Page 635 - 2-с Легей нэьилиэгэ

УУС АЛДАН УЛУУЬА

куйдаах кийи быйыытынан биллибитэ уонна Тыымпаайы курдук утуе быйан'наах
алаастан оттуур сиргэ тиксибитэ.
Онон Меруеннээх Тыымпаайыга кейен олохсуйан, куруе-хайаа, дьиэ-уот,
булуус-ампаар туттан хайаайыстыбаларын кэнэтэн истэхтэринэ, былаас ол-бу
дьайаллара уларыйан-тэлэрийэн, аны хайаайыстыбатыгар улэйит туппат буолбу-
та. Кыйын, сайын хотон ис-тас улэтигэр сылдьыбыт Хайыыка уол-П.В.Аммосов
баран хаалбыта. Ол, Петр Васильевич республика салайааччыта буолан да баран,
сырдыкка-сайдыыга тардылла илик батараак уолчаан эрдэдинээди хайаайынын —
Мирон одонньору кытта бэрт учугэйдик илии тутуйан, эйэдэстик кэпсэтэрэ. Ми­
рон: «Буетур миэхэ улэлии сылдьан ейдеех буолуох, оччоттон да ейдееде биллэрэ,
бириинчиктээн медерге-этэргэ киирэн биэрбэт кийи этэ», — диэбиттээдэ.
Сирдэрин холкуос тутан ылан, бэйэтэ холкуоска чилиэнинэн кииртэ. Ол гы-
нан баран, Мирон сорохтор агитацияда албыннатан тодо тэбэммиттэрин курдук,
барытын холкуоска туран биэрбэтэдэ. Улахан уолун холкуоска киллэрбэккэ, туспа
хайаайыстыба быйыытынан суейулээн, сылгылаан докумуонтга хайаайыстыбаннай
кинигэдэ араартарбыта. Ол эрээри, Сэмэн уруккутунан, бииргэ айаан-тан'нан
олорбута. Онон хотонноругар отуттан тахса суейулээх олорбуттара. Холкуос тэ-
риллиитигэр, онтон холбоотодо. Итинник Меруеннээх сатаан дьайанар буолан,
куруук да астаах-уеллээх уонна атыттартан сэнэх, ыраас дьиэлээх-уоттаах буолаач-
чылар. Онноодор, сэрии саданаады сукка ото суох, анаардас эбэлэрин маратынан,
хамыйынан, урусхалынан икки учугэй ынады сыл тайаарбыттара. Биир ыалга икки
ынах уутэ, нуорма бурдукка учугэй эбилик буоллада.
Меруен уус буолан, урут холкуоска наадалаах улэйит этэ. Суегэй кутар, арыылыыр
синньигэс уйун тэрил ийиттэри, тэлиэгэдэ сытыары тиэйэ сылдьан ууту, ууну тайар,
араайынай кыра, улахан уйааттары, о.д.а. сакаастыылларын, бэйэтэ маастардаан
онороро. Аллаах Уун, Моой Урэх айанньыттарыгар тараамалаах беде сыардалары,
кыраабылы, атырдьады киниэхэ тэггнээх беде гына оггорор кийи суох быйыылаада.
Оччотооду холкуойун ийинэн онойуктарын хаачыстыбатынан, тупсадайынан бэйэ-
тигэр кими да тэ1гнээбэт быйыылаада. Арай атырдьах эрэ оигоруутугар: «Миитэрэй
он’орбут атырдьада миэнинээдэр, кийи илиитигэр дьып-дьап сыстадайынан табы-
гастаах буолар», — диирэ. Ол, мин адам эмиэ дьодурдаах кийинэн аадыллара да,
Меруен курдук кыайыылаахтык элбэди оггорорго кыада тиийбэт этэ. Уйанарга,
дьайалын сатаан тэриннэххэ эрэ, элбэди онорор кыаллар. Онно сатаан кэпсэтэн,
кемену, матырыйаалы, усулуобуйаны туруорсуохха наада.
Куйун от комиссиятыгар тоннатын, суордун керерге биир-икки тус-бас, эрэллээх,
авторитеттаах саастаах дьон сыйыарыллар этилэр. Онно Меруену кыайан сылдьар
эрдэдинэ, мэлдьи ылаллара.
Мин ейдуурбунэн, Меруен дьиэтигэр бириинчик, ардыгар санаата табыллы-
бат, медер-этэр буолара. Кэргэттэрэ бары даданы, туту эмэ гыналларын, хайдах
улэлииллэрин одонньортон тутулуктаах оггороллоро. Сородор «одонньор кыыйырыа,
одонньор себулээбэтэ буолуо» диэн туттунар буолаллара. Туох эмэ алдастаах буол-
лахтарына бары субэнэн одонньорго эппэккэ, кистиир этилэр. Ол да буоллар, биир
да одотун сынньыбытын истибэтэдим, кербетедум. Кини биир мехпет кийилээдэ, ол
улахан уола Сэмэн этэ. Кини туту эмэ сыыйаны он’орбут да буолладына, субэлэйэр
курдук: «Ону маннык онорбутун' буоллар сатаныах эбит», — диэн, онон айарара уйу.
Ол курдук, биирдэ Киргиэлэй диэн уола содотох биир мае эрбиир эрбиилээхтэрин
тосту тардан кэбиспит. Ону, одонньор уолу олус меден муггнуо диэн субэлэйэннэр,
«Мин тойутан кэбистим», — диэн Сэмэн эппит. Онон ол айдаана суох ааспыт да,
одонньор сотору содус Киргиэлэйи бутэйдии буруйдаабыт этэ, «бу кийи тойутта
ини» диэбит.
Киргиэлэй уйус тереебут уол. Сытыы-хотуу, тыллаах-естеех, утарытынан
ерелеспетер да, одонньорго олорчу хам баттаппат, санаабытын оггорор, сыл-
дьарын сылдьар кийи. Ол курдук, кини биирдэ окко улэлии сылдьан, адатын
Тыымпаайытаады ампаарын кулууйун хайдах эрэ айан, одонньор кыл илимин ылан

Кэпсиэхпин бабарабын 633