иһирэхтик суруйбута: “Хоҥор былааччыйата хамсаан ыла, орто
уҥуохтаах, толуу дьахтар улахан остуолга тиийэр. Мичилийбитинэн
эргиллибитэ үчүгэйин! “Кыым” хаһыаты иннигэр тэнитэ уурталаа-
та. Мария Бурцеваны көрөн олорон эҥкили булуоҥ суоҕа: өй-санаа,
үөрэх-сайдыы уонна олус кыраһыабай. Маайа бытааннык саҥарара.
Хаһыат түөрт илииһэ киниэхэ бэртээхэй ойуурдаах, хонуулаах, киэҥ
түөлбэ. Куолу быһыытынан, кыайыыны-хотууну лабырҕаччы ааҕан
барбат, хата, туох сыыһа-алҕас баарын, биир буукубатыгар тиийэ
иҥэн ааҕар. Хаһыаты Маайа курдук аахпыт ханна баар буолуой?
Билэр да, сатаан да сыаналыыр. Хаһыаты ырытыыга Маайа доҕот-
торун, бииргэ үлэлии сылдьар дьонун, имири-хомуру этэртэн тарды-
нара. Оргууй аҕай ааҕар: “Дьэ бу, кэлэҕэйдиир сурук”. Күлсэн, айдаа-
ран, өрүкүһэн иһэн: “Кырдьык даҕаны!” — диир саҥалар иһиллэл-
лэр. Маайа таптыыр хаһыатыгар күүһүн, өйүн бүтүннүүтүн аныыра.
Мин бастаан көрсөрбөр Маайа Москваттан институкка үөрэнэн
“Кыымҥа” кэлбитэ икки сыл буолбут этэ. Улахан билиилээҕин, нуучча
норуотун чулуу үөрэхтээхтэрэ ииппиттэрин-үөрэппиттэрин кинини
көрөөт, билиэххэ сөбө. Олус астынан харахпын араарбатаҕым.
Эдэр сытыы-хотуу уолаттар айдааран кэлэллэрэ элбэх: “Маайа,
Маайа, маны хайдах төбөлүүбүт? — диэн. Оччоҕо: “Аҕал эрэ, көхсүн
көрүөххэ,” — диэн доҕоро муммутун сонно быһаарыаҕа. М .Бурце­
ваны ким да Маайаттан атыннык ааттаабата. Оннооҕор ыраахтан
сылдьар корреспонденнар: “Тохтоо, Маайаҕа бардым!” — диэн Маайа
лоп-бааччы сүбэтин истиэх тустаахтара. Онон биһиги Маайабытын
бүтүн Саха сирэ көрөн-билэн олорор курдуга. Саҥа үлэһит буола
сатаан эрэр эдэр уонна бэйэтигэр тиийбэт билиилээх-көрүүлээх дьо-
ну амныалыы санаабыта суоҕа буолуо. Хата, итэҕэскин ыйан, өрө
тардан, ыҥыран иһэр үтүөкэн суобастааҕа, муммуккун, мунчаар-
быккын бэйэҥ быһаараргар сүбэлээн үөрэтэрэ. Мария Гаврильевна
үрүҥ куопталаах, улахан велосипедынан сыыйа тэбэн иһэрэ ыраах­
тан көстөрө. Эппиэттээх үлэһит, ыччаты, комсомолецтары кытта
бииргэ оонньуурун-күлэрин, көрү-нары сөбүлүүрэ. Биһиги пропа-
гандиспыт, иитээччибит тэбис-тэҥ курдук, араас спортивнай
түмсүүлэргэ барсара.
2 Заказ №116 9