Page 203 - 2-с Легей нэьилиэгэ
P. 203

УУС АЛДАН УЛУУЬА


        Коммунистическай партия салалтатынан дьон-норуот толлон-чадыйан турбатада,
        кыайыы туйугар куурээннээх улэдэ кехтеехтук туруммута, тыыл тейенен беде да,
        соччонон фронт кууйурэр диэн санаанан салайтарбыттара. «Барыта кыайыы туйугар,
        барыта фронт туйугар!» — диэн лозунг дойду урдунэн сатараабыта. Ити улахан лозу-
        ну Петр Васильевич биир кедулээччинэн уонна сирдээччинэн буолбута.
           Петр Васильевич балык биригээдэтин 1941 — 1945 сс. энкилэ суох салайбыта,
        Булунунан, Алданынан балыктыыра. Биригээдэ Уус Алдан оройуонугар киэнник
        биллэр-кестер улэлээх-хамнастаах буолбута. Балык бултаайына ити уустук сылларга
        3,5 тегул улааппыта бэлиэтэммит. Ити тумугэр, Петр Васильевич салайар биригээ-
       дэтэ элбэх тегул партия уонна правительство махтал суруктарынан, грамоталарынан
        надараадаламмыта.
          Петр Васильевич кун уота харааччы сиэн ыраахтан килбэйэн костер уербут-
        кеппут сирэйин, мору-мотодор туейун метеччу туттан кэпсии-ипсии сиртэн-
       буортан тэйэн хаамарын мин уу харахпынан элбэхтик кербутум, эт кулгаахпынан
       истибит кийибин.

                                                                           Гаврил Колесов

                             Бронь биэртэлээн сэриигэ ыыппатахтара
          Балыгы фронтга анаан бултаайын биир дьойун суолталаах улэ этэ. Дэлэдэ да
       балыксыттары сэриигэ ыыппакка, «бронь» биэртэлээн хааллардахтара. Куйадан
       танастаах-саптаах, аччык анаардаах дьон халын мууйу алларан, сарсыарда эрдэт-
       тэн киэйэ хойукка диэри улэлииллэрэ. Адам киэйэ бутуннуу муус кырыа буолан
       кэлээхтиирэ. Ол кэлэн, аны саха ойодор оттук мае булуутун иэдээнэ, адьайын туун
       туран от тиэйиитин улугэрэ.
          Холкуостар балыгы бултаайыннара сэрии да кэнниттэн тохтооботодо, ессе ыраа-
       та: Булунунан, Алданынан уйун сайыны быйа ыкса куйунлгэ диэри муихалыыллара.
       Кини балыксыт быйыытынан киэнник биллибитэ. Дьуккуердээх улэтэ сыаналанан,
       И.В.Сталин Махтал суругунан, САССР Верховнай Советын Президиумун грамота­
       ларынан икки тегул бэлиэтэммитэ.
          Ийэбит Аксиния диэн Мигалкин Алексей Иванович-Тэрээк улахан кыыйа этэ.
       Кыра кыыс Балбаара Никифоров Григорий Наумовичка-Тараанар Киргиэлэйгэ
       кэргэн тахсан Тулунада олорбута. Адам адатын Василий Михайловийы, ийэтин Да­
       рия Афанасьевнаны быстар дьадаьгытык олорбуттарын кэпсиирэ. Бэйэтэ даданы,
       елуер диэри туттубут дьиэтэ суох, дьаданытык олорбуппут. Мунутаан биир, икки
       ыанар ынахтаах буоларбыт. Олору айатар-кыстатар кыйалдата ааспат, арахпат буо­
       лара. Тереппуттэрбит тейе да тиийиммэттик олорбуттарын ийин, сурдээх эйэлээх,
       иккиэн да олус кене-судургу, ымсыыта-обото суох, сурдээх ыалдьытымсах ыал эти­
       лэр. Ийэм учугэй чэйдээх, суораттаах дьахтарынан биллэрэ. Дэлэдэ да «Оксуу чэйэ»
       диэн кэпеэлгэ сылдьыа дуо. Диспансер, санаторий ыарыйахтара бийиэхэ мэлдьитин
       сылдьан чэйбитин ийэллэрэ, суораппытын сииллэрэ. Дьолго хайабыт да сетел ыа-
       рыытынан хабыллыбатахпыт.
          Бииргэ тереебут бэйиэ этибит эрээри, икки одо адьайын кыра саастарыгар,
       балтым Паша отуччатыгар, быраатым Рома туерт уонуттан тахсан баран ыалдьан
       елбуттэрэ. Мин сэттэ сааспын туоларбар дьонум Кумалыкы алаастан миигин
       уерэттэрээри Томторго кейен киирбиттэрэ. Бэйэтэ уерэдэ суох буолан, одолоро, ай-
       махтара уерэнэллэригэр кыйаллыбыта, кемелеспутэ. Адам бииргэ тереебуттэригэр
       сыйыана сурдээх учугэй этэ. Ол курдук Бородон'н'о Настаада, Матырыаска, Тулунада
       Баскыада угустук сылдьара. Быраатын Буетуру (Аммосов Петр Васильевич II) олус
       таптыыра. Куораттан кэлэр сурадын ийиттэдинэ «Сотору Буетур кэлэр уйу» диирэ,
       уерэр-кетер буолара.
          Адам Буетур табады таппат, арыгыны испэт, эдэригэр бэйэтин чахчы кыаллар
       кийи дииллэрэ. Ол курдук, элбэх салбахтаах трактор дискэтин кен’ул кетедерун
       седен кэпсииллэрэ. Мин ейбер-санаабар боростуой, судургу, кене, байар-талар са-

                                                   Аба дойду Улуу сэриитин сылларыгар  201
   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208