Page 48 - Е.Ф.Федоров. Уус-Алдан оройуона Сэбиэскэй сойуус Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии сылларыгар

хааччыйарга быһаччы дьаһаплары ылбыта.
Биһиги хайҕаллаах Кыһыл Аармыйабыт 1941-42 сыллаах
кыһыҥҥы кыргыһыыларга, немецкэй-фашистскай сэриилэри
Москуба анныгар үнтү сынньан, Москуба уонна Тула уоба-
ластарын, элбэх куораттары уонна селолары босхолоон туран,
арҕаа диэки ыраах хардыылаан испитэ. Кыһыл Аармыйа бу
кыһыҥҥы героическай охсуһуутун түмүгэр фашистскай Гер­
мания “Чаҕылҕанныы” сэриигэ суоттаммыт былааны букатын-
наахтык тохтообута. Ол эрээри сэрии уһуннук барар характер-
даммыта. Өстөөҕү кытары охсуһарга элбэх наада буолбута.
Итинник усулуобуйаҕа саҥа соруктар турбуттара. Ол со-
руктартан биир суол кылаабынайа - тыылга бурдугу өссө
элбэхтик үүннэрии буолбута. “Сааскы ыһыыны үчүгэйдик ыы-
тыы фроҥҥа бөдөҥ кыайыыга тэҥнэһэр” - диэн сорук турбу-
та. Ити сорук Сэбиэскэй Сойуус бурдугу үүннэрэр элбэх киин
оройуоннарын немецкэй талабырдьыттар оккупациялаан ыл-
быттарыттан үөскээн тахсыбыта.
Ити сорук биһиги оройуоммут партийнай тэрилтэтин
кини соругунан турбута, өссө 1942 сыллаах олунньу 15 күнү-
гэр оройуоннай партийнай актив мунньаҕа бастакы байыаннай
ыһыыга бэлэмнэниини туругун дьүүллэһэн элбэх практиче-
скай дьаһаллары ылбыта. Оттон ыһыы практическай үлэтин
бириэмэтигэр партийнай тэрилтэлэр улахан маассабай-поли-
тическай үлэни ыыппыттара. Сүүһүнэн ааҕыллар агитатордар
үлэлэспиттэрэ. Кинилэр 31423 киһини хабан 201 дакылааты,
1328 бэсиэдэни, 958 ааҕыылары оҥорбуттара.
Ити барыта сааскы ыһыы үлэтигэр түмүктэрдээх буолбута.
Бастакы байыаннай ыһыыга сиэмэ фондата элбэхтик тиийбэт
этэ. Онон оройуон холкуостара 4300 центнер сиэмэни атын
оройуоннартан атыылаһан, тиэйэн аҕалан ыспыттара.
Иккиһинэн, ыһыы практическай үлэтигэр сааскы хорутуу
элбэх этэ. Баатаҕай Жданов аатынан холкуос 250 гектар сирит-
тэн 173 гектары саас хорутан ыспыта. Оройуон холкуостарын
үгүстэригэр балаһыанньа итинник этэ.
Үсүһүнэн, холкуостар үлэһит илиилэрин ахсаана аҕы-
йаабыта. Ол үрдүнэн холкуостар ыһыы практическай үлэтин
үлэһит илиинэн толору хааччыйбыттара. Дьахталлар, кы-
рдьаҕастар, оҕолор ыһыы үлэтигэр маассабайдык тахсыбыт-
тара. Баатаҕай нэһилиэгин холкуостарыгар ыһыы үлэтигэр
тахсыбыт үлэһит илии 30 тахса бырыһыана дьахталлар буол-
40