Page 12 - Саха дьахталларыттан бастакы журналистка Мария Гаврильевна Бурцева

Бииргэ үлэлээбит доҕоггорбутун сэриигэ атаарыы буолбута. Эдэр-
кээн Ваня Коркины, уруккубут курдук, комсомольскай үлэҕэ ыытар-
дыы үөрэ-көтө атааран: “Сотору кыайан-хотон кэлээр”, — дии тур-
бута Маайа. Оттон Павел Заболоцкай сайыҥҥы сырдык түүн барар
киэһэтигэр: “Тапталлаах куоратым, Дьокуускай, аны хаһан эйиэхэ
кэлиэмий?!”, — диэн ньиргиччи этэ-саҥара олороруттан Маайа олус
хараастыбыта. Биир да тылы эппэккэ, кэккэлэһэ олорон баран, Павел
киччэччи кыргыылаах төбөтүн имэрийтэлээбитэ.
“Кыымҥа” уһуннук үлэлээбит, сэрии ыар сылларыгар редактор-
даабыт С.П. Ковлеков Мария Гаврильевналыын кэргэннии этилэр.
Бииргэ үлэлии сылдьан ону умнарбыт. Үлэҕэ кинилэр кэргэннии-
лэрэ букатын кыра да мэһэйэ суоҕа, иккиэн ытыктанар икки аҥы
ааттаах салайааччылар, үтүө доҕоттор. Кинилэр билиҥҥи хаһыат-
тар мунугуу сайдалларыгар, көлүөнэ журналистар үлэлэригэр ула-
хан олугу охсон, суол арыйбыт сүүнэ үтүөлээхтэр...”
Мария Бурцеваны кытта советскай-партийнай оскуолаҕа үөрэм-
мит, кэлин бииргэ үлэлээбит Степан Кылатчанов ахтыытыгар бу ту-
һунан суруйбут: “Репрессия саҕаламмытыгар мунньахтары кэрийэ сыл­
дьан тыл этэр, сайабылыанньалары суруйар дьону Мария Гаврильев-
на өлөрдүү абааһы көрөрө, “сидьиҥнэр” диэн ааттыыра. “Кыым”
редактора Степан Афанасьевич Саввин хаайыллыбытын “холуннараач-
чылар, карьеристар сааттаах-сууттаах хараҥа дьайыылара” диэн аат­
тыыра. Кини хаһыат үлэтигэр Степан Афанасьевичтан үөрэммитэ,
сиэрдээхтик ытыктыыра, “киһи үтүөтэ, чиэһинэйэ, сэмэйэ” диирэ.
Дьолго өлөр өлүүттэн тело көппүтэ, үтүө аата чөлүгэр түһэрилли-
битэ. Ытыктыыр аҕа табаарыспытын кытта кэлин издательствоҕа
бииргэ үлэлээбиппит бэйэтэ туспа үөрүүлээх түгэн этэ.
Ойуунускай хаайыллыбытын, өлөрүллүбүтүн “саха трагедията,
харыс намтааһына” диирэ, революционер, улуу суруйааччы чиэһи-
нэйигэр саарбаҕалаабата. Кини өлбөт тыыннааҕын, үтүө аатын сыр­
дык чиэһин олох бэйэтэ тилиннэриэҕин, ол үрдүк үөрүүлээх кэмҥэ
тиийиэхпитин туһунан Мария Гаврильевна үтүө санааны, сырдык
өйү ис-иһиттэн иэйэн эппитэ. Оччолорго итинник санааны аһаҕас-
тык, ханнык эрэ түмсүүгэ, билбэт дьоҥҥор этэр олус кутталлааҕа.
Хомойбуппут, аһыйбыппыт, саха дьахталларыттан бастакы журна­
лист ити эппит үөрүүлээх кэмҥэ тиийбэтэҕэ...
Мария Гаврильевна чэгиэнэ, чэбдигэ, уурбут-туппут курдук киэп-
тээҕэ, сэмэйэ, өйдөөҕө кэрэ дьүһүнүгэр көстөрө. Ытыктыырбыт,
кининэн киэн туттарбыт. Уһуннук олороругар эрэнэрбит. Доҕор-
бут оһолго түбэспит кэриэтэ олохтон үүнэр-сайдар кэмигэр бар-
быта”.
Мария Гаврильевна күөгэйэр күнүгэр сылдьан 1946 с. өлбүтэ.
Баара-суоҕа 36 саастааҕа...
Маайа түөрт оҕото улаатан, кэргэннэнэн, үлэһит дьон буолбут-

10