Page 103 - Былыр этэ диэххэ

Итиччэ араспыыскалаах эрээри аччыктатан өлөрө сыспытын хай­
дах ситиһэллэрин толкуйдааннар, ыраах эрэйдээх сырыыларга ки-
нини ыытар идэлэммиттэр. Оччо эрэйдээтэхтэринэ эһиги инни-
гитигэр суукка барар дьыаланы оҥорбутум диэн өҥнөммөтөх. Ол
курдук сытыы, булугас өйүнэн оннооҕор бандьыыттааһын саҕана
үрүҥнэргэ үрүҥ, кыһылларга кыһыл ааттанан куота көтөн, саа-
саадах туппакка баччаҕа кэлбитим диэн кэпсээччи.
Эдэригэр Халыма эргин ындыыга сылдьан бииргэ сылдьар
дьонуттан хаалан, аппын сэниэ киллэрдэпинэ эрэ дойдубун бу-
лууһубун диэн албаһырбыт. Ыйдарыынан Сылгы Ыытар тас өттү-
гэр айан аартыгыттан ойдом, сэниэ соҕустук олорор ыалга тиий-
бит. Сэниэтик олороллоро, сыныйан көрдөххө, тэлгэһэ таһыттан
биллэрэ. Сүөһүлэрин таһынан булдунан дьарыгырара айата, чаар-
каана анал лаабыска сабыылаах тураллара да туоһулуур.
Хоноһолоро хара саары хорсоохтоох, кырса истээх сонноох, эр-
гэрэн элэйдэр да кыһыл саһыл буодьулаах чомпой бэргэһэлээх, ыт
тыһа үтүлүктээх, сэнэх сэбэрэлээх уола хаан түбэстэ. Эбиитигэр
ыллаан-туойан, бэйэлэрэ эрэ олорор, түҥкэтэх алаас дьонун ула-
ханнык сэргэхсиппит. Онон дьиэлээхтэри маастарын табан, оту дэ-
лэйдик ыһан аһатан атын хадаҕалаппыт. Ааһан иһэр хоноһолорун
өссө хоно-өрүү түһэригэр дьиэлээхтэр көрдөспүттэр. Айан киһитэ
алыс тардылларын ыараатар да, дьиэлээхтэр көрдөһүүлэрин быһа
гыммакка сөпсөспүт. Сааһын сиппит соҕотох кыыс оҕолоро хо-
ноһо диэки сааскы эмньик тугут курдук чоҕулуччу, ымсыырбыттыы
көрөрүн биһиги киһибит сэрэйбэттии туттара үһү. Дьиэлээх киһи-
ни кытта таһырдьа наадаларыгар сырыттахтарына дьикти кэпсэ-
тии тахсыбыт. «Доҕоор, ити биир баар-суох кыыспыт ыарытыйар
буолла быһыылаах. Биһиги дьонун да кытта айах атан кэпсэппэт
гына санаата алдьанара, ис-иһиттэн тымтан кыыһырара элбээтэ. Эн
тыллаах-өстөөх сытыы киһи эбиккин, боруобаланан ойуумсуйан-
хайаан оҕобутун дьалбыйан көрбөккүн ээ. Баатыгарын абааһы буу-
лаата дуу диибит», — диэбит. Баҕа санаа туолара бэйэтинэн тосхо-
йоору гыммытын биллэримээри хоноһо соһуйбуттуу туттубут.
— Дьэ суох, ойууҥҥа холоомо, ама киһибин. Көрдөһүүгүн
быһа гыммакка илбийэн көрүөм да, кыыскыт сөбүлэнэрэ эрэ суох.
«Эдэр киһиэ, эн эппэтэҕиҥ буоллун. Хайдах эмэ гынан
кыыспын тылбар киллэрэ сатыам», — диэн үөрүүтүттэн эрэ,
тоҥмута эрэ, салыбыраан дьиэҕэ киирэллэр.
101